۵ مرحله مدل طراحی آموزشی ADDIE

طراحان آموزشی که مدل ADDIE را می‌پذیرند، دیگر ساعات توسعه را برای ماژول‌های آموزشی که مشکلات اساسی عملکرد را حل نمی‌کنند، هدر نمی‌دهند. با استانداردسازی روی یک توالی دقیق پنج‌مرحله‌ای — تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی — صنعت آموزش سازندگان دوره‌ها را مجبور کرده است تا پیش از ساخت حتی یک اسلاید، شکاف دقیق یادگیری را تعریف کنند. این چارچوب که در سال ۱۹۷۵ در دانشگاه ایالتی فلوریدا (Florida State University) شکل گرفت، بخش عمده کار را از تولید محتوای واکنشی به حل مسئله پیشگیرانه تغییر می‌دهد. برای مربیان و مدرسان سازمانی، اتخاذ این توالی به معنای بازبینی‌های کمتر، اهداف واضح‌تر و بازگشت سرمایه قابل‌سنجش برای منابع صرف‌شده در توسعه دوره است.[4]

این فرآیند با مرحله تحلیل آغاز می‌شود؛ جایی که طراح آموزشی شکاف دقیق عملکرد را شناسایی کرده و تعیین می‌کند که آیا آموزش واقعاً راه‌حل درستی است یا خیر. در این مرحله، شما ویژگی‌های فراگیران، منابع موجود و اهداف نهایی تجاری یا آموزشی را تعریف می‌کنید. هدف این است که پیش از شروع هرگونه کار طراحی، داده‌های تجربی کافی برای توجیه سرمایه‌گذاری در ساخت دوره جمع‌آوری شود؛ چه موضوع تحلیل رفتار بالینی باشد و چه تحقیق در کتابخانه دانشگاهی.[1][2][3]

اگر یک دانشگاه بخواهد سواد اطلاعاتی را در میان دانشجویان سال اول روزنامه‌نگاری بهبود بخشد، تحلیل باید دقیقاً مشخص کند که این دانشجویان در حال حاضر چه کمبودهایی دارند و چه محدودیت‌هایی در محیط آموزشی وجود دارد. خروجی این مرحله یک بیان مسئله جامع، یک مخاطب هدف مشخص و یک زمان‌بندی است که بقیه پروژه را هدایت می‌کند. بدون این سند پایه‌ای، مراحل بعدی با خطر حل کردن یک مشکل اشتباه مواجه می‌شوند.[5]

پس از تعریف مشکل، مرحله طراحی آن نیازها را به یک نقشه راه برای تجربه یادگیری تبدیل می‌کند. شما باید اهداف یادگیری واضح و قابل‌مشاهده‌ای را تعیین کنید و استراتژی‌های آموزشی را که به آن‌ها دست می‌یابند، ترسیم کنید. این کار شامل انتخاب فرمت ارائه — چه یک کارگاه همگام ۵۰ دقیقه‌ای و چه مجموعه‌ای از ماژول‌های دیجیتال ناهمگام — و برنامه‌ریزی روش‌های ارزیابی است.[4][5]

استوری‌بوردها در طول مرحله طراحی پیش‌نویس می‌شوند تا جریان بصری و ساختاری دوره را ترسیم کنند و اطمینان حاصل کنند که پیش از تولید هرگونه رسانه واقعی، هر بخش از محتوا مستقیماً در خدمت یک هدف یادگیری خاص است. این گام به عنوان یک نقطه کنترل حیاتی عمل می‌کند؛ ذی‌نفعان نقشه‌ها را بررسی می‌کنند تا هم‌راستایی آن‌ها را با تحلیل اولیه تایید کنند و از اصلاحات پرهزینه دوره در مراحل بعدی جلوگیری کنند.[1][5]

مرحله توسعه جایی است که نقشه راه به یک محصول ملموس تبدیل می‌شود و معمولاً پرمصرف‌ترین بخش مدل ADDIE از نظر منابع است. طراحان آموزشی و کارشناسان موضوعی، مواد آموزشی واقعی را می‌سازند که ممکن است شامل ضبط ویدیوهای سخنرانی، برنامه‌نویسی ماژول‌های یادگیری الکترونیکی تعاملی، یا تهیه کتابچه‌های کار شرکت‌کنندگان باشد. در یک فراتحلیل از ۵۸ مطالعه اخیر روی این چارچوب، محققان دریافتند که ۷۰ درصد از کاربردهای مدرن در محیط‌های آنلاین ناهمگام مستقر می‌شوند، که تمرکز توسعه را به‌شدت به سمت تولید چندرسانه‌ای باکیفیت سوق می‌دهد.[4]

در طول توسعه، طول و فرمت محتوا باید با میزان توجه فراگیران تنظیم شود. درحالی‌که آموزش همگام سنتی اغلب بر بلوک‌های ۵۰ دقیقه‌ای متکی بود، داده‌های محیط‌های یادگیری دیجیتال نشان می‌دهد که کارآموزان به ارائه‌های چندرسانه‌ای کوتاه‌تر و متمرکزتر واکنش بهتری نشان می‌دهند. فشرده‌سازی موضوعات پیچیده در ماژول‌های ویدیویی ۱۰ تا ۱۲ دقیقه‌ای نیازمند ویرایش دقیق و تمرکز واضح بر اهدافی است که در مرحله طراحی تعیین شده‌اند. نمونه‌های اولیه اغلب با گروه‌های کوچک آزمایش می‌شوند تا پیش از عرضه کامل، اشکالات فنی یا دستورالعمل‌های گیج‌کننده برطرف شوند.[4][5]

با ساخت و آزمایش مواد، مرحله اجرا پروژه را وارد فاز ارائه فعال می‌کند. این گام شامل آماده‌سازی سیستم مدیریت یادگیری، ثبت‌نام دانشجویان و آموزش مدرسان یا تسهیل‌گرانی است که دوره را هدایت می‌کنند؛ چه برای یک گروه ۲۰ نفره از دانشجویان و چه یک دوره آنلاین آزاد گسترده که به ۵۰۰۰ فراگیر خدمات می‌دهد.[1][4]

اگر دوره به فناوری‌های خاصی مانند انجمن‌های بحث مجازی یا برنامه‌های یادگیری موبایلی متکی باشد، مرحله اجرا باید اطمینان حاصل کند که همه شرکت‌کنندگان دسترسی و پشتیبانی فنی لازم را دارند. تمرکز در اینجا بر لجستیک و مدیریت پروژه است تا اطمینان حاصل شود که انتقال از توسعه به آموزش زنده بی‌نقص است و فراگیران می‌توانند بدون مشکل در محیط آموزشی حرکت کنند.[4]

همزمان با تعامل فراگیران با مواد، مرحله ارزیابی اثربخشی آموزش را می‌سنجد و در دو مسیر مجزا عمل می‌کند: تکوینی و تراکمی. ارزیابی تکوینی به‌طور مداوم در طول مراحل اولیه انجام می‌شود و به طراحان اجازه می‌دهد استوری‌بوردها و نمونه‌های اولیه را پیش از نهایی شدن اصلاح کنند. ارزیابی تراکمی پس از اتمام اجرا اتفاق می‌افتد و از آزمون‌ها، نظرسنجی‌ها و داده‌های عملکردی استفاده می‌کند تا مشخص کند آیا اهداف اولیه یادگیری محقق شده‌اند یا خیر.[1][5]

داده‌های جمع‌آوری‌شده در طول مرحله ارزیابی، گام‌های بعدی را برای مواد آموزشی دیکته می‌کند. اگر یک ارزیابی کتبی یک‌دقیقه‌ای در پایان یک جلسه آموزش کتابخانه‌ای نشان دهد که دانشجویان هنوز در شناسایی منابع معتبر مشکل دارند، طراح آن اطلاعات را برای تکرار بعدی به مرحله تحلیل بازمی‌گرداند. این ماهیت چرخه‌ای تضمین می‌کند که دوره به عنوان یک سند زنده باقی می‌ماند و قادر است با تغییر نیازهای فراگیران و قابلیت‌های تکنولوژیکی در طول زمان تکامل یابد.[5]

اگرچه مدل ADDIE یک ساختار قوی و قابل‌اعتماد ارائه می‌دهد، اما نیازمند تعهد منضبط به این توالی است. همان‌طور که آنجیا ال. دیویس (Angiah L. Davis) در اخبار کتابخانه‌های دانشگاهی و تحقیقاتی اشاره می‌کند: بدون طراحی آموزشی برای توسعه آموزش کتابخانه‌ای، جلسه آموزشی فاقد هدف است و ویژگی‌های فراگیران را در نظر نمی‌گیرد. با پایبندی به این پنج مرحله، طراحان آموزشی اطمینان حاصل می‌کنند که هر ساعت صرف‌شده برای ساخت محتوا، به سمت یک نیاز تاییدشده و یک نتیجه قابل‌سنجش هدایت می‌شود.[5]