کره جنوبی و ترکیه در چارچوب یک پیمان دفاعی مشترک، تأمین مالی نیروگاه هسته‌ای سینوپ را پیش می‌برند

هیئت‌های دیپلماتیک و اقتصادی کره جنوبی و ترکیه روز سه‌شنبه در سئول با توافق رسمی بر سر پیشبرد مذاکرات تأمین مالی نیروگاه هسته‌ای سینوپ، به نشست دوجانبه خود پایان دادند. این گام نقشی حیاتی در احیای پروژه راکد انرژی در کرانه دریای سیاه ایفا می‌کند.[1][2]

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، پیشنهاد این همکاری گسترده‌تر را مطرح کرد؛ چارچوبی که مذاکرات زیرساخت‌های هسته‌ای را با طرح‌های تولید مشترک نظامی و ابتکارات حوزه هوش مصنوعی پیوند می‌زند و به دنبال ایجاد کریدوری راهبردی میان آنکارا و سئول است.[5][7]

اردوغان در سخنرانی پایانی نشست تأکید کرد: «ما فصل نوینی در شراکت راهبردی خود می‌گشاییم که فراتر از تجارت صرف رفته و به زیرساخت‌های بنیادین امنیت و انرژی می‌رسد.» او یادآور شد که تخصص فنی کره جنوبی دقیقاً با برنامه‌های نوسازی ترکیه هم‌راستاست.[6]

احیای پروژه سینوپ

تأسیسات سینوپ که برای استقرار در سواحل شمالی ترکیه در دریای سیاه طراحی شده، میزبان چهار رآکتور با ظرفیت تولید تقریبی ۴۸۰۰ مگاوات برق خواهد بود. این طرح، دومین اقدام بزرگ ترکیه در حوزه انرژی اتمی پس از نیروگاه آک‌قویو به رهبری روسیه محسوب می‌شود.[2][3]

تأمین منابع مالی همواره مانع اصلی توسعه سینوپ بوده است؛ به‌ویژه پس از آنکه کنسرسیوم ژاپنی-فرانسوی در سال ۲۰۱۸ به دلیل افزایش چشمگیر هزینه‌ها از پروژه کناره‌گیری کرد. برآوردهای اولیه بودجه ساخت را نزدیک به ۲۲ میلیارد دلار نشان می‌داد، اما ارزیابی‌های کنونی از مرز ۳۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.[3][8]

شرکت دولتی برق کره جنوبی (کپکو) در اوایل سال ۲۰۲۳ پیشنهاد اولیه‌ای برای این پایگاه ارائه کرده بود. نشست روز سه‌شنبه توانست آن ابراز تمایل‌های اولیه را به مذاکرات رسمی دولت‌به‌دولت در خصوص مدل‌های تأمین مالی تبدیل کند.[1][2]

توافق سئول یک کارگروه مشترک تشکیل می‌دهد که موظف است تا سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۷ گزارش امکان‌سنجی نهایی را تکمیل کند. طبق این جدول زمانی، دو کشور ۱۸ ماه فرصت دارند تا سازوکارهای پیچیده تسهیم هزینه‌ها و انتقال فناوری را حل‌وفصل نمایند.[3]

مقام‌های بخش انرژی ترکیه شراکت با کره جنوبی را وزنه‌ای ضروری در برابر تسلط روسیه بر بازار اتمی خود می‌دانند. در حال حاضر، شرکت دولتی روس‌اتم مسکو مالکیت و بهره‌برداری نیروگاه آک‌قویو را در دست دارد؛ تأسیساتی که پس از تکمیل قرار است ۱۰ درصد از برق ترکیه را تأمین کند.[5][8]

جاه‌طلبی‌های صادراتی سئول

برای کره جنوبی، دستیابی به قرارداد سینوپ تأییدیه‌ای بر راهبرد ملی این کشور در صادرات ۱۰ رآکتور هسته‌ای تا سال ۲۰۳۰ است. دولت سئول رآکتور بومی APR-1400 خود را به عنوان گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه در برابر نمونه‌های غربی و روسی به بازار عرضه می‌کند.[1][8]

مذاکرات با ترکیه در پی موفقیت اخیر کره جنوبی در انتخاب به عنوان پیمانکار ارجح برای یک پروژه ۱۷ میلیارد دلاری هسته‌ای در جمهوری چک صورت می‌گیرد. کسب پیاپی چنین قراردادهایی در اروپا و اوراسیا، جایگاه سئول را به عنوان صادرکننده تراز اول صنعت هسته‌ای تثبیت خواهد کرد.[2][4]

با این حال، تحلیلگران داخلی هشدار می‌دهند که تعیین اهداف صادراتی جاه‌طلبانه معمولاً چالش‌های اقتصادی پنهان را نمی‌پوشاند. مذاکره‌کنندگان کره‌ای تحت فشارند تا شرایط مالی بسیار مساعدی پیشنهاد دهند و این امر ریسک اعتباری سنگینی را به نهادهای مالی دولتی منتقل می‌کند.[8]

یک تحلیل رسانه‌ای در خصوص این مذاکرات دوجانبه خاطرنشان کرد: «پایداری پروژه سینوپ کاملاً وابسته به این است که آیا سئول حاضر است هزینه‌های ساختی را بپذیرد که توکیو پیش‌تر از تقبل آن‌ها سر باز زده بود یا خیر.» ساختار مالی قرارداد همچنان محرمانه‌ترین بخش مذاکرات جاری است.[8]

بدهی سنگین شرکت کپکو که در سال ۲۰۲۴ از مرز ۲۰۰ تریلیون وون (معادل ۱۴۵ میلیارد دلار) فراتر رفت، توانایی آن را برای تأمین مالی مگاپروژه‌های فرامرزی محدود می‌سازد. در نتیجه، این شرکت احتمالاً ناچار خواهد بود برای پیشبرد کار از سازوکار وام‌های سندیکایی با مشارکت بانک صادرات-واردات کره استفاده کند.[3][8]

گسترش پیوندهای دفاعی

فراتر از انرژی اتمی، نشست سئول به امضای یادداشت‌های تفاهم الزام‌آوری در حوزه گسترش تولید مشترک ادوات دفاعی انجامید. ترکیه و کره جنوبی پیش از این نیز روابط نظامی-صنعتی عمیقی بر پایه انتقال فناوری خودروهای زرهی و توپخانه پایه‌ریزی کرده بودند.[4][5]

پیمانکاران دفاعی کره جنوبی پیش‌تر پس از اعمال محدودیت‌های صادراتی از سوی تأمین‌کنندگان اروپایی، سیستم‌های انتقال قدرت و پیشرانه تانک جنگی آلتای ترکیه را فراهم کردند. توافقات جدید در پی بازتولید همین تاب‌آوری زنجیره تأمین در صنایع هوافضا و دریایی هستند.[5][7]

هیئت‌های دو کشور چارچوبی را برای توسعه مشترک دسته‌های پهپادی خودمختار و تلفیق هوش مصنوعی در شبکه‌های فرماندهی و کنترل فعلی طراحی کردند. هر دو پایتخت تکیه بر سامانه‌های دفاعی مبتنی بر هوش مصنوعی را برای غلبه بر چالش‌های جمعیتی و کمبود نیروی انسانی در ارتش‌های خود در اولویت قرار داده‌اند.[1][7]

صادرات دفاعی ترکیه در سال ۲۰۲۳ که بخش عمده آن متکی بر کارآمدی پهپادهای شناسایی و رزمی بیرقدار بود، به رقم بی‌سابقه ۵.۵ میلیارد دلار رسید. شراکت با کره جنوبی به آنکارا امکان می‌دهد به فناوری‌های پیشرفته میکروالکترونیک و حسگرهای نسل بعد دست یابد.[4][5]

کره جنوبی، که اکنون نهمین صادرکننده بزرگ سلاح در جهان است، ترکیه را دروازه‌ای حیاتی به بازارهای دفاعی خاورمیانه و شمال آفریقا قلمداد می‌کند. سرمایه‌گذاری‌های مشترک در خاک ترکیه می‌تواند برخی از کنترل‌های صادراتی سخت‌گیرانه‌ای را که بر فروش مستقیم از مبدأ سئول اعمال می‌شود، دور بزند.[1][4]

آرایش ژئوپلیتیک نوین

تعمیق محور آنکارا-سئول نشان‌دهنده گرایش فزاینده قدرت‌های متوسط به ایجاد شبکه‌های امنیتی و اقتصادی دوجانبه در ورای اتحادهای سنتی ابرقدرت‌هاست. هر دو کشور مناسبات پیچیده‌ای را به صورت موازی با ایالات متحده، چین و روسیه مدیریت می‌کنند.[4][8]

تلاش ترکیه برای دستیابی به فناوری هسته‌ای کره جنوبی نشان‌دهنده چرخش آگاهانه از اتکای مطلق به مسکو در دوره گذار انرژی است. گرچه آنکارا روابط دیپلماتیک خود با روسیه را حفظ کرده، فشارهای غرب جست‌وجو برای یافتن شرکای زیرساختی جایگزین را شتاب بخشیده است.[5][6]

AI

تمایل کره جنوبی به همکاری با ترکیه در صنایع حساس هسته‌ای و نظامی گویای در پیش گرفتن سیاست خارجی قاطعانه‌تری از سوی سئول است. این کشور از ظرفیت صنعتی خود بهره می‌گیرد تا در مناطقی که به‌طور سنتی در حیطه نفوذ قدرت‌های غربی بوده، جای پای دیپلماتیک محکمی باز کند.[1][2]

گنجاندن هوش مصنوعی در این پیمان دوجانبه بر ماهیت دگرگون‌شونده ائتلاف‌های راهبردی صحه می‌گذارد. مسئولان هر دو طرف یادآور شدند که رقابت‌پذیری اقتصادی آینده وابسته به تأمین زیرساخت‌های بومی هوش مصنوعی و جذب استعدادهای برتر است.[7]

یک سخنگوی دیپلماتیک کره جنوبی پس از نشست به خبرنگاران گفت: «ما در حال ساخت کریدوری فناورانه هستیم که آسیای شرقی را به دریای مدیترانه متصل می‌کند.» او همچنین تأیید کرد که برنامه اختصاصی تبادل پژوهشی در حوزه هوش مصنوعی از اوایل سال ۲۰۲۷ کلید می‌خورد.[1][7]

گام‌های بعدی و جدول زمانی

توجه طرفین اکنون به کارگروه‌های فنی معطوف شده است که در حاشیه نشست شکل گرفتند. مهندسان کره جنوبی قرار است از ژانویه ۲۰۲۷ ارزیابی‌های میدانی از شبه‌جزیره سینوپ را آغاز کنند.[2][3]

هم‌زمان، وزارتخانه‌های دفاع دو کشور چارچوب استاندارد خریدی را تنظیم می‌کنند تا روند تشکیل شرکت‌های مشترک تولید تسلیحات تسهیل شود. پیش‌بینی می‌شود این سازوکار پیش از نشست دوجانبه بعدی در اواخر ۲۰۲۷ در آنکارا به تصویب نهایی برسد.[4][5]

سرنوشت مذاکرات سینوپ مسیر کلی این شراکت راهبردی را رقم خواهد زد. اگر گره‌های مالی پروژه گشوده شود، ائتلاف ترکیه و کره جنوبی این توانایی را خواهد داشت که موازنه بازارهای انرژی و ادوات دفاعی را در سراسر پهنه اوراسیا تغییر دهد.[2][8]