ناترازی انرژی زمستانی در ایران

روند رویداد تا امروز

بحران ناترازی انرژی در آستانه فصل سرما از ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ با اعلام بازیابی حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ۲۳۰ میلیون مترمکعبی گاز که در حملات آسیب دیده بود، مورد توجه قرار گرفت. با این حال، در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ آمارهای رسمی نشان داد که بخش نفت و گاز با انقباض شدید مواجه شده و دولت بر سر دوراهی تامین مصرف داخلی یا ادامه صادرات قرار گرفته است.

در ۴ اکتبر ۲۰۲۶، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از افت ۱۴ درصدی تحویل گاز به شبکه سراسری در نیمه نخست سال خبر داد که دلیل اصلی آن افت فشار در میادین پارس جنوبی بود. یک روز بعد در ۵ اکتبر ۲۰۲۶، رئیس سندیکای صنعت برق با اشاره به کسری روزانه ۴۰۰ میلیون مترمکعبی گاز، نسبت به احتمال بالای خاموشی‌های زمستانی هشدار داد. در پاسخ به این شرایط، وزارت نیرو یک بسته ۶۰ برنامه‌ای برای حفظ پایداری شبکه برق ابلاغ کرد.

برای جبران این ناترازی، مذاکرات فشرده‌ای برای واردات برق آغاز شد. در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ مذاکراتی با جمهوری آذربایجان برای واردات تا ۱۰۰۰ مگاوات برق صورت گرفت. در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ زیرساخت اتصال پتروشیمی‌ها به برق وارداتی ترکیه فراهم شد تا بخشی از خروج ۴۷۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاهی صنایع جبران شود و در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ توافق اولیه‌ای با ترکمنستان برای تمدید قرارداد واردات برق به دست آمد. همزمان در ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر با اتصال ۷۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی افزایش یافت.

با وجود این اقدامات، در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ رئیس سازمان مدیریت بحران از احتمال بالای محدودیت در تامین برق و گاز طی چهار ماه پایانی سال به دلیل آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های انرژی ناشی از جنگ خبر داد؛ شرکت توانیر نیز خسارت به بیش از دو هزار نقطه از شبکه برق را تایید کرد و در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ شرکت‌های توزیع را ملزم کرد تعمیرات شبکه را تا ۱۵ آبان به پایان برسانند.

در اواسط اکتبر، تلاش‌ها برای افزایش تولید گاز شدت گرفت. از ۱۲ تا ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، پایان تعمیرات اساسی در پالایشگاه‌های پارس جنوبی و پالایشگاه گاز بیدبلند اعلام شد. همچنین چاه‌های جدید گازی در میدان‌های خانگیران، خارتنگ و توس با ظرفیت افزایش تولید روزانه ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون مترمکعب از هر چاه، آماده ورود به مدار تولید شدند تا شبکه تامین گاز زمستانی تقویت شود.

آنچه باید زیر نظر داشت

• احیای بخش باقی‌مانده از ظرفیت آسیب‌دیده تولید گاز کشور تا پایان مهرماه.
• اتمام ذخیره‌سازی سوخت مایع در نیروگاه‌ها تا ابتدای آذرماه.
• پایان تمامی تعمیرات پیشگیرانه شبکه توزیع برق تا ۱۵ آبان.
• بازگشت نخستین ردیف گازی پالایشگاه ششم پارس جنوبی و تکمیل بازسازی فاز ۱۴ تا پایان سال.
• بازگشت نیمی از ظرفیت ۴۷۰۰ مگاواتی خارج شده نیروگاه‌های صنعتی تا پایان سال.