پیشرفت ۷۰ درصدی مسیر گردشگری دره زرنو؛ تفرجگاه جدید غرب تهران در راه است

یک مسیر خاکی و رهاشده به طول ۱.۵ کیلومتر در غرب پایتخت، که وسعتی معادل ۱۵ زمین فوتبال را در بر می‌گیرد، اکنون با پیشرفت ۷۰ درصدی در آستانه تبدیل شدن به جدیدترین محور گردشگری تهران است. این محدوده که پیش‌تر نقطه کوری در نقشه شهری محسوب می‌شد، در حال تغییر چهره به یک تفرجگاه امن است.[1][2]

پروژه ساماندهی دره زرنو در منطقه ۵ شهرداری تهران و در مجاورت محله تاریخی کن، یکی از مهم‌ترین طرح‌های بازآفرینی شهری در پاییز ۱۴۰۵ به شمار می‌رود. این مسیر با عرض متوسط ۶ متر، قرار است دسترسی گردشگران و شهروندان را به فضاهای تفریحی حاشیه رودخانه کن تسهیل کند.[1][2]

تا پیش از آغاز این عملیات عمرانی، دره زرنو به دلیل انباشت نخاله‌های ساختمانی و حضور افراد آسیب‌دیده اجتماعی، به یکی از فضاهای بی‌دفاع و ناامن منطقه تبدیل شده بود. این وضعیت سال‌ها نارضایتی ساکنان بومی محله کن و کاهش کیفیت زندگی در این محدوده را به همراه داشت.[1][2]

اکنون با اجرای فازهای اصلی پروژه، چهره این دره کاملاً دگرگون شده است. عملیات زیرساختی از جمله برق‌کشی، تأمین روشنایی سراسری، نصب مبلمان شهری و بهسازی مسیر پیاده‌روی به انجام رسیده و امنیت به این فضای شهری بازگشته است.[1]

تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی

بازآفرینی شهری و توسعه تهران‌گردی

علی‌اصغر کمالی‌زاده، مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران، با تأیید پیشرفت فیزیکی ۷۰ درصدی این طرح در روز ۱۰ آبان ۱۴۰۵، بر اهمیت تغییر کاربری فضاهای رهاشده تأکید کرد. او این اقدام را گامی کلیدی در جهت ارتقای کیفیت محیط شهری و ساماندهی فضاهای محله‌ای دانست.[1][2]

کمالی‌زاده در این باره می‌گوید: «تبدیل فضاهای رهاشده و کم‌استفاده شهری به محیط‌هایی ایمن، سامان‌یافته و برخوردار از ظرفیت‌های گردشگری و تفریحی، از جمله رویکردهای مهم در بازآفرینی و ارتقای کیفیت زندگی در محلات شهری است.»[1][2]

بر اساس طراحی‌های انجام‌شده، در بخش انتهایی این مسیر ۱.۵ کیلومتری، یک محور ویژه گردشگری مختص تردد ایمن شهروندان و پیاده‌روی خانوادگی پیش‌بینی شده است. همچنین مجموعه‌ای از مبلمان شهری و اقدامات بدنه‌سازی به‌صورت پراکنده در طول مسیر در حال تکمیل است.[1]

برای راهنمایان تورهای محلی و فعالان حوزه تهران‌گردی، افتتاح این مسیر به معنای افزوده شدن یک مقصد جدید و جذاب به بسته‌های سفر نیم‌روزی است. ترکیب بافت تاریخی محله کن با فضای سامان‌یافته دره زرنو، پتانسیل بالایی برای برگزاری تورهای پیاده‌روی پاییزه و بهاره ایجاد می‌کند.

چشم‌انداز گردشگری محله تاریخی کن

محله کن با باغ‌های قدیمی و کوچه‌باغ‌های تاریخی خود، همواره یکی از ریه‌های تنفسی و جاذبه‌های طبیعی پایتخت بوده است. با این حال، فقدان زیرساخت‌های مناسب و وجود فضاهای ناامن مانند دره زرنو در گذشته، مانع از توسعه پایدار گردشگری در این منطقه می‌شد.[2]

تکمیل این پروژه، نه تنها بافت هویتی و تاریخی کن را حفظ می‌کند، بلکه با ایجاد یک مسیر سبز و روشن، بستر مناسبی برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی، هنری و تفریحی در حاشیه رودخانه فراهم می‌آورد.

تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی

کارشناسان شهری معتقدند که تزریق نور و حضور مداوم خانواده‌ها در این گونه مسیرها، به طور طبیعی بزهکاری و ناهنجاری‌های اجتماعی را پس می‌زند. این رویکرد که در ادبیات شهرسازی به «دفاع از طریق طراحی محیطی» معروف است، در دره زرنو به وضوح پیاده‌سازی شده است.

انتظار می‌رود با تکمیل ۳۰ درصد باقی‌مانده از عملیات اجرایی تا پایان سال جاری، این مسیر به طور کامل به بهره‌برداری برسد. راهنمایان گردشگری از هم‌اکنون می‌توانند برنامه‌ریزی برای گنجاندن این محور نوسازی‌شده در مسیرهای طبیعت‌گردی درون‌شهری خود را آغاز کنند.

حفظ اکوسیستم و پویایی اقتصاد محلی

یکی از دغدغه‌های اصلی در اجرای پروژه‌های توسعه‌ای در مناطق دارای بافت طبیعی، حفظ اکوسیستم و درختان کهنسال است. در طرح ساماندهی مسیل دره زرنو، تلاش شده تا مداخلات عمرانی کمترین آسیب را به پوشش گیاهی بومی منطقه وارد کند و مسیر پیاده‌روی در هماهنگی کامل با طبیعت اطراف طراحی شود.

علاوه بر کارکردهای تفریحی، این مسیر می‌تواند نقش مهمی در تسهیل دسترسی محلی ایفا کند. اتصال ایمن بخش‌های مختلف محله کن به بوستان‌های همجوار مانند بوستان جوانمردان، شبکه‌ای پیوسته از فضاهای سبز را در منطقه ۵ تهران شکل می‌دهد که برای دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی‌های طولانی ایده‌آل است.

توسعه اقتصاد محلی نیز از دیگر پیامدهای مثبت این پروژه خواهد بود. با افزایش تردد گردشگران و شهروندان در این محور، فرصت‌های جدیدی برای کسب‌وکارهای کوچک، کافه‌های سیار و فروشندگان محصولات بومی و صنایع دستی در حاشیه مسیر فراهم می‌شود که به پویایی اقتصادی محله کمک می‌کند.

در نهایت، موفقیت طرح دره زرنو می‌تواند به عنوان یک الگوی موفق برای ساماندهی سایر روددره‌ها و فضاهای رهاشده پایتخت مورد استفاده قرار گیرد. تبدیل تهدیدهای شهری به فرصت‌های گردشگری، راهبردی است که کلان‌شهر تهران برای ارتقای زیست‌پذیری خود به شدت به آن نیازمند است.