هواپیمای ترابری سیمرغ در آستانه دریافت مجوز پرواز؛ اولویت با تولید نسخه باری

هواپیمای ترابری سیمرغ که نمادی از تلاش‌های داخلی در صنعت هوافضا به شمار می‌رود، در آستانه عبور از یک نقطه عطف حیاتی قرار دارد. سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرده است که پس از تکمیل و تأیید آزمایش‌های نهایی، مجوزهای لازم برای پرواز این پرنده بومی صادر خواهد شد.[1]

ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، در تشریح آخرین وضعیت این پروژه تأکید کرد که ساخت سیمرغ بر عهده مجموعه‌ای وابسته به وزارت دفاع است. نهاد نظارتی هوانوردی غیرنظامی در حال حاضر منتظر اعلام آمادگی رسمی سازندگان است تا ارزیابی‌های نهایی را آغاز کند.[1][2]

به محض اعلام آمادگی از سوی تیم سازنده، کارشناسان و متخصصان سازمان هواپیمایی کشوری وارد عمل شده و آزمایش‌های دقیق و سخت‌گیرانه‌ای را اجرا خواهند کرد. در صورتی که سیمرغ بتواند این ارزیابی‌های پیچیده را با موفقیت پشت سر بگذارد، گواهینامه‌های عملیاتی مورد نیاز را دریافت می‌کند.[1]

استراتژی تولید این هواپیما بر اساس یک رویکرد مرحله‌بندی‌شده و مبتنی بر نیازهای لجستیکی کشور تدوین شده است. بر اساس اظهارات شیرودی، در برنامه اولیه توسعه، تمرکز کامل بر روی ساخت و عملیاتی کردن نسخه باری سیمرغ قرار دارد و این مدل در اولویت است.[1]

تنها پس از تثبیت عملکرد نسخه باری و ورود آن به چرخه خدمات، برنامه‌ریزی‌ها برای تولید نسخه مسافربری این هواپیما با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد. با این وجود، مقامات هنوز زمان‌بندی دقیق و قطعی برای ورود رسمی سیمرغ به ناوگان فعال هوایی کشور ارائه نکرده‌اند.[1]

طراحی قطعات برای هواپیماهای زمین‌گیر

در کنار پروژه ساخت هواپیمای جدید، ایران تلاش‌های گسترده‌ای را برای بازگرداندن هواپیماهای زمین‌گیر به خطوط پروازی آغاز کرده است. ناوگان هواپیماهای مک‌دانل داگلاس که بخش بزرگی از پروازهای داخلی را پوشش می‌دهند، به دلیل محدودیت‌های زنجیره تأمین با چالش‌های تعمیراتی جدی مواجه بوده‌اند.[1]

حفظ صلاحیت پروازی این هواپیماها برای جلوگیری از کاهش ظرفیت صندلی‌های مسافری در فرودگاه‌های کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین دلیل، بومی‌سازی قطعات پیچیده موتور این پرنده‌ها به عنوان یک راهکار استراتژیک برای غلبه بر محدودیت‌های بین‌المللی در دستور کار قرار گرفته است.[1][4]

شیرودی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره امکان ساخت قطعات موتور هواپیماهای زمین‌گیر، به تفاوت‌های بنیادین فناوری اشاره کرد. او توضیح داد که سیمرغ یک هواپیمای ملخی است، در حالی که خانواده مک‌دانل داگلاس از موتورهای جت بهره می‌برند که نیازمند رویکردهای مهندسی کاملاً متفاوتی هستند.[1]

با وجود این تفاوت‌های تکنولوژیک، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری اطمینان داد که توانایی فنی لازم برای تولید قطعات حساس موتورهای جت در داخل کشور وجود دارد. به طور مشخص، فرآیند طراحی پره‌های مرحله سوم و چهارم توربین فشار ضعیف موتور این هواپیماها هم‌اکنون در ایران آغاز شده است.[1]

پره‌های توربین فشار ضعیف در شرایط دمایی بسیار بالا و تحت نیروهای چرخشی شدید کار می‌کنند که متالورژی و ماشین‌کاری آن‌ها را به شدت پیچیده می‌سازد. دستیابی به دانش فنی تولید این قطعات، یک جهش بزرگ برای صنعت تعمیر و نگهداری هوانوردی ایران محسوب می‌شود.[4]

تولید این قطعات حساس مستلزم رعایت دقیق الزامات فنی و استانداردهای سخت‌گیرانه هوانوردی است. این پره‌ها پس از ساخت باید تمامی آزمایش‌های تعیین‌شده بر اساس دستورالعمل‌های کارخانه سازنده اصلی را با موفقیت بگذرانند تا مجوز نصب بر روی هواپیماهای مسافربری را کسب کنند.[1]

مسیر توسعه و آزمایش‌های پروازی

توسعه هواپیمای ترابری سیمرغ حاصل سال‌ها تحقیق و سرمایه‌گذاری در بخش هوافضای ایران است. این پرنده بومی که بر پایه پلتفرم ایران-۱۴۰ توسعه یافته، برای نخستین بار در اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۱ به صورت رسمی رونمایی شد و پس از آن وارد یک فرآیند طولانی برای تکمیل سیستم‌ها گردید.[1][3]

مرحله حیاتی آزمایش‌های پروازی سیمرغ در اوایل آبان‌ماه ۱۴۰۴ با حضور مقامات ارشد هوانوردی کلید خورد. برای اثبات قابلیت اطمینان و ایمنی کامل، این هواپیما موظف است حدود ۱۰۰ ساعت پرواز آزمایشی را در شرایط جوی و عملیاتی مختلف با موفقیت به انجام برساند.[1][3]

این پروازهای آزمایشی به منظور ارزیابی دقیق عملکرد آیرودینامیکی، سیستم‌های ناوبری، و تحمل فشارهای ساختاری در ارتفاعات و سرعت‌های گوناگون طراحی شده‌اند. تکمیل موفقیت‌آمیز این ۱۰۰ ساعت پرواز، پیش‌شرطی الزامی و غیرقابل چشم‌پوشی برای ورود به مرحله نهایی صدور گواهینامه‌ها است.[1]

پس از تأیید نهایی تمامی داده‌های پروازی، سیمرغ واجد شرایط دریافت گواهینامه تکمیلی نوع خواهد شد. این گواهینامه معتبرترین سند نظارتی است که نشان می‌دهد هواپیمای تولید شده تمامی استانداردهای ایمنی را برای پرواز در حریم هوایی غیرنظامی دارا می‌باشد.[1]

نسخه باری سیمرغ با بهره‌گیری از درب رمپ عقب، می‌تواند نقش مهمی در ارتقای شبکه لجستیک داخلی ایفا کند و محموله‌های تجاری را به فرودگاه‌های منطقه‌ای منتقل نماید. طراحی توربوپراپ این هواپیما، آن را برای نشست و برخاست در باندهای کوتاه‌تر بسیار مناسب می‌سازد.[3][4]

AI

اهمیت راهبردی صنعت هوانوردی

تلاش برای تولید هواپیمای بومی و بومی‌سازی قطعات موتور در شرایطی صورت می‌گیرد که صنعت هوانوردی ایران با فشارهای بی‌سابقه‌ای مواجه است. شیرودی اخیراً در مراسم معارفه مدیرعامل جدید شرکت شهر فرودگاهی امام خمینی، بر ماهیت کاملاً راهبردی و امنیتی این صنعت تأکید ویژه کرد.[2]

وی خاطرنشان ساخت که در طول یک سال گذشته، به دلیل بحران‌ها و تنش‌های منطقه‌ای، صنعت هوانوردی غیرنظامی کشور چالش‌های گسترده‌ای را تجربه کرده است. حفظ پویایی و گسترش ناوگان عملیاتی در چنین فضای پرالتهابی، نیازمند رویکردهای نوآورانه و اتکای حداکثری به توانمندی‌های مهندسی داخلی است.[2]

پروژه سیمرغ نمونه‌ای بارز از همکاری مؤثر میان بخش‌های نظامی و غیرنظامی برای تقویت زیرساخت‌های ملی است. بخش هوافضای وزارت دفاع با انتقال دهه‌ها تجربه خود در زمینه طراحی و ساخت تجهیزات پیچیده، اکنون به یاری ناوگان حمل‌ونقل تجاری کشور آمده است.[1][2]

موفقیت در دریافت گواهینامه پرواز سیمرغ و تولید داخلی پره‌های موتور، می‌تواند به عنوان یک سپر دفاعی محکم در برابر فشارهای خارجی عمل کند. این دستاوردها نه تنها استقلال لجستیکی کشور را افزایش می‌دهند، بلکه بلوغ روزافزون مهندسی هوافضای ایران را به نمایش می‌گذارند.[1][4]

در نهایت، این تلاش‌های موازی شامل ساخت هواپیماهای توربوپراپ جدید و مهندسی معکوس قطعات حساس جت، با هدف ایجاد یک اکوسیستم هوانوردی تاب‌آورتر دنبال می‌شوند. به ثمر نشستن این پروژه‌ها می‌تواند آسیب‌پذیری ناوگان هوایی ایران را در برابر اختلالات زنجیره تأمین جهانی به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.[4]