گزارش‌ها از شکاف در نیروهای مسلح ایران؛ مقاومت برخی یگان‌های ارتش در برابر دستور خلع سلاح توسط سپاه

بحران سیاسی و امنیتی در ایران با انتشار گزارش‌هایی مبنی بر مقاومت بی‌سابقه بخش‌هایی از ارتش در برابر دستورات سپاه پاسداران، وارد مرحله‌ای جدید و به شدت خطرناک شده است. پس از تشکیل «فرماندهی عالی امنیت و اقتصاد» و واگذاری اختیارات مطلق اجرایی به سپاه، دستورالعملی برای یکپارچه‌سازی فرماندهی پادگان‌ها و تحویل زاغه‌های مهمات صادر شد که اکنون با مخالفت آشکار روبرو شده است.[1][2]

بر اساس تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های میدانی، حداقل در سه استان کرمانشاه، خراسان رضوی و بخش‌هایی از حومه تهران، یگان‌های ارتش دروازه‌های پادگان‌های خود را بسته و از تحویل سیستم‌های ارتباطی و تسلیحاتی به نمایندگان سپاه امتناع کرده‌اند. این نافرمانی، بی‌سابقه‌ترین چالش درون‌سازمانی برای ساختار نظامی جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.[1][4]

خبرگزاری رویترز با بررسی تصاویر ماهواره‌ای جدید تایید کرده است که در اطراف دو پایگاه بزرگ ارتش در غرب کشور، موانع فیزیکی و خاکریز ایجاد شده و نیروهای زرهی سپاه پاسداران در فاصله چند کیلومتری آن‌ها مستقر شده‌اند. این تصاویر نشان‌دهنده یک بن‌بست نظامی خاموش اما بسیار پرتنش است که هر لحظه امکان اشتعال آن وجود دارد.[1]

شبکه‌های خبری خارج از کشور از جمله بی‌بی‌سی فارسی و ایران اینترنشنال، با استناد به فایل‌های صوتی افشا شده و منابع محلی، گزارش داده‌اند که برخی فرماندهان میانی ارتش صراحتاً اعلام کرده‌اند که در سرکوب اعتصابات سراسری مشارکت نخواهند کرد و استقلال سازمانی خود را تسلیم «فرماندهی ویژه» نمی‌کنند. در یکی از این فایل‌ها صدای فرماندهی شنیده می‌شود که می‌گوید ارتش روی مردم اسلحه نخواهد کشید.[2][4]

با این حال، رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی این گزارش‌ها را به شدت تکذیب می‌کنند. خبرگزاری ایرنا این تحرکات را صرفاً یک «جابجایی تاکتیکی و مانور مشترک از پیش برنامه‌ریزی شده» خوانده و هرگونه نافرمانی را شایعه‌سازی رسانه‌های معاند توصیف کرده است.[3]

خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نیز با انتشار بیانیه‌ای تند، رسانه‌های غربی را به «عملیات روانی و تلاش برای ایجاد تفرقه میان نیروهای مسلح» متهم کرد. این خبرگزاری تاکید نمود که ارتش و سپاه در بالاترین سطح هماهنگی قرار دارند و با هرگونه اخلال در امنیت ملی با مشت آهنین برخورد خواهند کرد.[7]

موسسه مطالعات جنگ (ISW) در تحلیل جدید خود اشاره می‌کند که ارتش ایران به طور سنتی وظیفه دفاع از مرزها را بر عهده داشته و همواره سعی کرده از دخالت مستقیم در سرکوب‌های شهری فاصله بگیرد. تعلیق مجلس، اعلام وضعیت فوق‌العاده و مصادره اموال شهروندان، ظاهراً خط قرمزی برای برخی از امرای کلاسیک ارتش بوده است که اکنون احساس می‌کنند هویت سازمانی آن‌ها در حال نابودی است.[6]

این شکاف در حالی رخ می‌دهد که کشور درگیر قطع سراسری اینترنت، جیره‌بندی کالاهای اساسی و اعتصابات گسترده است. شبکه الجزیره گزارش داده است که کشورهای همسایه و پایتخت‌های غربی با نگرانی شدید این تحولات را دنبال می‌کنند، زیرا از دست رفتن انسجام در نیروهای مسلح ایران می‌تواند پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی برای امنیت کل منطقه خاورمیانه و جریان انرژی در خلیج فارس داشته باشد.[5]

تحلیلگران نظامی معتقدند که سپاه پاسداران اکنون بر سر یک دوراهی استراتژیک قرار دارد: استفاده از زور برای خلع سلاح پادگان‌های متمرد که می‌تواند به یک درگیری مسلحانه تمام‌عیار و جنگ داخلی منجر شود، یا عقب‌نشینی تاکتیکی که اتوریته رهبری جدید و فرماندهی عالی را در همان روزهای نخست به شدت تضعیف خواهد کرد.[1][6]

در ۴۸ ساعت آینده، واکنش هسته مرکزی قدرت در تهران به این نافرمانی‌های پادگانی، مسیر آینده بحران ایران را تعیین خواهد کرد. در حالی که هیچ درگیری مسلحانه مستقیمی هنوز گزارش نشده است، سطح تنش‌ها به بالاترین حد خود در دهه‌های اخیر رسیده و سایه یک رویارویی نظامی داخلی بر سر کشور سنگینی می‌کند.[2][5]