پذیرش ۸۸ درصدی هوش مصنوعی توسط دانشجویان در آموزش عالی؛ اعتماد اساتید و قوانین ارزیابی عقب مانده است

بحث در مورد اینکه آیا هوش مصنوعی جایگاهی در آموزش عالی دارد یا خیر، رسماً به پایان رسیده است. دانشجویان خودشان تصمیم گرفته‌اند. بر اساس «نظرسنجی جهانی هوش مصنوعی در آموزش عالی ۲۰۲۶» که به تازگی توسط شورای آموزش دیجیتال (DEC) منتشر شده است، ۸۸ درصد از دانشجویان دانشگاهی در ۳۵ کشور جهان اکنون از هوش مصنوعی در یادگیری خود استفاده می‌کنند. با این حال، ساختارهایی که قرار بود آنها را راهنمایی کنند، همگام نبوده‌اند و اکثریت دانشجویان بدون قوانین واضح یا آموزش کافی، دروس خود را می‌گذرانند.[1][2]

نظرسنجی DEC، که بیش از ۴۵,۰۰۰ پاسخ از دانشجویان و اساتید را شامل می‌شود، تصویری از فناوری‌ای را ترسیم می‌کند که از یک پدیده جدید به امری تقریباً جهانی تبدیل شده است. در حالی که ۷۷ درصد از اساتید گزارش می‌دهند که از هوش مصنوعی در تدریس خود استفاده می‌کنند – که یک جهش ۱۶ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۵ است – این ادغام عمدتاً بدون ساختار باقی مانده است. ۵۷ درصد از دانشجویان گزارش می‌دهند که ارزیابی‌هایشان با راهنمایی ناکافی در مورد هوش مصنوعی همراه است و تنها ۲۹ درصد معتقدند که اساتیدشان برای راهنمایی آنها در استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مجهز هستند.[1][2]

این شکاف در پذیرش توسط مطالعات ملی متعددی تأیید شده است. نظرسنجی سال ۲۰۲۶ مؤسسه سیاست آموزش عالی (HEPI) در مورد دانشجویان مقطع کارشناسی در بریتانیا نشان داد که ۹۵ درصد از دانشجویان حداقل به یک روش از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و ۹۴ درصد از هوش مصنوعی مولد برای کمک به کارهای ارزیابی شده استفاده می‌کنند. نسبت دانشجویانی که مستقیماً متن تولید شده توسط هوش مصنوعی را در تکالیف خود قرار می‌دهند، از سال ۲۰۲۴ چهار برابر شده و به ۱۲ درصد رسیده است.[3][7]

در ایالات متحده، مطالعه «وضعیت آموزش عالی ۲۰۲۶» بنیاد لومینا-گالوپ (Lumina Foundation-Gallup) نشان داد که ۵۷ درصد از دانشجویان کالج حداقل به صورت هفتگی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و از هر پنج نفر، یک نفر روزانه از آن استفاده می‌کند. با وجود این پذیرش گسترده، بیش از نیمی از دانشجویان ثبت‌نام شده می‌گویند که دانشگاه آنها یا این فناوری را منع می‌کند یا به طور کامل ممنوع می‌سازد، که این امر یک گسست بین سیاست نهادی و واقعیت روزمره آکادمیک ایجاد کرده است.[4][5]

فقدان رویه منسجم، اضطراب را در میان بدنه دانشجویی ایجاد کرده است. بر اساس گزارش DEC، ۶۶ درصد از دانشجویان نگرانند که هوش مصنوعی یادگیری را بیش از حد سطحی کند و تفکر انتقادی را تضعیف نماید – رقمی که در آمریکا و کانادا به ۸۱ درصد می‌رسد. علاوه بر این، ۶۰ درصد از دانشجویان در سطح جهان نگرانند که همکلاسی‌هایشان ممکن است از هوش مصنوعی برای کسب مزیت ناعادلانه سوءاستفاده کنند. همانطور که یکی از گزارش‌ها اشاره کرد، اکثر دانشجویان بدون اینکه بدانند آیا هوش مصنوعی مجاز است یا خیر، در حال گذراندن ارزیابی‌ها هستند.[1][2][6]

این اضطراب فراتر از اعتبار علمی، به چشم‌انداز شغلی آینده نیز گسترش می‌یابد. مطالعه لومینا-گالوپ نشان داد که ۴۷ درصد از دانشجویان کالج اظهار می‌کنند که تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار باعث شده است که در رشته تحصیلی خود تجدید نظر کنند و ۱۶ درصد قبلاً رشته خود را تغییر داده‌اند. این تغییر به ویژه در برنامه‌های فناوری و حرفه‌ای مشهود است، جایی که دانشجویان به شدت از تغییر تقاضاهای یک محیط کار مجهز به هوش مصنوعی آگاه هستند.[4][5]

اساتید نیز به همان اندازه نگران هستند، هرچند واکنش آنها به طور قابل توجهی بر اساس منطقه متفاوت است. در سطح جهانی، ۷۳ درصد از اساتید نگرانند که دانشجویان از هوش مصنوعی به قیمت توسعه مهارت‌های خودشان استفاده می‌کنند. در حالی که اساتید در مناطق آسیا-اقیانوسیه و اروپا، خاورمیانه و آفریقا (EMEA) نسبت به ادغام هوش مصنوعی در تدریس خود خوش‌بین باقی مانده‌اند، قصد استفاده از هوش مصنوعی در میان اساتید در آمریکا و کانادا در طول سال گذشته ۹ درصد کاهش یافته و به ۶۷ درصد رسیده است.[1][2]

مسیر پیش رو نیازمند تغییر از شناسایی به ادغام است. محققان آموزشی خاطرنشان می‌کنند که مدل‌های ارزیابی سنتی – به ویژه کارهای درسی بدون نظارت – به شدت در برابر تولید هوش مصنوعی آسیب‌پذیر هستند. برای بستن این شکاف، مؤسسات باید فراتر از ممنوعیت‌های کلی حرکت کنند و در آموزش جامع سواد هوش مصنوعی، دستورالعمل‌های ارزیابی واضح و طراحی دوره‌هایی سرمایه‌گذاری کنند که از دانشجویان بخواهد درک خود را به روش‌هایی نشان دهند که به راحتی قابل برون‌سپاری به یک ماشین نباشد.[3][7]