فیلم «سرپوش منهول خواهر برادر» ساخته میلچو مانچفسکی برنده جایزه بزرگ جشنواره توکیو شد

برای اینکه یک کمدی سیاه درباره سرقت مجسمه‌های برنزی بتواند جایزه اصلی یک جشنواره معتبر جهانی را ببرد، ابتدا باید از سد بایکوت‌های سیاسی در کشور مبدأ عبور کند. این دقیقا همان مسیری است که فیلم «سرپوش منهول خواهر برادر» طی کرد تا در نهایت روز چهارشنبه، ۱۴ آبان ۱۴۰۵، جایزه بزرگ سی‌ونهمین جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو را از آن خود کند.[1][2]

این جایزه که با عنوان «جایزه فرماندار توکیو» نیز شناخته می‌شود، شامل مبلغ سه میلیون ین (حدود ۱۹ هزار دلار) است. رالف دی هیر، رئیس هیئت داوران، این اثر را به دلیل «ترکیب بی‌نقص طنز، تراژدی و درام» و همچنین «انسانیت و شفقت نسبت به شخصیت‌هایش» شایسته دریافت این مقام دانست.[1][2]

داستان این فیلم در اسکوپیه، پایتخت مقدونیه شمالی می‌گذرد و زندگی دو خواهر و برادر به نام‌های مالینا و ویکتور را روایت می‌کند. آن‌ها که در فقر مطلق زندگی می‌کنند، برای بقا مجبورند مجسمه‌های برنزی قهرمانان ملی و سرپوش‌های منهول خیابان‌ها را بدزدند و به عنوان ضایعات فلزی بفروشند.[1][3][4]

روند داستان زمانی تغییر می‌کند که یکی از این مجسمه‌های سنگین روی پای ویکتور می‌افتد و او را به شدت مجروح می‌کند. مراجعه آن‌ها به یک پزشک فاسد که در ازای درمان درخواست‌های غیراخلاقی از مالینا دارد، این دو نفر را مجبور به فرار می‌کند و فیلم را به یک درام جاده‌ای تبدیل می‌سازد.[4]

AI

سارا کلیماسکا و فیلیپ ترایکوویچ، بازیگران نقش‌های اصلی، پیش از این نیز در فیلم‌های قبلی با این کارگردان همکاری کرده بودند. رابطه عاطفی و معصومانه این خواهر و برادر، هسته اصلی نیمه اول فیلم را تشکیل می‌دهد و تضاد جالبی با فضای خشن و بی‌رحم حاشیه شهر ایجاد می‌کند.[1][4]

میلچو مانچفسکی، کارگردان این اثر که پیش‌تر در سال ۱۹۹۴ با فیلم «پیش از باران» برنده شیر طلای ونیز شده بود، برای ساخت این فیلم با موانع متعددی روبرو شد. او می‌گوید روند تولید این اثر سال‌ها به دلیل افشاگری‌هایش درباره فساد در آژانس فیلم مقدونیه شمالی متوقف شده بود.[1][3][4]

مانچفسکی در مصاحبه‌ای با اسکرین‌آنارشی درباره این چالش‌ها توضیح داد: «ایده خلاقانه من این بود که درباره مسائل مهم به روشی بازیگوشانه و در قالب یک کمدی ابزورد صحبت کنم. اما به دلیل گزارش فساد در آژانس فیلم، آن‌ها مرا در لیست سیاه قرار دادند و اساسا تمام فیلم‌هایم توقیف شدند.»[4]

این کارگردان همچنین به نمادگرایی پنهان در داستان اشاره می‌کند. به گفته او، مجسمه‌های دزدیده‌شده نماینده جامعه‌ای هستند که گذشته‌اش را می‌ستاید اما برای شهروندان حاشیه‌نشین خود هیچ آینده‌ای فراهم نمی‌کند؛ در حالی که سرپوش‌های منهول وظیفه دارند «بوی تعفن» زیر پوست شهر را از جامعه مودب پنهان نگه دارند.[4]

AI

مانچفسکی ساختار این فیلم را به داستان کلاسیک «هانسل و گرتل» تشبیه می‌کند که در آن مفاهیم وارونه شده‌اند. او می‌گوید: «هانسل و گرتل ما کودکان ساده‌لوحی نیستند و جادوگر داستان نیز لزوما یک شخصیت کاملا شرور نیست؛ ما در طول فیلم انتظاراتی را ایجاد می‌کنیم و سپس آن‌ها را در هم می‌شکنیم.»[4]

در کنار موفقیت مانچفسکی، جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره توکیو به انیمیشن «اطلس جادویی» ساخته سون شون، هنرمند چینی رسید که تولید آن بیش از یک دهه زمان برده است. همچنین جایزه بهترین کارگردانی به لیساندرو آلونسو از آرژانتین برای فیلم «آزادی مضاعف» اهدا شد.[1][2]

در بخش بازیگری نیز، هو لینگ برای بازی در فیلم «شبی که ما را پیوند می‌دهد» جایزه بهترین بازیگر زن را دریافت کرد. ریو ناریتا، بازیگر ژاپنی، برای نقش‌آفرینی در «دو سیگار، سه شب» برنده جایزه بهترین بازیگر مرد در میان ۱۵ فیلم بخش مسابقه اصلی شد.[1][2]

جایزه بهترین مشارکت هنری به یلنا ماکسیموویچ برای فیلم «تا پایان روز» رسید که داستان دو معترض جوان را در شب تظاهرات در صربستان روایت می‌کند. جایزه تماشاگران نیز به فیلم «هیسل ۸۵» ساخته تئودورا آنا میهای اختصاص یافت که روایتی از فاجعه فینال جام ملت‌های اروپا در سال ۱۹۸۵ است.[1][2]

سی‌ونهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو از ۴ تا ۱۴ آبان ۱۴۰۵ در مناطق مختلفی از جمله هیبیا، یوراکوچو و گینزا برگزار شد. در این دوره، ۲۰۴ فیلم از ۱۱۲ کشور مختلف به نمایش درآمدند که نشان‌دهنده گستردگی و تنوع این رویداد سینمایی است.[2][3]

پیروزی فیلم مانچفسکی در توکیو تنها یک بازگشت موفقیت‌آمیز برای این کارگردان نیست، بلکه نشان‌دهنده قدرت سینمای مستقل است. این اثر که محصول مشترک شش کشور از جمله مقدونیه شمالی، بلغارستان، صربستان، آلبانی، ایتالیا و بریتانیا است، ثابت کرد که داستان‌های بومی درباره نابرابری می‌توانند مخاطبانی در سطح جهانی پیدا کنند.[3][4]