حراج دو فروند بوئینگ ۷۴۷ صدام حسین توسط هواپیمایی عراق پس از ۳۵ سال توقف در بیابان
هواپیمایی ملی عراق دو فروند هواپیمای تاریخی بوئینگ ۷۴۷، از جمله جت اختصاصی صدام حسین را که از زمان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ در فرودگاهی در تونس زمینگیر شدهاند، با قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند به حراج گذاشت.
به قلم مرجان موسوی
این خبر را به اشتراک بگذارید
در حالی که تصور میشد این دو غول آهنی برای همیشه در صحرای تونس فراموش شدهاند، هواپیمایی ملی عراق تصمیم نهایی خود را اعلام کرد. بر اساس اطلاعیه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، دو فروند بوئینگ ۷۴۷ تاریخی پس از ۳۵ سال توقف در فرودگاه بینالمللی توزر-نفطه تونس به حراج گذاشته میشوند.[3][4]
این دو هواپیما در ژانویه ۱۹۹۱ و درست در آستانه آغاز عملیات طوفان صحرا برای در امان ماندن از بمبارانها به تونس منتقل شدند. اکنون، دولت عراق با تعیین قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند، امیدوار است تا پرونده این میراث پرهزینه را برای همیشه ببندد.[2][4]
ارزشگذاری جدید نشاندهنده افزایش چشمگیر قیمت نسبت به تلاشهای پیشین است. در سال ۲۰۲۳، هواپیمایی عراق تلاش کرد این دو پرنده را با قیمت پایه ۴۹۴ هزار دلار به فروش برساند، اما آن حراج به دلیل شرایط سختگیرانه و نبود خریدار نهایی با شکست مواجه شد.[4][5]
مشخصات فنی و ارزش تاریخی
هواپیمای اول یک بوئینگ ۲۰۰-۷۴۷ مدل باری-مسافری با شناسه ثبت YI-AGP و شماره سریال ۲۲۳۶۶ است. این هواپیما که در ژوئیه ۱۹۸۲ به ناوگان عراق پیوست، در دوران اوج فعالیت خود به عنوان یک اسب کاری برای جابجایی همزمان مسافر و بار در مسیرهای بینالمللی استفاده میشد.[2][4]
هواپیمای دوم که توجه کارشناسان تاریخ هوانوردی را به خود جلب کرده، یک بوئینگ 747SP با شناسه YI-ALM و شماره سریال ۲۲۸۵۸ است. این مدل که نسخه کوتاهتر و دوربردتر محسوب میشود، در اوت ۱۹۸۲ تحویل داده شد و به عنوان هواپیمای ویژه برای سفرهای ریاستجمهوری صدام حسین پیکربندی شده بود.[1][4]
هر دو هواپیما به موتورهای قدرتمند پرت اند ویتنی (JT9D-7F) مجهز هستند که در زمان خود از پیشرفتهترین پیشرانههای تجاری به شمار میرفتند. با این حال، پس از سه دهه توقف در شرایط آبوهوایی خشک صحرای تونس، وضعیت فنی این موتورها و سایر سیستمهای حیاتی در هالهای از ابهام قرار دارد.[4][5]
شرایط سختگیرانه واگذاری
بر اساس اسناد منتشر شده، این دو جت مسافربری دقیقاً با همان وضعیتی که اکنون در رمپ فرودگاه توزر قرار دارند فروخته میشوند. شرکت فروشنده صراحتاً اعلام کرده است که هیچگونه ضمانت فنی یا گواهی صلاحیت پروازی برای این هواپیماها ارائه نخواهد داد.[1][2]
خریداران علاقهمند باید برای ورود به فرآیند مناقصه، مبلغ ۱۸۰ هزار دلار معادل ۲۰ درصد ارزش تخمینی را به عنوان ودیعه پرداخت کنند. علاوه بر این، برنده نهایی موظف است کمیسیون خدماتی معادل ۲ درصد از قیمت نهایی خرید را نیز به همراه هزینههای انتشار آگهی بپردازد.[2][3]
یکی از مهمترین بندهای این قرارداد، انتقال فوری مسئولیتها به خریدار است. از لحظه پرداخت وجه و امضای اسناد تحویل در محل، تمامی هزینههای مربوط به انتقال مالکیت، ترخیص گمرکی، جابجایی فیزیکی و هزینههای پارکینگ فرودگاه تونس بر عهده خریدار جدید خواهد بود.[1][2]
سایه سنگین سیاست بر سرنوشت هواپیماها
فروش این هواپیماها در گذشته با موانع حقوقی و سیاسی متعددی روبرو بوده است. در حراج سال ۲۰۲۳، هواپیمایی عراق شرط کرده بود که خریدار باید هواپیماها را اوراق کند و حق استفاده از آنها برای هرگونه هدف سیاسی یا تجلیل از هر شخصیتی را ندارد.[5]
این شرط مستقیماً برای جلوگیری از تبدیل شدن جت صدام حسین به یک نماد یادبود وضع شده بود. اسناد نشان میدهند که هواپیمایی عراق همچنان حق مصادره هواپیما را در صورت نقض قوانین و مقررات تعیینشده توسط خریدار، برای خود محفوظ نگاه داشته است.[5]
تحریمهای بینالمللی علیه عراق در دهه ۱۹۹۰ و دعوای حقوقی با کویت بر سر غرامتهای جنگی، از دلایل اصلی زمینگیر شدن این هواپیماها بودند. سازمان ملل متحد در آن زمان دستور توقف پرواز این ناوگان را تا زمان تعیین تکلیف غرامتهای خطوط هوایی کویت صادر کرده بود.[2][5]
پایان یک بحران مالی دیپلماتیک
نگهداری از این دو هواپیما برای دههها به یک بار مالی سنگین برای دولت عراق تبدیل شده بود. در سال ۲۰۲۰، بغداد سرانجام مجبور شد بدهی ۵.۴ میلیون دلاری خود را بابت هزینههای پارکینگ به مقامات تونسی پرداخت کند تا از مصادره احتمالی آنها جلوگیری نماید.[2][5]
اکنون، کمیته تخصصی فروش قرار است از ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶ تا ۵ ژانویه ۲۰۲۷ در سفارت عراق در تونس مستقر شود. ده روز نخست به دریافت پیشنهادات کتبی اختصاص یافته و پنج روز پایانی برای ارزیابی نهایی پیشنهادها در نظر گرفته شده است.[1][3][4]
تصمیم نهایی این کمیته تنها پس از تایید رسمی وزیر حملونقل عراق قابلیت اجرایی خواهد داشت. این فرآیند بوروکراتیک نشاندهنده حساسیت بالای دولت در واگذاری داراییهایی است که روزگاری نماد قدرت رژیم پیشین این کشور در آسمانهای بینالمللی محسوب میشدند.[2][4]
برای هواپیمایی ملی عراق که این روزها در میانه یک برنامه جامع نوسازی ناوگان قرار دارد، فروش این دو بوئینگ فرسوده گامی نمادین است. این شرکت با به خدمت گرفتن هواپیماهای مدرنی چون بوئینگ ۷۸۷ دریملاینر، تلاش میکند تا به طور کامل از گذشته عبور کند.[5]
چالشهای لجستیکی و مهندسی
بوئینگ 747SP امروزه یکی از کمیابترین هواپیماهای جهان است. بر اساس دادههای هوانوردی، در حال حاضر تنها یک فروند از این مدل در سراسر جهان به عنوان بستر آزمایش موتور پرواز میکند. همین کمیابی میتواند جذابیت جت سابق صدام حسین را برای مجموعهداران دوچندان کند.[1]
نکات کلیدی
- هواپیمایی عراق دو فروند بوئینگ ۷۴۷، از جمله جت اختصاصی صدام حسین را پس از ۳۵ سال توقف در تونس به حراج گذاشت.
- قیمت پایه برای هر یک از این هواپیماها ۹۰۰ هزار دلار تعیین شده و خریدار باید ۲۰ درصد آن را به عنوان ودیعه بپردازد.
- این هواپیماها در سال ۱۹۹۱ برای در امان ماندن از بمبارانهای جنگ خلیج فارس به فرودگاه توزر-نفطه منتقل شده بودند.
- فروش این هواپیماها بدون هیچگونه ضمانت فنی انجام میشود و تمامی هزینههای انتقال و پارکینگ بر عهده خریدار خواهد بود.
آنچه نمیدانیم
- آیا این هواپیماها پس از ۳۵ سال توقف در شرایط صحرایی، هرگز قابلیت پرواز مجدد را پیدا خواهند کرد یا صرفاً برای اوراق شدن خریداری میشوند.
- با توجه به سابقه شروط سختگیرانه عراق برای جلوگیری از تجلیل سیاسی، خریداران نهایی چه کسانی خواهند بود و چه برنامهای برای جت اختصاصی صدام حسین دارند.
روند رویداد
۱۹۸۲
تحویل هر دو فروند بوئینگ ۷۴۷ به ناوگان هواپیمایی ملی عراق.
ژانویه ۱۹۹۱
انتقال اضطراری هواپیماها به تونس در آستانه جنگ خلیج فارس.
۲۰۲۰
پرداخت ۵.۴ میلیون دلار توسط عراق برای تسویه بدهیهای پارکینگ فرودگاه تونس.
اوت ۲۰۲۳
تلاش ناموفق برای فروش هواپیماها با قیمت ۴۹۴ هزار دلار به دلیل شروط سختگیرانه.
نوامبر ۲۰۲۶
اعلام حراج جدید با قیمت پایه ۹۰۰ هزار دلار برای هر فروند.
- مقامات هواپیمایی عراق
- تمرکز بر فروش داراییهای فرسوده و نوسازی ناوگان ملی.
- ناظران صنعت هوانوردی
- تمرکز بر ارزش تاریخی هواپیماها و چالشهای لجستیکی انتقال آنها.
- مقامات فرودگاهی تونس
- تمرکز بر آزادسازی فضای فرودگاه و پایان دادن به توقف ۳۵ ساله.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مجموعهداران خصوصی هوانوردی
منابع
[1]AeroCornerمقامات هواپیمایی عراقIraqi Airways Puts Its Two 747s Parked in Tunisia Since the Gulf War Up for Sale at $900,000 Each
مطالعه در AeroCorner →
[2]Aviacionlineناظران صنعت هوانوردیTwo Boeing 747s stranded in Tunisia since 1991 go up for sale
مطالعه در Aviacionline →
[3]Tunisie Numériqueمقامات هواپیمایی عراقIraqi Airways puts two Boeing 747s grounded in Tozeur for over three decades up for sale
مطالعه در Tunisie Numérique →
[4]Commercial Plane Loversمقامات فرودگاهی تونسTwo historic Boeing 747s offered for sale
مطالعه در Commercial Plane Lovers →
[5]ch-aviationناظران صنعت هوانوردیIraqi Airways to auction off two derelict B747s parked at Tozeur airport in Tunisia since 1991
مطالعه در ch-aviation →
[6]Wisevoterمقامات فرودگاهی تونسIraq Offers Two Grounded 747s for Sale
مطالعه در Wisevoter →
بیشتر در حملونقل
مشاهده همه →ایمنی هوانوردی نظامی
سقوط بالگرد بلکهاوک ارتش اردن در جریان رزمایش نظامی؛ پنج نظامی مجروح شدند
5 منبع
تاکسی هوایی
صدور گواهینامه نخستین مسیر دائمی تاکسی هوایی جهان؛ اتصال مارینای دبی به فرودگاه در ۱۰ دقیقه
4 منبع
هوانوردی بدون سرنشین
پرواز موفقیتآمیز بزرگترین هواپیمای باری بدون سرنشین جهان در چین
6 منبع
نوسازی ناوگان هوایی
نهاییشدن سفارش ۳.۴ میلیارد دلاری خطوط هوایی فیلیپین برای خرید ۲۰ فروند بوئینگ ۷۸۷-۱۰
8 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار حملونقل با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





