گسترش درگیری‌های نظامی در ایران؛ پیوستن یگان‌های زرهی ارتش به معترضان و حملات هوایی سپاه

درگیری‌های مسلحانه‌ای که از چند روز پیش میان نیروهای سپاه پاسداران و یگان‌هایی از ارتش در اصفهان و کرمانشاه آغاز شده بود، اکنون به یک رویارویی نظامی تمام‌عیار تبدیل شده است. روز چهارشنبه، گزارش‌های متعددی منتشر شد مبنی بر اینکه چندین یگان زرهی و پیاده ارتش جمهوری اسلامی (آجا) رسماً از دستورات ستاد کل برای خلع سلاح سرپیچی کرده و برای محافظت از معترضان غیرنظامی، در خیابان‌ها و اطراف پادگان‌ها موضع دفاعی گرفته‌اند.[1][2]

در یک اقدام بی‌سابقه، گروهی از افسران ارشد ارتش با انتشار بیانیه‌ای مخفیانه اعلام کردند که وظیفه ذاتی آن‌ها «حفظ مرزها و جان مردم ایران است، نه سرکوب آن‌ها». این تمرد آشکار، واکنش شدید و خشونت‌آمیز سپاه پاسداران را که اکنون کنترل مطلق اجرایی کشور را در دست دارد، به دنبال داشته است.[5]

تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که سپاه پاسداران برای درهم شکستن مقاومت ارتش، از توپخانه سنگین و حتی پهپادهای رزمی علیه پایگاه‌های شورشی در کرمانشاه و همدان استفاده کرده است. ستون‌های دود بر فراز مقر لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه دیده شده و صدای انفجارهای مهیب در سراسر شهر به گوش می‌رسد.[1][6]

رسانه‌های حکومتی و نزدیک به سپاه پاسداران، از جمله خبرگزاری فارس، تلاش کرده‌اند ابعاد این تمرد نظامی را کوچک جلوه دهند. این رسانه‌ها نیروهای شورشی ارتش را «گروه کوچکی از عوامل نفوذی و فریب‌خورده» نامیده‌اند که با مداخله سریع نیروهای وفادار به نظام، «به‌طور قاطع سرکوب شده‌اند».[4]

ستاد کل نیروهای مسلح نیز با صدور اطلاعیه‌ای کوتاه ادعا کرد که «تمامی تاسیسات نظامی تحت کنترل کامل فرماندهی عالی قرار دارند». در این اطلاعیه هشدار داده شده است که هرگونه نافرمانی یا اخلال در نظم پادگان‌ها، با محاکمه صحرایی و اشد مجازات روبرو خواهد شد.[7]

با این حال، ناظران بین‌المللی و شبکه‌های خبری منطقه‌ای تصویر کاملاً متفاوتی ارائه می‌دهند. شبکه الجزیره در تحلیل خود اشاره کرده است که فروپاشی انسجام در نیروهای مسلح ایران، نقطه بی‌بازگشتی است که بحران سیاسی و اعتصابات سراسری را به یک جنگ داخلی فعال و خونین تبدیل کرده است.[3]

در این میان، غیرنظامیان در خط مقدم این درگیری‌ها گرفتار شده‌اند. در شهرهایی که یگان‌های ارتش تانک‌های خود را برای مسدود کردن مسیر پیشروی نیروهای سپاه مستقر کرده‌اند، ساکنان محلی با تشکیل سپرهای انسانی در اطراف پایگاه‌های ارتش، به تشویق و حمایت از سربازان پرداخته‌اند.[2][5]

وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) و آژانس‌های اطلاعاتی منطقه با نگرانی شدید در حال رصد جابجایی تسلیحات سنگین در داخل ایران هستند. نگرانی عمده بین‌المللی، از بین رفتن ساختار فرماندهی و کنترل، و خطر افتادن زرادخانه‌های موشکی و تسلیحات استراتژیک به دست گروه‌های غیرقابل کنترل در جریان این هرج‌ومرج نظامی است.[6]

هزینه‌های انسانی و اقتصادی این درگیری‌ها از هم‌اکنون فاجعه‌بار ارزیابی می‌شود. با توجه به قطع کامل اینترنت جهانی (اجرای شبکه ملی اطلاعات) و حکومت نظامی اعلام شده توسط سپاه، ذخایر دارویی در بیمارستان‌ها به شدت کاهش یافته و تایید مستقل آمار تلفات ناشی از تبادل آتش میان دو نیروی نظامی عملاً غیرممکن شده است.[1][3]

در حالی که رهبری جدید مجتبی خامنه‌ای با جدی‌ترین تهدید موجودیتی خود روبرو است، روزهای آینده تعیین خواهد کرد که آیا سپاه پاسداران می‌تواند با استفاده از قدرت آتش برتر خود، شورش ارتش را به سرعت سرکوب کند، یا ایران وارد یک درگیری چندجانبه، طولانی و ویرانگر خواهد شد.[3][6]