پرواز موفقیت‌آمیز هواپیمای تمام‌الکتریکی ALIA در یوتا؛ گامی بزرگ در حمل‌ونقل پزشکی

ایالت یوتای آمریکا در هفته اول اکتبر ۲۰۲۶ میزبان یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های هوانوردی پاک بود. شرکت هوافضای «بتا تکنولوژیز» (BETA Technologies) با موفقیت پنج روز عملیات پروازی هواپیمای تمام‌الکتریکی ALIA CX300 را در این ایالت به پایان رساند. این پروازها با مشارکت دپارتمان حمل‌ونقل یوتا (UDOT)، سازمان هوانوردی 47G و شرکت باربری هوایی آلپاین ایر اکسپرس (Alpine Air Express) انجام شد و نقطه عطفی در توسعه لجستیک بدون آلایندگی به شمار می‌رود.[1]

کارلوس براسراس، کمیسر دپارتمان حمل‌ونقل یوتا، با اشاره به اهمیت این رویداد گفت: «حمل‌ونقل در حال تکامل است و ما می‌خواهیم یوتا در این مسیر پیشگام باشد. از طریق برنامه uFLY، شرکت‌هایی مانند بتا می‌توانند این فناوری را در شرایط واقعی آزمایش کنند.» این برنامه بخشی از طرح یکپارچه‌سازی برخاست و فرود عمودی الکتریکی (eIPP) اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) است که هدف آن تسریع ورود ایمن فناوری‌های نوین به حریم هوایی ملی است.[1]

انقلابی در لجستیک پزشکی

تمرکز اصلی این مجموعه پروازها، ارزیابی توانایی هواپیماهای الکتریکی در انتقال محموله‌های حساس و زمان‌محور پزشکی بود. داروهای رادیودارویی (Radiopharmaceuticals) که برای تشخیص و درمان بیماری‌هایی مانند سرطان استفاده می‌شوند، نیمه‌عمر بسیار کوتاهی دارند و باید در عرض چند ساعت به دست بیماران برسند. تاخیر در ترافیک جاده‌ای یا فرآیندهای طولانی باربری هوایی سنتی می‌تواند این داروها را بی‌اثر کند.[3]

کایل کلارک، بنیان‌گذار و مدیرعامل بتا تکنولوژیز، در این باره توضیح داد: «ما ALIA را به عنوان یک هواپیمای کم‌هزینه و با کارایی بالا طراحی کردیم تا بتواند کالاهایی را که جوامع هر روز به آن‌ها وابسته هستند، جابه‌جا کند. مسیرهای منطقه‌ای یوتا برای هواپیماهای الکتریکی بسیار مناسب هستند. از طریق برنامه eIPP، ما در حال ایجاد زیربنای لازم برای این ماموریت‌های حیاتی هستیم.»

برخلاف هواپیماهای معمولی که با سوخت جت کار می‌کنند، مدل ALIA CTOL کاملاً الکتریکی است و می‌تواند از فرودگاه‌های موجود با استفاده از رویه‌های هوانوردی تثبیت‌شده استفاده کند. این هواپیما برد مفیدی معادل ۳۳۶ مایل دریایی (حدود ۶۲۲ کیلومتر) را به ثبت رسانده است و می‌تواند تا پنج مسافر یا ۱۲۵۰ پوند (حدود ۵۶۷ کیلوگرم) بار را حمل کند. این ویژگی‌ها آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای مسیرهای منطقه‌ای بین شهرهایی مانند سالت‌لیک‌سیتی، پروو و لوگان تبدیل کرده است.[1][2]

کاهش هزینه‌ها و توسعه زیرساخت

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های این فناوری، کاهش چشمگیر هزینه‌های عملیاتی است. بلین نیوتون، مدیر ارشد اطلاعات شرکت بتا، اعلام کرد که هزینه سوخت (برق) برای پرواز نمایشی روز دوشنبه کمتر از ۲ دلار بوده است. مت ماس، مدیر هوانوردی UDOT نیز تخمین زد که هزینه عملیاتی این هواپیما بین ۱۴ تا ۱۷ دلار در ساعت است، در حالی که این رقم برای هواپیماهای مشابه با سوخت فسیلی به ۱۵۰ تا ۳۰۰ دلار می‌رسد.[2]

برای پشتیبانی از این ناوگان جدید، شرکت بتا در حال ساخت یک اکوسیستم یکپارچه هوانوردی الکتریکی است. این شرکت شبکه‌ای از ایستگاه‌های شارژ سریع را در سراسر یوتا مستقر کرده است و یک ایستگاه شارژ پیشرفته نیز در فرودگاه بین‌المللی سالت‌لیک‌سیتی در حال ساخت است. این زیرساخت‌ها نه تنها برای هواپیماها، بلکه برای وسایل نقلیه الکتریکی زمینی نیز قابل استفاده خواهند بود.[1]

خوزه فیرو، از دفتر فناوری‌های پیشرفته هوانوردی FAA، تاکید کرد که تنوع جغرافیایی یوتا شامل کوهستان‌ها، دریاچه‌ها و فواصل طولانی، آن را به یک بستر آزمایشی بی‌نقص تبدیل کرده است. جمع‌آوری داده‌ها از این پروازها به نهادهای نظارتی کمک می‌کند تا استانداردهای ایمنی و زیرساختی لازم برای پروازهای تجاری آینده را با دقت بیشتری تدوین کنند.

تاثیرات اقتصادی و چشم‌انداز آینده

از دیدگاه اقتصادی، توسعه این صنعت می‌تواند تاثیرات عمیقی بر جوامع محلی داشته باشد. آرون استارکس، مدیرعامل 47G، اشاره کرد که صنعت هوافضا حدود ۱۹.۱ درصد از اقتصاد یوتا را تشکیل می‌دهد. با امکان‌پذیر شدن پروازهای ارزان‌قیمت منطقه‌ای، افرادی که در مناطق روستایی یا دور از مراکز شهری زندگی می‌کنند، می‌توانند به راحتی به فرصت‌های شغلی و خدمات متمرکز در شهرهای بزرگ دسترسی پیدا کنند.[2]

برنامه آزمایشی eIPP تنها به یوتا محدود نمی‌شود. شرکت بتا تکنولوژیز در هفت مورد از هشت برنامه انتخاب شده در سراسر ایالات متحده مشارکت دارد و پیش از این عملیات‌های مشابهی را در ایالت‌هایی نظیر ویرجینیا، تگزاس و کارولینای شمالی انجام داده است. هدف نهایی این پروازهای گسترده، اثبات قابلیت اطمینان، بررسی زمان‌های شارژ مجدد و ارزیابی عملکرد هواپیما در شرایط آب‌وهوایی متفاوت است.

موفقیت این پروازها نشان می‌دهد که هوانوردی الکتریکی با سرعتی بیش از پیش‌بینی‌ها در حال حرکت به سمت تجاری‌سازی است. بلین نیوتون پیش‌بینی کرده است که این هواپیماها حتی می‌توانند در بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۳۴ در سالت‌لیک‌سیتی برای جابه‌جایی ورزشکاران مورد استفاده قرار گیرند. با ادامه سرمایه‌گذاری‌ها، آسمان شهرها به زودی میزبان هواپیماهایی خواهد بود که بدون تولید آلاینده‌های کربنی، جان انسان‌ها را نجات می‌دهند.