رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

تنش دولت عراق و کتائب حزب‌الله در جرف‌الصخر

دولت عراق و گروه شبه‌نظامی کتائب حزب‌الله پس از هفته‌ها تنش، برای استقرار نیروهای دولتی در منطقه راهبردی جرف‌الصخر به توافق رسیدند.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«تنش دولت عراق و کتائب حزب‌الله در جرف‌الصخر» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

از گزارش: توافق دولت عراق و کتائب حزب‌الله؛ ورود نیروهای دولتی به جرف‌الصخر و پایان وضعیت هشدار

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

توافق دولت عراق و کتائب حزب‌الله؛ ورود نیروهای دولتی به جرف‌الصخر و پایان وضعیت هشدار

دولت عراق و گروه شبه‌نظامی کتائب حزب‌الله پس از هفته‌ها تنش، برای استقرار نیروهای دولتی در منطقه راهبردی جرف‌الصخر به توافق رسیدند. این تفاهم با میانجی‌گری فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و هم‌زمان با دستگیری یک مقام ارشد نفتی عراق به اتهام قاچاق سوخت به دست آمده است.

  • دولت عراق و کتائب حزب‌الله برای استقرار نیروهای ارتش در جرف‌الصخر و پایان ۱۲ سال کنترل انحصاری این گروه به توافق رسیدند.
  • این توافق با میانجی‌گری مستقیم اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در بغداد حاصل شد.
  • هم‌زمان با این تحولات، مدیرکل شرکت خطوط لوله نفت عراق به اتهام دست داشتن در شبکه قاچاق سوخت در این منطقه بازداشت شد.
  • کتائب حزب‌الله با انتشار بیانیه‌ای رسمی، پایان وضعیت هشدار نظامی در این منطقه را اعلام کرد.

دولت عراق و گروه شبه‌نظامی کتائب حزب‌الله پس از روزها تنش فزاینده، سرانجام برای جلوگیری از یک رویارویی نظامی مستقیم به توافق رسیدند. بر اساس این تفاهم، نیروهای دولتی عراق اجازه خواهند یافت تا وارد پایگاه اصلی این گروه در منطقه راهبردی جرف‌الصخر شوند.[1]

این توافق که با دخالت مستقیم مقام‌های ارشد امنیتی و نظامی به دست آمده است، به دوازده سال سلطه بلامنازع کتائب حزب‌الله بر این منطقه پایان می‌دهد. قرار است استقرار نیروهای مشترک دولتی در جرف‌النصر از بامداد روز جمعه آغاز شود.[4]

منابع مطلع می‌گویند که این گروه شبه‌نظامی یک مهلت یک‌ماهه برای خروج کامل نیروهای خود از این منطقه دریافت کرده است. این تصمیم پس از رایزنی‌های طولانی و فشرده میان نمایندگان دولت مرکزی و رهبران این گروه اتخاذ شده است.[6]

ابوحسین الحمیداوی، دبیرکل گردان‌های حزب‌الله عراق، با انتشار بیانیه‌ای رسمی تایید کرد که وضعیت هشدار نیروهای این گروه درباره جرف‌النصر پایان یافته است. او تاکید کرد که اشکالات موجود با دولت از طریق کانال‌های ویژه حل و فصل خواهد شد.[2]

پرونده قاچاق نفت و بازداشت‌ها

این بحران امنیتی با یک پرونده بزرگ فساد اقتصادی و قاچاق سازمان‌یافته گره خورده است. هم‌زمان با این توافق، مقام‌های عراقی علی عبدالکریم الموسوی، مدیرکل شرکت دولتی خطوط لوله نفت را بازداشت کردند.[3]

رایزنی‌های فشرده امنیتی در بغداد برای جلوگیری از رویارویی نظامی میان ارتش و گروه‌های مسلح.

بازداشت این مقام ارشد نفتی پس از ارائه شهادت در دادگاه پیرامون شبکه گسترده قاچاق نفت در منطقه جرف‌النصر صورت گرفت. این تحقیقات نشان می‌دهد که درآمدهای کلانی از طریق انتقال غیرقانونی سوخت در این محدوده جابه‌جا می‌شده است.[3][4]

فشار ایالات متحده آمریکا بر دولت محمد شیاع السودانی برای مقابله با شبکه‌های مالی گروه‌های شبه‌نظامی، یکی از عوامل اصلی تسریع در این برخوردها ارزیابی می‌شود. واشنگتن بارها خواستار قطع شریان‌های اقتصادی این گروه‌ها شده بود.[4]

دولت عراق با استفاده از اهرم اتهامات قاچاق نفت، توانست فشار بی‌سابقه‌ای را بر کتائب حزب‌الله وارد کند. این استراتژی، گروه یادشده را در موقعیتی قرار داد که برای حفظ مشروعیت سیاسی خود، ناچار به پذیرش حضور نیروهای دولتی شد.[4]

میانجی‌گری تهران در بغداد

دستیابی به این توافق بدون مداخله مستقیم مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران ممکن نبود. اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، برای حل این بن‌بست و جلوگیری از درگیری میان گروه‌های شیعی به بغداد سفر کرد.[7]

در جریان این سفر، نشست‌های فشرده‌ای میان دبیرکل کتائب حزب‌الله، هادی العامری دبیرکل سازمان بدر، و فالح الفیاض رئیس سازمان حشد الشعبی برگزار شد. هدف اصلی این رایزنی‌ها، یافتن راهکاری برای خروج آبرومندانه شبه‌نظامیان از این منطقه بود.[5]

تصویرسازی: پرونده قاچاق سوخت از طریق خطوط لوله، یکی از عوامل اصلی افزایش فشار بر گروه‌های مستقر در جرف‌الصخر بود.

قاآنی در دیدار با مقام‌های عراقی تلاش کرد تا ضمن حفظ ساختار حشد الشعبی، از تقابل مسلحانه با ارتش رسمی عراق جلوگیری کند. این مداخله نشان‌دهنده نگرانی تهران از بروز شکاف عمیق در میان متحدان عراقی خود است.[4][7]

منطقه جرف‌الصخر که پس از آزادسازی از دست داعش به جرف‌النصر تغییر نام داد، در جنوب بغداد واقع شده و از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است. این منطقه در دوازده سال گذشته به عنوان یک دژ نفوذناپذیر نظامی عمل می‌کرد.[4][7]

آزمون اقتدار دولت مرکزی

استقرار نیروهای مشترک در این منطقه، آزمونی سرنوشت‌ساز برای اقتدار دولت مرکزی عراق محسوب می‌شود. موفقیت این طرح می‌تواند الگویی برای بسط حاکمیت قانون در سایر مناطق تحت کنترل گروه‌های مسلح خارج از چارچوب ارتش باشد.[4]

با وجود اعلام پایان وضعیت هشدار، هنوز مشخص نیست که آیا تمام تسلیحات سنگین و زیرساخت‌های نظامی کتائب حزب‌الله از این منطقه خارج خواهد شد یا خیر. ناظران امنیتی معتقدند که اجرای کامل این توافق با چالش‌های میدانی متعددی روبه‌رو است.[1][2]

الحمیداوی در پیام خود از تمامی نیروهایی که در کارزار دفاع از مقاومت اسلامی مشارکت داشتند، قدردانی کرد. این ادبیات نشان می‌دهد که رهبری این گروه تلاش می‌کند این عقب‌نشینی تاکتیکی را به عنوان یک تصمیم درون‌گروهی و نه یک شکست جلوه دهد.[2]

در روزهای آینده، نحوه تعامل نیروهای ارتش عراق با بقایای احتمالی پایگاه‌های شبه‌نظامیان در جرف‌الصخر، عیار واقعی این توافق را مشخص خواهد کرد. بغداد امیدوار است این رویداد، نقطه عطفی در انحصار سلاح به دست دولت باشد.[1][6]

منابع

  1. [1]Iran International — رویترز: دولت عراق و کتائب حزب‌الله برای جلوگیری از رویارویی به توافق رسیدند مطالعه در Iran International →
  2. [2]Shafaqna Persian — حزب‌الله عراق: «وضعیت هشدار درباره جرف النصر پایان یافته است/اشکالات با دولت الزیدی از طریق کانال‌های ویژه حل و فصل خواهد شد» مطالعه در Shafaqna Persian →
  3. [3]Shafaqna Persian — عراق رئیس شرکت خطوط لوله نفت را در میانه تحقیقات قاچاق سوخت دستگیر کرد مطالعه در Shafaqna Persian →
  4. [4]Akhbar-Rooz — جرف‌الصخر در آستانه ساعت صفر؛ تفاهم دولت عراق و کتائب حزب‌الله با دخالت آشکار آمریکا و جمهوری اسلامی بر سر بازآرایی نیروها مطالعه در Akhbar-Rooz →
  5. [5]Shafaqna Persian — رایزنی دبیرکل کتائب حزب‌الله با سردار قاآنی، العامری و الفیاض درباره بحران جرف النصر مطالعه در Shafaqna Persian →
  6. [6]BBC Persian — اختصاصی بی‌بی‌سی فارسی؛ توافق دولت عراق و کتائب حزب‌الله بر سر جرف نصر مطالعه در BBC Persian →
  7. [7]Kayhan London — سفر اسماعیل قاآنی به بغداد؛ بن‌بست در گفتگوها بین دولت عراق با «کتائب‌ حزب‌الله» مطالعه در Kayhan London →

نمودارها، نقشه‌ها و تصاویر

گزارش‌ها حاکی از امتناع نخست‌وزیر عراق از دیدار با فرمانده نیروی قدس سپاه در بغداد است.از گزارش: ضرب‌الاجل ارتش عراق به کتائب حزب‌الله برای خروج از جرف‌الصخر؛ مخالفت شبه‌نظامیان و سفر قاآنی ·

آبان ۱۴۰۵

  1. توافق دولت عراق و کتائب حزب‌الله؛ ورود نیروهای دولتی به جرف‌الصخر و پایان وضعیت هشدار
  2. ضرب‌الاجل ارتش عراق به کتائب حزب‌الله برای خروج از جرف‌الصخر؛ مخالفت شبه‌نظامیان و سفر قاآنی

روند رویداد تا امروز

تنش‌ها در منطقه جرف‌الصخر در پی تلاش دولت عراق برای متلاشی کردن یک شبکه گسترده قاچاق نفت که تحت حفاظت شبه‌نظامیان قرار داشت، شکل گرفت. گروه کتائب حزب‌الله به مدت ۱۲ سال کنترل انحصاری این منطقه راهبردی را در دست داشت.

تا ساعت ۰۰:۵۴ روز ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، دولت عراق ضرب‌الاجلی را تا روز جمعه تعیین کرد و به ارتش دستور داد تا برای خلع سلاح کتائب حزب‌الله وارد منطقه جرف‌الصخر شود. این تصمیم در ابتدا با مخالفت صریح فرماندهان این گروه شبه‌نظامی مواجه شد و سفر فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران به بغداد نیز بی‌نتیجه ماند.

موقعیت جغرافیایی جرف‌الصخر و فاصله ۶۰ کیلومتری آن تا پایتخت عراق.از گزارش: ضرب‌الاجل ارتش عراق به کتائب حزب‌الله برای خروج از جرف‌الصخر؛ مخالفت شبه‌نظامیان و سفر قاآنی ·

پس از هفته‌ها تنش، تا ساعت ۲۰:۰۸ روز ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، دولت عراق و کتائب حزب‌الله برای استقرار نیروهای دولتی در جرف‌الصخر و پایان دادن به کنترل انحصاری این گروه به توافق رسیدند. این تفاهم با میانجی‌گری مستقیم اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در بغداد حاصل شد.

در نهایت، تا ساعت ۱۹:۵۸ روز ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶، نیروهای دولتی عراق در دژ استراتژیک جرف‌الصخر مستقر شدند. این بازاستقرار که در پی توافق مذاکره‌شده با کتائب حزب‌الله انجام شد، به تنش‌ها پایان داد و مانع از درگیری نظامی پیش‌بینی‌شده گردید.

منطقه استراتژیک جرف‌الصخر که سال‌هاست تحت کنترل کامل نیروهای کتائب حزب‌الله قرار دارد.از گزارش: ضرب‌الاجل ارتش عراق به کتائب حزب‌الله برای خروج از جرف‌الصخر؛ مخالفت شبه‌نظامیان و سفر قاآنی ·