ان‌ویدیا اجاره سرورهای ابری به شرکت‌های چینی را محدود کرد؛ شرط ۵۱ درصدی برای دور زدن تحریم‌ها

محدودیت‌های صادراتی زمانی کارآمد هستند که بتوانید جریان فیزیکی کالا را در مرزها کنترل کنید، اما در دنیای رایانش ابری، قدرت پردازشی هیچ مرزی نمی‌شناسد. یک تراشه پیشرفته می‌تواند در رک‌های دیتاسنتری در سنگاپور نصب شود، در حالی که توان محاسباتی آن از طریق اینترنت در اختیار یک شرکت در پکن قرار می‌گیرد.[1][5]

این همان حفره‌ای است که ان‌ویدیا اکنون تلاش می‌کند با وضع یک شرط بی‌سابقه آن را مسدود کند. بر اساس گزارش فایننشال تایمز، این شرکت به شرکای دیتاسنتر و ارائه‌دهندگان خدمات ابری خود در سراسر جهان دستور داده است که باید حداقل ۵۱ درصد از خدماتشان را به مشتریان غیرچینی بفروشند.[1][3]

این دستورالعمل که در ماه‌های اخیر به صورت شفاهی توسط تیم‌های فروش منطقه‌ای ان‌ویدیا ابلاغ شده، محدودیت جدیدی است که پیش از این وجود نداشت. این قانون تنها برای قراردادهای جدید اعمال می‌شود و توافق‌های پیشین اجاره سرور را در بر نمی‌گیرد.[1][2]

با این حال، تعیین کف ۵۱ درصدی به این معناست که ان‌ویدیا می‌خواهد مطمئن شود هیچ دیتاسنتری صرفاً به عنوان یک واسطه پنهان فعالیت نمی‌کند. هدف این است که غول‌های فناوری چینی مانند تنسنت یا علی‌بابا نتوانند تمام ظرفیت یک دیتاسنتر خارجی را برای دور زدن تحریم‌ها در اختیار بگیرند.[1][5]

آموزش مدل‌های زبانی بزرگ نیازمند پردازش موازی عظیم و دسترسی به هزاران پردازنده گرافیکی به هم پیوسته است. اگرچه شرکت‌هایی مانند هواوی با توسعه تراشه‌هایی نظیر سری Ascend تلاش کرده‌اند جایگزینی بومی ارائه دهند، اما اکوسیستم نرم‌افزاری ان‌ویدیا همچنان بی‌رقیب است.[2]

همین وابستگی تکنولوژیک باعث شده تا شرکت‌های چینی برای عقب نماندن در رقابت جهانی هوش مصنوعی، به اجاره ظرفیت پردازشی در دیتاسنترهای خارجی روی بیاورند. مسیری که اکنون با سهمیه ۴۹ درصدی ان‌ویدیا به شدت محدود خواهد شد.[2][5]

چالش‌های اجرایی در فضای ابری

اما آیا این شرط در عمل قابل اجراست؟ نظارت بر هویت نهایی مشتریانی که از خدمات ابری استفاده می‌کنند، به دلیل لایه‌های متعدد واسطه‌ها و شرکت‌های پوششی، بسیار چالش‌برانگیز است.[5]

ان‌ویدیا برای اعمال این قانون، بازرسی‌های فیزیکی از دیتاسنترها و بررسی قراردادها برای تایید هویت مشتریان نهایی را در دستور کار قرار داده است. با این وجود، ابلاغ شفاهی این دستورالعمل‌ها نشان‌دهنده پیچیدگی‌های حقوقی و اجرایی چنین محدودیتی است.[1][5]

این تصمیم بیشترین ضربه را به ارائه‌دهندگان خدمات ابری در جنوب شرقی آسیا وارد می‌کند. بسیاری از این شرکت‌ها که به عنوان «نئوکلاد» شناخته می‌شوند، مدل کسب‌وکار خود را منحصراً بر اساس اجاره قدرت پردازشی به شرکت‌های چینی بنا کرده‌اند.[2][5]

یک مقام اجرایی در یکی از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری در سنگاپور به فایننشال تایمز گفته است: «یافتن مشتریان غیرچینی کافی در خارج از ایالات متحده بسیار دشوار است.» او تاکید کرد که اجرای سخت‌گیرانه این قانون، مدل درآمدی آن‌ها را با بحران مواجه می‌کند.[1][4]

این دیتاسنترهای تخصصی سرمایه‌های کلانی را برای خرید خوشه‌های پردازشی ان‌ویدیا جذب کرده‌اند. بر اساس گزارش‌های مالی، ان‌ویدیا حدود ۳۹.۵ میلیارد دلار تعهدات مرتبط با شرکای ابری خود دارد که نشان‌دهنده درهم‌تنیدگی عمیق مالی میان آن‌هاست.[7]

ریشه‌های نظارتی و فشار واشنگتن

این دستورالعمل‌ها در خلأ صادر نشده‌اند و ریشه در فشارهای فزاینده وزارت بازرگانی ایالات متحده دارند. در ماه می ۲۰۲۶، این وزارتخانه دستورالعمل‌های جدیدی را برای جلوگیری از انحراف فناوری‌های پیشرفته به سمت چین صادر کرد.[5]

دولت آمریکا نگران است که دسترسی غیرمستقیم چین به توان محاسباتی پیشرفته، به توسعه سیستم‌های نظامی کمک کند. از دیدگاه واشنگتن، تفاوتی میان صادرات فیزیکی یک تراشه به پکن و اجاره دسترسی کامل به آن در توکیو وجود ندارد.[3][5]

ان‌ویدیا در واکنش به این گزارش‌ها در بیانیه‌ای اعلام کرد: «دیتاسنترها و فضاهای ابری ساخته‌شده با تراشه‌های آمریکایی، پایه‌ای هستند که سازندگان مدل‌های آمریکایی برای رقابت در سطح جهانی به آن نیاز دارند.»[1][3]

از سوی دیگر، مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد که از این محدودیت‌های جدید بی‌اطلاع است. او افزود: «ما همواره امیدواریم که همه طرف‌ها بتوانند یک محیط تجاری منصفانه و بدون تبعیض را برای شرکت‌های چینی فراهم کنند.»[3]

اقتصاد بازار سیاه و قیمت‌های نجومی

تلاش‌های واشنگتن برای قطع دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته از سال ۲۰۲۲ شدت گرفته است. اما این محدودیت‌ها به جای توقف کامل، به شکل‌گیری یک بازار سیاه گسترده و افزایش شدید قیمت‌ها منجر شده‌اند.[5][6]

تقاضای سیری‌ناپذیر برای آموزش هوش مصنوعی، ارزش سخت‌افزارهای ان‌ویدیا را در چین به ارقام عجیبی رسانده است. یک رک از تراشه‌های پیشرفته B300 که در بازارهای بین‌المللی ۶۰۰ هزار دلار قیمت دارد، اخیراً در چین ۲.۸ میلیون دلار معامله شده است.[2][4]

این اختلاف قیمت فاحش نشان می‌دهد که چرا مسیر رایانش ابری تا این حد برای شرکت‌های چینی جذاب است. اجاره سرور بسیار ارزان‌تر و کم‌خطرتر از خرید سخت‌افزار از قاچاقچیان در بازارهای غیررسمی ارزیابی می‌شود.[4]

قاچاق فیزیکی نیز همچنان یک چالش بزرگ است. اوایل سال جاری میلادی، مقامات آمریکایی چندین کارمند ارشد شرکت «سوپر مایکرو» را به اتهام قاچاق حدود ۲.۵ میلیارد دلار سرورهای مجهز به تراشه‌های ان‌ویدیا به چین متهم کردند.[4][6]

ان‌ویدیا برای مقابله با این روند، در ماه جولای ۲۰۲۶ فهرست مشتریان تاییدشده آسیایی خود را بیش از ۵۰ درصد کاهش داد. این اقدام نشان‌دهنده تغییر رویکرد این شرکت به سمت نظارت دقیق بر هویت کاربران نهایی است.[4][5]

در نهایت، جنگ بر سر هژمونی هوش مصنوعی به لایه‌های پنهان شبکه‌های ابری کشیده شده است. تا زمانی که تقاضا برای قدرت پردازشی در چین بالاست، مشخص نیست که یک دستورالعمل شفاهی تا چه حد می‌تواند مسیر داده‌ها را تغییر دهد.[1][5]