سود ۵ درصدی آکادمی‌ها: سنجش بده‌بستان‌های مالی در سازوکار همبستگی فیفا

مدیران آکادمی‌های رده‌های پایه استدلال می‌کنند که کشف و پرورش یک بازیکن ۱۲ ساله سنگین‌ترین بار توسعه را به دوش می‌کشد و باید سهم اصلی را از درآمدهای آتی نقل و انتقالات داشته باشد. در مقابل، آکادمی‌های تکمیل‌کننده نخبه ادعا می‌کنند که تبدیل یک بازیکن خام ۱۷ ساله به یک حرفه‌ای تیم اصلی، جایی است که ارزش واقعی شکل می‌گیرد و سزاوار سهم بیشتری است. در مرکز این برخورد، سازوکار همبستگی فیفا قرار دارد: یک مالیات اجباری ۵ درصدی که بر هر هزینه نقل و انتقال بین‌المللی وضع می‌شود و به باشگاه‌هایی که بازیکن را بین ۱۲ تا ۲۳ سالگی در خود جای داده‌اند، بازگردانده می‌شود.[1][5]

برای باشگاه‌های لیگ‌های پایین‌تر، این موضوع حیاتی است. وقتی مویسس کایسدو با مبلغ ۱۱۵ میلیون پوند به چلسی پیوست، ۵ درصد از آن مبلغ – یعنی ۵.۷۵ میلیون پوند – به طور قانونی به باشگاه‌های اکوادوری که او را ساخته بودند، تعلق گرفت. اما توزیع این ۵ درصد به صورت مساوی نیست. فرمول فیفا به شدت به سال‌های پایانی توسعه یک بازیکن وزن می‌دهد و یک شکاف مالی آشکار بین باشگاه‌هایی که برنامه‌های جوانان برای کودکان اجرا می‌کنند و باشگاه‌هایی که تیم‌های ذخیره برای بزرگسالان جوان دارند، ایجاد می‌کند.[2][5]

ریاضیات، استراتژی را دیکته می‌کند. طبق مقررات فعلی، سهم ۵ درصدی به ۱۰۰ سهم مساوی تقسیم می‌شود. سال‌های ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ سالگی بازیکن هر کدام ۵ درصد از این سهم را ارزش دارند – به این معنی که ۰.۲۵ درصد از کل مبلغ نقل و انتقال در هر سال است. سال‌های ۱۶ تا ۲۳ سالگی هر کدام ۱۰ درصد از سهم را ارزش دارند، یا ۰.۵۰ درصد از کل مبلغ در هر سال.[1][3]

بر اساس مقررات فیفا در مورد وضعیت و نقل و انتقال بازیکنان، سهم همبستگی به صراحت به عنوان "توزیع متناسب ۵ درصدی از هرگونه غرامت پرداخت شده" به باشگاه‌های درگیر در آموزش بازیکن تعریف شده است. این ساختار طبقه‌بندی شده، باشگاه‌ها را مجبور می‌کند تا یک مدل عملیاتی را انتخاب کنند. آیا در سن ۱۲ سالگی تور گسترده‌ای پهن می‌کنید، به این امید که یکی از هزاران نفر به یک درآمد بزرگ برسد، یا در سن ۱۶ سالگی با جدیت استعدادیابی می‌کنید و مبالغ غرامت کمی می‌پردازید تا نوجوانانی را جذب کنید که پرداخت‌های همبستگی آتی آن‌ها دو برابر بازده خواهد داشت؟[1][5]

معرفی اتاق تسویه حساب فیفا در سال ۲۰۲۲ اساساً قابلیت اطمینان این پرداخت‌ها را تغییر داد. پیش از این، یک باشگاه کوچک آمریکای جنوبی یا اروپای شرقی باید فعالانه حرکات بازیکنان سابق خود را در سراسر جهان دنبال می‌کرد و وکیل استخدام می‌کرد تا ۰.۲۵ درصد سهم خود را از یک خریدار بزرگ اروپایی مطالبه کند. سالانه میلیون‌ها دلار به دلیل اینکه هزینه‌های قانونی بیشتر از پرداخت همبستگی بود، مطالبه نمی‌شد.[4]

اکنون، اتاق تسویه حساب استخراج را خودکار می‌کند. هنگامی که یک نقل و انتقال در سیستم تطبیق نقل و انتقالات (TMS) ثبت می‌شود، ۵ درصد به طور خودکار کسر شده و از طریق تنظیم‌کننده‌های مالی مستقر در پاریس مستقیماً به باشگاه‌های آموزشی تأیید شده هدایت می‌شود. انطباق دیگر اختیاری نیست و بازده نظری آکادمی‌ها را به جریان‌های درآمد تضمین شده تبدیل می‌کند.[4]

با این حال، این سیستم تنها تحت شرایط خاصی فعال می‌شود. نقل و انتقال باید بین‌المللی باشد – یعنی بین دو فدراسیون ملی مختلف – و باید شامل پرداخت هزینه باشد. اگر بازیکنی قرارداد خود را به پایان برساند و به صورت آزاد منتقل شود، پرداخت همبستگی دقیقاً صفر است. این امر آسیب‌پذیری بزرگی برای باشگاه‌های آموزشی که به درآمدهای آتی متکی هستند، ایجاد می‌کند.[1][2]

انجمن باشگاه‌های اروپا و ائتلاف‌های مختلف رده‌های پایه همچنان برای تعدیل این سیستم لابی می‌کنند. حامیان رده‌های پایه می‌خواهند که رده سنی ۱۲ تا ۱۵ سال به اندازه رده ۱۶ تا ۲۳ سال وزن‌دهی شود، با این استدلال که توسعه فنی زودهنگام، زیربنای بازیکن است. باشگاه‌های نخبه استدلال می‌کنند که سیستم فعلی کاملاً منعکس‌کننده هزینه‌های فزاینده نگهداری امکانات پیشرفته و بخش‌های علوم ورزشی برای نوجوانان بزرگتر است.[3][5]

برای باشگاهی که با بودجه سالانه ۵۰۰,۰۰۰ دلار فعالیت می‌کند، یک پرداخت همبستگی ۱۰۰,۰۰۰ دلاری از یک بازیکن سابق ۱۴ ساله که یک دهه بعد منتقل می‌شود، ۲۰ درصد از هزینه‌های عملیاتی آن‌ها را پوشش می‌دهد. این سازوکار، حتی با وجود بحث‌های داغ بر سر کالیبراسیون دقیق آن، مؤثرترین ابزار بازتوزیع ثروت در ورزش جهانی باقی مانده است.[5]

مرز بعدی، بازار داخلی است. چندین فدراسیون بزرگ در حال بررسی سازوکارهای همبستگی داخلی برای الگوبرداری از قوانین بین‌المللی هستند تا اطمینان حاصل کنند که انتقال یک بازیکن بین دو باشگاه لیگ برتر یا دو باشگاه لالیگا همچنان پرداختی را برای تیم‌های جوانان آن‌ها به همراه دارد. تا آن زمان، ۵ درصد بین‌المللی همچنان بلیت بخت‌آزمایی نهایی برای کارخانه‌های استعداد جهان است.[2][4]