آغاز پروازهای آزمایشی تاکسی‌های هوایی الکتریکی جوبی و بتا در فلوریدا با حمایت اداره هوانوردی فدرال

ایالت فلوریدا با انجام نخستین پروازهای آزمایشی تاکسی‌های هوایی الکتریکی، گام بلندی به سوی آینده حمل‌ونقل هوایی برداشت. در روز ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، دو هواپیمای پیشرفته از شرکت‌های «جوبی اوییشن» (Joby Aviation) و «بتا تکنالوجیز» (BETA Technologies) پروازهای نمایشی خود را بر فراز خلیج تامپا با موفقیت به پایان رساندند. این رویداد بخشی از برنامه آزمایشی یکپارچه‌سازی هواگردهای عمودپرواز الکتریکی (eIPP) زیر نظر اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) بود که با هدف ارزیابی ایمنی و کارایی این پرنده‌ها در شرایط واقعی طراحی شده است.[1][4][6]

این پروازهای نمایشی تنها یک آزمایش فنی نبودند، بلکه ادای احترامی به تاریخ هوانوردی محسوب می‌شدند. هواپیماهای الکتریکی دقیقاً همان مسیری را طی کردند که در اول ژانویه ۱۹۱۴، تونی جانوس (Tony Jannus) با هواپیمای دریایی خود پیمود و نخستین پرواز تجاری برنامه‌ریزی‌شده جهان را بین سن‌پترزبورگ و تامپا ثبت کرد. اکنون پس از ۱۱۲ سال، این مسیر بار دیگر میزبان یک انقلاب فناوری در صنعت هوانوردی شده است که می‌تواند نحوه جابه‌جایی انسان‌ها در محیط‌های شهری را برای همیشه تغییر دهد.[1][5]

هواپیمای مدل S4 ساخت شرکت جوبی، یک هواگرد عمودپرواز الکتریکی (eVTOL) است که با استفاده از شش پروانه چرخان، مانند بالگرد از زمین بلند می‌شود و سپس با سرعت کروز حدود ۲۰۰ مایل بر ساعت (۳۲۰ کیلومتر بر ساعت) به پرواز درمی‌آید.

این هواپیما ظرفیت حمل یک خلبان و چهار مسافر را دارد و به گفته سازندگان، صدای آن بسیار کمتر از بالگردهای سنتی است. در کنار آن، هواپیمای ALIA CX300 از شرکت بتا نیز که یک هواپیمای الکتریکی با نشست و برخاست متعارف (eCTOL) است، پرواز موفقی را تجربه کرد و توانمندی‌های آیرودینامیکی خود را به نمایش گذاشت.[5][7]

توسعه زیرساخت‌های هوانوردی نوین

شان دافی (Sean P. Duffy)، وزیر حمل‌ونقل ایالات متحده، این پروازها را یک نقطه عطف بزرگ در برنامه هوانوردی دولت توصیف کرد. وی با اشاره به اهمیت تاریخی این منطقه گفت: «خلیج تامپا ۱۱۲ سال پیش رویای پرواز تجاری را به واقعیت تبدیل کرد و اکنون میزبان جهش بزرگ بعدی در هوانوردی است. آینده پرواز در همین نزدیکی است و ما در حال هموار کردن راه برای ادغام ایمن این هواپیماهای جدید در آسمان‌هایمان هستیم تا رهبری آمریکا در نوآوری‌های هوایی حفظ شود.»[2]

ران دسانتیس (Ron DeSantis)، فرماندار فلوریدا نیز که در فرودگاه بین‌المللی تامپا برای استقبال از این پروازها حضور داشت، بر اهمیت این فناوری برای اقتصاد محلی تاکید کرد. او با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های ایالتی در زیرساخت‌های تحرک هوایی پیشرفته (AAM) اظهار داشت: «این نزدیک‌ترین چیزی است که در حال حاضر به ماشین‌های پرنده داریم. فلوریدا همواره سکوی پرتاب ایده‌های جدیدی بوده است که آینده حمل‌ونقل را شکل می‌دهند و ما قصد داریم این فناوری را به بخشی جدایی‌ناپذیر از شبکه ترابری خود تبدیل کنیم.»[5][6]

شرکت بتا تکنالوجیز اعلام کرده است که هواپیماهای CX300 این شرکت تا کنون ۱۴ پرواز آزمایشی را در مناطق تامپا و اورلاندو انجام داده و نزدیک به ۷۰۰ مایل دریایی را پوشش داده‌اند. کریس کاپوتو (Chris Caputo)، مدیر عملیات پرواز بتا، توضیح داد که این دو هواپیما در طول یک هفته ۲۶ پرواز آزمایشی انجام دادند و بیش از ۱۳۵۸ مایل دریایی را تنها با مصرف حدود ۳۰۰ دلار انرژی الکتریکی طی کردند. این آمار نشان‌دهنده بهره‌وری اقتصادی بالای این فناوری در مقایسه با سوخت‌های فسیلی گران‌قیمت هوانوردی است.[1][7]

شبکه‌سازی و چشم‌انداز تجاری

اداره حمل‌ونقل فلوریدا (FDOT) قصد دارد از طریق این پروازها، داده‌های عملیاتی حیاتی را برای ایجاد یک «شبکه بزرگراه‌های هوایی» جمع‌آوری کند. این شبکه قرار است در آینده امکان جابه‌جایی سریع مسافران و محموله‌ها را بین شهرهای مختلف ایالت فراهم کند و بار ترافیکی جاده‌های شلوغ را به شکل چشمگیری کاهش دهد. فلوریدا هفتمین ایالتی است که پروازهای نمایشی برنامه eIPP را آغاز کرده و قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی، زیرساخت‌های شارژ بیشتری را در فرودگاه‌های عمومی خود مستقر کند.[1][6]

شرکت جوبی اوییشن قصد دارد در ادامه این کمپین یک‌هفته‌ای، پروازهایی را در فرودگاه بین‌المللی اورلاندو و مرکز فضایی کندی ناسا انجام دهد. این شرکت پیش‌تر مسیرها و رویه‌های پروازی را طی دو سال شبیه‌سازی با همکاری اداره هوانوردی فدرال و کنترلرهای ترافیک هوایی اورلاندو توسعه داده است. هدف نهایی جوبی، دریافت گواهینامه نوع (Type Certification) از نهادهای نظارتی و آغاز خدمات تجاری مسافربری تا پایان سال ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ است تا بتواند اولین شبکه تاکسی‌های هوایی را در آمریکا راه‌اندازی کند.[1][3]

توسعه زیرساخت‌های فیزیکی نیز به موازات پیشرفت هواپیماها در حال انجام است. شرکت بتا با امضای قراردادی با اداره حمل‌ونقل فلوریدا، متعهد شده است که ۳۴ ایستگاه شارژ الکتریکی و سیستم‌های مدیریت حرارتی را در سراسر این ایالت نصب کند. در حال حاضر، فلوریدا میزبان بزرگ‌ترین شبکه شارژ هوانوردی این شرکت در ایالات متحده است و ۹ ایستگاه فعال در فرودگاه‌های مختلف از جمله تالاهاسی و گینزویل به بهره‌برداری رسیده‌اند که امکان پشتیبانی از پروازهای منطقه‌ای را فراهم می‌کنند.[1][5]

چالش‌های پیش‌روی تاکسی‌های هوایی

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر، هنوز چالش‌هایی در مسیر تجاری‌سازی کامل این تاکسی‌های هوایی وجود دارد. تدوین مقررات جامع برای مدیریت ترافیک هوایی ترکیبی، جایی که هواپیماهای بدون سرنشین، بالگردها و تاکسی‌های الکتریکی باید به طور همزمان در یک حریم هوایی پرواز کنند، نیازمند دقت بالایی است. اداره هوانوردی فدرال در حال بررسی داده‌های به‌دست‌آمده از این پروازهای آزمایشی است تا استانداردهای جدیدی را برای مسیرهای پروازی، حریم صوتی و رویه‌های فرودگاهی تدوین کند.[2][6]

جرد پردو (Jared Perdue)، مدیر اداره حمل‌ونقل فلوریدا، با رد مقایسه این پرنده‌ها با بالگردهای سنتی، بر تفاوت‌های بنیادین آن‌ها تاکید کرد. وی توضیح داد: «این فناوری قرار است راه جدیدی برای جابه‌جایی افراد و کالاها در سراسر کشور ارائه دهد. تاکسی‌های هوایی الکتریکی نه تنها آلایندگی کربنی ندارند، بلکه با کاهش شدید آلودگی صوتی، امکان احداث ایستگاه‌های پروازی (Vertiport) را در قلب مناطق شهری و مسکونی فراهم می‌کنند؛ چیزی که با بالگردهای فعلی عملاً غیرممکن است.»[7]

موفقیت پروازهای تامپا نشان داد که رویای سفرهای هوایی پاک و بی‌سروصدا درون‌شهری، بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک شده است. با ادامه آزمایش‌ها در ایالت‌های مختلف و تکمیل فرآیند صدور گواهینامه‌های پروازی، انتظار می‌رود که در سال‌های آینده شاهد حضور روزافزون این پرنده‌های الکتریکی در آسمان شهرها باشیم؛ تحولی که می‌تواند معماری حمل‌ونقل شهری را در قرن بیست‌ویکم بازتعریف کند.[1]