مجلس خبرگان رهبری رسماً مجتبی خامنه‌ای را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی معرفی کرد

مجلس خبرگان رهبری در یک نشست اضطراری و تحت تدابیر شدید امنیتی، رسماً مجتبی خامنه‌ای را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران معرفی کرد. این تصمیم تاریخی، به چهار ماه خلاء قدرت و گمانه‌زنی‌های گسترده پس از کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای در حملات هوایی ماه فوریه پایان داد.[1][4]

اعلام این خبر تنها چند روز پیش از برگزاری مراسم تشییع جنازه تاریخی و به تعویق افتاده رهبر پیشین صورت می‌گیرد؛ مراسمی که زیر سایه یک آتش‌بس شکننده منطقه‌ای برنامه‌ریزی شده است. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) با انتشار بیانیه‌ای رسمی، این انتخاب را نشانه «وحدت ملی و هدایت الهی» در برابر تهدیدات فزاینده خارجی توصیف کرد و از مردم خواست تا با رهبر جدید بیعت کنند.[4]

با این حال، این انتقال قدرت نقطه عطفی بحث‌برانگیز در تاریخ ۴۷ ساله جمهوری اسلامی محسوب می‌شود. برای نخستین بار از زمان انقلاب ۱۳۵۷، بالاترین مقام سیاسی و مذهبی کشور به صورت موروثی از پدر به پسر منتقل شده است؛ اقدامی که منتقدان آن را در تضاد آشکار با شعارهای بنیادین انقلاب علیه نظام پادشاهی می‌دانند.[3][6]

گزارش‌های منتشر شده حاکی از آن است که این انتخاب با اعمال نفوذ بی‌سابقه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهادهای امنیتی انجام شده است. شبکه ایران اینترنشنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که چندین نفر از اعضای مجلس خبرگان در اعتراض به «فشارهای سنگین برای تحمیل این گزینه»، از شرکت در جلسه نهایی رای‌گیری خودداری کرده‌اند.[3]

علی‌رغم این مخالفت‌های پنهان، هسته سخت قدرت در ایران به سرعت حمایت خود را از رهبر ۵۷ ساله جدید اعلام کرد. شورای عالی امنیت ملی، روسای قوای سه‌گانه و فرماندهان ارشد نظامی با صدور پیام‌های جداگانه، وفاداری مطلق خود را ابراز کرده و تاکید کردند که تا آخرین قطره خون مطیع فرمانده کل قوا خواهند بود.[1][4]

در سطح منطقه‌ای، متحدان تهران از این انتخاب استقبال کردند. شبکه الجزیره گزارش داد که رهبران گروه‌های موسوم به «محور مقاومت»، از جمله حوثی‌های یمن و حزب‌الله، پیام‌های تبریکی ارسال کرده‌اند. آن‌ها این انتصاب را تضمینی برای تداوم استراتژی منطقه‌ای تهران و عدم عقب‌نشینی در برابر فشارهای اسرائیل و آمریکا می‌دانند.[2]

در نقطه مقابل، واکنش پایتخت‌های غربی با بدبینی و هشدار همراه بود. روزنامه گاردین در تحلیل خود اشاره کرد که دولت آمریکا و شخص دونالد ترامپ، پیش‌تر مجتبی خامنه‌ای را گزینه‌ای «غیرقابل قبول» خوانده بودند. مقامات غربی معتقدند که این انتخاب نشان‌دهنده عدم تمایل تهران برای تغییر مسیر و رسیدن به یک توافق جامع با جامعه جهانی است.[5]

تحلیلگران در بی‌بی‌سی فارسی تاکید می‌کنند که اگرچه مجتبی خامنه‌ای هرگز سمت اجرایی یا انتخابی رسمی نداشته، اما در دو دهه گذشته شبکه‌ای قدرتمند و سایه‌وار در درون نهادهای اطلاعاتی و نظامی ایجاد کرده است. صعود او به بالاترین مقام کشور، نشان‌دهنده گذار نهایی جمهوری اسلامی به یک ساختار کاملاً نظامی‌گرایانه است.[6]

بازارهای مالی ایران که در ماه‌های گذشته به دلیل جنگ و بلاتکلیفی سیاسی به شدت ملتهب بودند، واکنش محتاطانه‌ای به این خبر نشان دادند. با این حال، کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که با تثبیت قدرت جناح تندرو، چشم‌انداز رفع تحریم‌ها تیره‌تر شده و احتمال سقوط بیشتر ارزش ریال در هفته‌های آینده وجود دارد.[1][6]

اکنون در حالی که خیابان‌های پایتخت مملو از نیروهای ضدشورش و یگان‌های ویژه سپاه است، ایران خود را برای یک تشییع جنازه بی‌سابقه آماده می‌کند. رهبر جدید نه تنها باید پایه‌های مشروعیت خود را در میان جامعه‌ای ناراضی و خسته از جنگ مستحکم کند، بلکه باید اقتصاد فروپاشیده و پیامدهای یک آتش‌بس شکننده را در یکی از بحرانی‌ترین مقاطع تاریخ خاورمیانه مدیریت نماید.[4][5]