فروش سهم ۱۶.۶۷ درصدی شل در پروژه گاز نورث‌وست شلف استرالیا به ارزش ۱.۴۵ میلیارد دلار به ایکس‌آرجی ابوظبی

غول انرژی بریتانیایی شل با فروش سهم غیرمدیریتی ۱۶.۶۷ درصدی خود در پروژه «نورث‌وست شلف» استرالیا به شرکت ایکس‌آرجی (XRG)، بازوی سرمایه‌گذاری بین‌المللی شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک)، موافقت کرد. این قرارداد بر پایه مبلغ پایه ۱.۴۵ میلیارد دلار امضا شده و پرداخت‌های مشروط مرتبط با پیشرفت پروژه نیز در آن گنجانده شده است.[1][3][4]

این معامله نشان‌دهنده تحولی اساسی در مالکیت یکی از کلیدی‌ترین دارایی‌های زیرساختی انرژی استرالیا است. میدان نورث‌وست شلف در استرالیای غربی از دهه ۱۹۸۰ ستون فقرات تولید گاز مایع صادراتی و گاز مصرفی داخلی منطقه بوده است. خروج شل شامل منافع بالادستی، شبکه‌های خط لوله و تأسیسات فرآورش میان‌دستی وابسته می‌شود.[1][5]

تاریخ رسمی اعمال این قرارداد اول ژانویه ۲۰۲۶ تعیین شده و انتظار می‌رود فرایند اداری آن در سال ۲۰۲۷ بسته شود. نهایی شدن معامله نیازمند دریافت مجوزهای رسمی و نظارتی معمول استرالیا است. طبق توافق، ایکس‌آرجی تمام تعهدات مربوط به جمع‌آوری و اسقاط تأسیسات را به همراه تضامین مالی لازم تقبل خواهد کرد.[1][5]

بازآرایی راهبردی سبد سرمایه‌گذاری

برای شل، این واگذاری بخشی از راهبرد بهینه‌سازی سبد دارایی و خروج از پروژه‌های بالغ و غیرمدیریتی است. این غول انرژی بارها اعلام کرده که هدفش افزایش بهره‌وری سرمایه از طریق فروش میادین قدیمی است که دیگر با اولویت‌های عملیاتی محوری شرکت سازگار نیستند.[1][4]

سدریک کرمرز، مدیر بخش گاز یکپارچه شل، در این باره گفت: «این توافق منعکس‌کننده تعهد ما به انضباط مالی در تخصیص سرمایه و انتخاب‌های سنجیده در سبد دارایی است.» او افزود که این فروش ارزش نقدی یک دارایی به بلوغ رسیده را آزاد کرده و تمرکز سرمایه‌گذاری را به موقعیت‌های ممتاز گاز یکپارچه در سطح جهان منتقل می‌کند.[1][5]

پروژه نورث‌وست شلف در حال حاضر با یک چرخش بنیادی در مدل اقتصادی خود مواجه است. با کاهش مداوم بازدهی میادین اصلی فراساحلی، ظرفیت خالی در پالایشگاه گاز کاراتا ایجاد شده و این مرکز در حال تغییر مسیر به سوی مدل فرآورش کارمزدی برای گاز استخراج‌شده از سایر میادین منطقه است.[1][5]

شل تأکید کرده که انتقال پالایشگاه به مدل کارمزدی، این دارایی را از استراتژی بلندمدت شرکت—که متمرکز بر مالکیت مستقیم سهم گاز است—دور می‌کند. با این حال، شل همچنان متعهد به بازار ال‌ان‌جی باقی مانده و رشد سالانه ۴ تا ۵ درصدی فروش جهانی گاز مایع خود را تا سال ۲۰۳۰ هدف‌گذاری کرده است.[1][5]

سرمایه ۱.۴۵ میلیارد دلاری آزادشده از این معامله قرار است به عملیات‌های اصلی شل و برنامه‌های بازخرید سهام و پرداخت سود اختصاص یابد؛ چراکه شرکت‌های بزرگ اروپایی برای تأمین مالی طرح‌های گذار انرژی و دفاع از بازده نقدی سهام در نوسانات بازار، دارایی‌های قدیمی را نقد می‌کنند.[2][6]

گسترش نفوذ انرژی خاورمیانه در اقیانوسیه

از دید شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک)، این تملک از طریق بازوی ایکس‌آرجی گامی کلیدی در تنوع‌بخشی بین‌المللی به سبد دارایی‌ها به شمار می‌رود. تصاحب این سهم ۱۶.۶۷ درصدی، دسترسی این شرکت اماراتی را به زیرساختی جاافتاده در موقعیتی سوق‌الجیشی برای تأمین بازارهای پرتقاضای آسیا تضمین می‌کند.[2][4]

این حرکت هم‌راستا با روند تزریق نقدینگی شرکت‌های دولتی انرژی حوزه خلیج فارس به دارایی‌های گازی و پتروشیمی جهان است. ادنوک ظرفیت ال‌ان‌جی خود را به صورت هم‌زمان از طریق پایانه‌های صادراتی داخلی مانند الرویس و خریدهای هدفمند فرامرزی گسترش می‌دهد.[2][6]

رقم پایه ۱.۴۵ میلیارد دلاری نشان‌دهنده ارزش پایدار زیرساخت‌های فیزیکی نورث‌وست شلف به عنوان هاب فرآورش منطقه‌ای است. هرچند ذخایر گازی اولیه در حال افت است، پالایشگاه‌های این هاب گلوگاه حیاتی برای رساندن گاز میادین جدیدتر به بازارهای جهانی محسوب می‌شوند.[3][5]

کنسرسیوم نورث‌وست شلف ساختاری متشکل از شرکت‌های مطرح بین‌المللی دارد. علاوه بر سهم واگذارشده شل، شرکت‌های وودساید (اپراتور پروژه)، شورون، بی‌پی، میمی ژاپن و سینوپک چین در آن سهام‌دارند و ایکس‌آرجی وارد مشارکتی پیچیده برای مدیریت تقاضای داخلی و صادرات خواهد شد.[1][5]

تعهدات اسقاط و چالش‌های قانونی

پذیرش بار مالی و اجرایی اسقاط تأسیسات قدیمی توسط ایکس‌آرجی، نقش کاتالیزور را در جلب رضایت شل برای این توافق ایفا کرد. هزینه‌های برچیدن سکوها و خطوط لوله فرسوده دریایی طی سال‌های اخیر به چالشی مالی و حقوقی در بخش انرژی استرالیا تبدیل شده است.[2][5]

با انتقال این تعهدات آتی به بازوی سرمایه‌گذاری امارات، شل بدون باقی گذاشتن ریسک‌های زیست‌محیطی و هزینه‌ای، از مراحل پایانی عمر این پروژه خارج شد. خریدار موظف به ارائه تضامین معتبر است تا دولت استرالیا در زمان بازنشستگی تأسیسات با کمبود منابع برای پاکسازی مواجه نشود.[5]

در آستانه نهایی شدن معامله در سال ۲۰۲۷، تأییدیه نهادهای نظارتی استرالیا مانع اصلی خواهد بود. نورث‌وست شلف مهره‌ای حیاتی در سبد انرژی محلی استرالیای غربی است و حدود یک‌سوم تقاضای گاز روزانه این ایالت صنعتی را تأمین می‌کند.[1][2]

سازمان‌های نظارتی استرالیا واگذاری زیرساخت‌های حساس انرژی به نهادهای دولتی خارجی را با دقت بالا و مشروط به حفظ تعهدات عرضه داخلی بررسی می‌کنند. ایکس‌آرجی باید ضمانت دهد که حضورش توازن میان محموله‌های پرسود صادراتی و سوخت مصرفی کارخانه‌های محلی را برهم نخواهد زد.[2]

دارایی‌های باقیمانده شل در استرالیا

با وجود خروج از این پروژه، شل ردپای عملیاتی گسترده‌ای در صنعت نفت و گاز استرالیا حفظ می‌کند. این شرکت کماکان اپراتوری پروژه کیو‌جی‌سی در کوئینزلند و سکوی شناور تولید ال‌ان‌جی پرلود (Prelude) در سواحل شمال غربی استرالیا را در اختیار دارد.[1][5]

شل همچنین در حال توسعه میدان گازی کراکس (Crux) است و به عنوان شریک تجاری در شرکت اَرو انرژی و پروژه عظیم گاز گورگون حضور دارد؛ دارایی‌هایی که کاملاً با رویکرد جدید شل در اعمال مدیریت مستقیم بر زنجیره ارزش سازگارند.[1][5]

کرمرز پس از امضای توافق بر نقش تاریخی شل در استرالیا تأکید کرد و گفت: «ما به نقشی که به عنوان یکی از بنیان‌گذاران نورث‌وست شلف ایفا کردیم و جایگاهی که این پروژه در توسعه اقتصادی استرالیای غربی داشته، مفتخریم.»[1][5]

این دادوستد یک معیار ارزش‌گذاری روشن برای تأسیسات سالخورده گاز مایع در مسیر تبدیل شدن به زیرساخت‌های کارمزدی بر جای گذاشت. با دگرگونی موازنه در بازارهای انرژی، خروج غول‌های غربی از دارایی‌های قدیمی و ورود شرکت‌های نقدینگی‌محور خاورمیانه شتاب بیشتری خواهد گرفت.[2][6]