رفتن به محتوای اصلی
· 5 دقیقه مطالعه· در حمل‌ونقل

حراج دو فروند بوئینگ ۷۴۷ صدام حسین توسط هواپیمایی عراق پس از ۳۵ سال توقف در بیابان

هواپیمایی ملی عراق دو فروند هواپیمای تاریخی بوئینگ ۷۴۷، از جمله جت اختصاصی صدام حسین را که از زمان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ در فرودگاهی در تونس زمین‌گیر شده‌اند، با قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند به حراج گذاشت.

به قلم مرجان موسوی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

در حالی که تصور می‌شد این دو غول آهنی برای همیشه در صحرای تونس فراموش شده‌اند، هواپیمایی ملی عراق تصمیم نهایی خود را اعلام کرد. بر اساس اطلاعیه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، دو فروند بوئینگ ۷۴۷ تاریخی پس از ۳۵ سال توقف در فرودگاه بین‌المللی توزر-نفطه تونس به حراج گذاشته می‌شوند.[3][4]

این دو هواپیما در ژانویه ۱۹۹۱ و درست در آستانه آغاز عملیات طوفان صحرا برای در امان ماندن از بمباران‌ها به تونس منتقل شدند. اکنون، دولت عراق با تعیین قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند، امیدوار است تا پرونده این میراث پرهزینه را برای همیشه ببندد.[2][4]

ارزش‌گذاری جدید نشان‌دهنده افزایش چشمگیر قیمت نسبت به تلاش‌های پیشین است. در سال ۲۰۲۳، هواپیمایی عراق تلاش کرد این دو پرنده را با قیمت پایه ۴۹۴ هزار دلار به فروش برساند، اما آن حراج به دلیل شرایط سخت‌گیرانه و نبود خریدار نهایی با شکست مواجه شد.[4][5]

مشخصات فنی و ارزش تاریخی

هواپیمای اول یک بوئینگ ۲۰۰-۷۴۷ مدل باری-مسافری با شناسه ثبت YI-AGP و شماره سریال ۲۲۳۶۶ است. این هواپیما که در ژوئیه ۱۹۸۲ به ناوگان عراق پیوست، در دوران اوج فعالیت خود به عنوان یک اسب کاری برای جابجایی همزمان مسافر و بار در مسیرهای بین‌المللی استفاده می‌شد.[2][4]

هواپیمای دوم که توجه کارشناسان تاریخ هوانوردی را به خود جلب کرده، یک بوئینگ 747SP با شناسه YI-ALM و شماره سریال ۲۲۸۵۸ است. این مدل که نسخه کوتاه‌تر و دوربردتر محسوب می‌شود، در اوت ۱۹۸۲ تحویل داده شد و به عنوان هواپیمای ویژه برای سفرهای ریاست‌جمهوری صدام حسین پیکربندی شده بود.[1][4]

مشخصات فنی و ارزش‌گذاری دو هواپیمای به حراج گذاشته شده.

هر دو هواپیما به موتورهای قدرتمند پرت اند ویتنی (JT9D-7F) مجهز هستند که در زمان خود از پیشرفته‌ترین پیشرانه‌های تجاری به شمار می‌رفتند. با این حال، پس از سه دهه توقف در شرایط آب‌وهوایی خشک صحرای تونس، وضعیت فنی این موتورها و سایر سیستم‌های حیاتی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.[4][5]

شرایط سخت‌گیرانه واگذاری

بر اساس اسناد منتشر شده، این دو جت مسافربری دقیقاً با همان وضعیتی که اکنون در رمپ فرودگاه توزر قرار دارند فروخته می‌شوند. شرکت فروشنده صراحتاً اعلام کرده است که هیچ‌گونه ضمانت فنی یا گواهی صلاحیت پروازی برای این هواپیماها ارائه نخواهد داد.[1][2]

خریداران علاقه‌مند باید برای ورود به فرآیند مناقصه، مبلغ ۱۸۰ هزار دلار معادل ۲۰ درصد ارزش تخمینی را به عنوان ودیعه پرداخت کنند. علاوه بر این، برنده نهایی موظف است کمیسیون خدماتی معادل ۲ درصد از قیمت نهایی خرید را نیز به همراه هزینه‌های انتشار آگهی بپردازد.[2][3]

یکی از مهم‌ترین بندهای این قرارداد، انتقال فوری مسئولیت‌ها به خریدار است. از لحظه پرداخت وجه و امضای اسناد تحویل در محل، تمامی هزینه‌های مربوط به انتقال مالکیت، ترخیص گمرکی، جابجایی فیزیکی و هزینه‌های پارکینگ فرودگاه تونس بر عهده خریدار جدید خواهد بود.[1][2]

سایه سنگین سیاست بر سرنوشت هواپیماها

فروش این هواپیماها در گذشته با موانع حقوقی و سیاسی متعددی روبرو بوده است. در حراج سال ۲۰۲۳، هواپیمایی عراق شرط کرده بود که خریدار باید هواپیماها را اوراق کند و حق استفاده از آن‌ها برای هرگونه هدف سیاسی یا تجلیل از هر شخصیتی را ندارد.[5]

این شرط مستقیماً برای جلوگیری از تبدیل شدن جت صدام حسین به یک نماد یادبود وضع شده بود. اسناد نشان می‌دهند که هواپیمایی عراق همچنان حق مصادره هواپیما را در صورت نقض قوانین و مقررات تعیین‌شده توسط خریدار، برای خود محفوظ نگاه داشته است.[5]

بوئینگ 747SP که روزگاری به عنوان جت اختصاصی صدام حسین استفاده می‌شد، اکنون یکی از کمیاب‌ترین هواپیماهای جهان است.

تحریم‌های بین‌المللی علیه عراق در دهه ۱۹۹۰ و دعوای حقوقی با کویت بر سر غرامت‌های جنگی، از دلایل اصلی زمین‌گیر شدن این هواپیماها بودند. سازمان ملل متحد در آن زمان دستور توقف پرواز این ناوگان را تا زمان تعیین تکلیف غرامت‌های خطوط هوایی کویت صادر کرده بود.[2][5]

پایان یک بحران مالی دیپلماتیک

نگهداری از این دو هواپیما برای دهه‌ها به یک بار مالی سنگین برای دولت عراق تبدیل شده بود. در سال ۲۰۲۰، بغداد سرانجام مجبور شد بدهی ۵.۴ میلیون دلاری خود را بابت هزینه‌های پارکینگ به مقامات تونسی پرداخت کند تا از مصادره احتمالی آن‌ها جلوگیری نماید.[2][5]

اکنون، کمیته تخصصی فروش قرار است از ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶ تا ۵ ژانویه ۲۰۲۷ در سفارت عراق در تونس مستقر شود. ده روز نخست به دریافت پیشنهادات کتبی اختصاص یافته و پنج روز پایانی برای ارزیابی نهایی پیشنهادها در نظر گرفته شده است.[1][3][4]

تصمیم نهایی این کمیته تنها پس از تایید رسمی وزیر حمل‌ونقل عراق قابلیت اجرایی خواهد داشت. این فرآیند بوروکراتیک نشان‌دهنده حساسیت بالای دولت در واگذاری دارایی‌هایی است که روزگاری نماد قدرت رژیم پیشین این کشور در آسمان‌های بین‌المللی محسوب می‌شدند.[2][4]

برای هواپیمایی ملی عراق که این روزها در میانه یک برنامه جامع نوسازی ناوگان قرار دارد، فروش این دو بوئینگ فرسوده گامی نمادین است. این شرکت با به خدمت گرفتن هواپیماهای مدرنی چون بوئینگ ۷۸۷ دریم‌لاینر، تلاش می‌کند تا به طور کامل از گذشته عبور کند.[5]

گاه‌شمار ۳۵ سال توقف و چالش‌های حقوقی هواپیماهای عراقی در تونس.

چالش‌های لجستیکی و مهندسی

بوئینگ 747SP امروزه یکی از کمیاب‌ترین هواپیماهای جهان است. بر اساس داده‌های هوانوردی، در حال حاضر تنها یک فروند از این مدل در سراسر جهان به عنوان بستر آزمایش موتور پرواز می‌کند. همین کمیابی می‌تواند جذابیت جت سابق صدام حسین را برای مجموعه‌داران دوچندان کند.[1]

با این حال، انتقال این هواپیماها از فرودگاه توزر-نفطه یک چالش مهندسی تمام‌عیار خواهد بود. از آنجا که هیچ تضمینی برای روشن شدن موتورها پس از ۳۵ سال وجود ندارد، خریدار احتمالی ممکن است مجبور شود هواپیماها را قطعه‌قطعه کرده و از طریق مسیرهای زمینی منتقل کند.[1][2]

نکات کلیدی

  1. هواپیمایی عراق دو فروند بوئینگ ۷۴۷، از جمله جت اختصاصی صدام حسین را پس از ۳۵ سال توقف در تونس به حراج گذاشت.
  2. قیمت پایه برای هر یک از این هواپیماها ۹۰۰ هزار دلار تعیین شده و خریدار باید ۲۰ درصد آن را به عنوان ودیعه بپردازد.
  3. این هواپیماها در سال ۱۹۹۱ برای در امان ماندن از بمباران‌های جنگ خلیج فارس به فرودگاه توزر-نفطه منتقل شده بودند.
  4. فروش این هواپیماها بدون هیچ‌گونه ضمانت فنی انجام می‌شود و تمامی هزینه‌های انتقال و پارکینگ بر عهده خریدار خواهد بود.

آنچه نمی‌دانیم

  • آیا این هواپیماها پس از ۳۵ سال توقف در شرایط صحرایی، هرگز قابلیت پرواز مجدد را پیدا خواهند کرد یا صرفاً برای اوراق شدن خریداری می‌شوند.
  • با توجه به سابقه شروط سخت‌گیرانه عراق برای جلوگیری از تجلیل سیاسی، خریداران نهایی چه کسانی خواهند بود و چه برنامه‌ای برای جت اختصاصی صدام حسین دارند.

روند رویداد

  1. ۱۹۸۲

    تحویل هر دو فروند بوئینگ ۷۴۷ به ناوگان هواپیمایی ملی عراق.

  2. ژانویه ۱۹۹۱

    انتقال اضطراری هواپیماها به تونس در آستانه جنگ خلیج فارس.

  3. ۲۰۲۰

    پرداخت ۵.۴ میلیون دلار توسط عراق برای تسویه بدهی‌های پارکینگ فرودگاه تونس.

  4. اوت ۲۰۲۳

    تلاش ناموفق برای فروش هواپیماها با قیمت ۴۹۴ هزار دلار به دلیل شروط سخت‌گیرانه.

  5. نوامبر ۲۰۲۶

    اعلام حراج جدید با قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند.

مقامات هواپیمایی عراق 40%ناظران صنعت هوانوردی 40%مقامات فرودگاهی تونس 20%
مقامات هواپیمایی عراق
تمرکز بر فروش دارایی‌های فرسوده و نوسازی ناوگان ملی.
ناظران صنعت هوانوردی
تمرکز بر ارزش تاریخی هواپیماها و چالش‌های لجستیکی انتقال آن‌ها.
مقامات فرودگاهی تونس
تمرکز بر آزادسازی فضای فرودگاه و پایان دادن به توقف ۳۵ ساله.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • مجموعه‌داران خصوصی هوانوردی

منابع

پوشش منابع

6 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

مقامات هواپیمایی عراق 40%ناظران صنعت هوانوردی 40%مقامات فرودگاهی تونس 20%
  1. [1]AeroCornerمقامات هواپیمایی عراق

    Iraqi Airways Puts Its Two 747s Parked in Tunisia Since the Gulf War Up for Sale at $900,000 Each

    مطالعه در AeroCorner →
  2. [2]Aviacionlineناظران صنعت هوانوردی

    Two Boeing 747s stranded in Tunisia since 1991 go up for sale

    مطالعه در Aviacionline →
  3. [3]Tunisie Numériqueمقامات هواپیمایی عراق

    Iraqi Airways puts two Boeing 747s grounded in Tozeur for over three decades up for sale

    مطالعه در Tunisie Numérique →
  4. [4]Commercial Plane Loversمقامات فرودگاهی تونس

    Two historic Boeing 747s offered for sale

    مطالعه در Commercial Plane Lovers →
  5. [5]ch-aviationناظران صنعت هوانوردی

    Iraqi Airways to auction off two derelict B747s parked at Tozeur airport in Tunisia since 1991

    مطالعه در ch-aviation →
  6. [6]Wisevoterمقامات فرودگاهی تونس

    Iraq Offers Two Grounded 747s for Sale

    مطالعه در Wisevoter →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار حمل‌ونقل با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.