محدودیت ۱۰۰ میلی‌لیتری: چگونه استاندارد «پیوست ۱۷» ایکائو قوانین حمل مایعات در فرودگاه‌های جهان را تعیین می‌کند

محدودیت ۱۰۰ میلی‌لیتری برای حمل مایعات در کیف دستی شما، یک قانون دلخواه و سلیقه‌ای نیست که ماموران امنیتی فرودگاه محلی‌تان آن را اختراع کرده باشند؛ بلکه یک دستورالعمل جهانی است که توسط سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) تحت «پیوست ۱۷» کنوانسیون شیکاگو دیکته شده است. این استاندارد، تمام ۱۹۳ کشور عضو را ملزم می‌کند تا حداکثر اندازه جهانی ۱۰۰ میلی‌لیتر را برای ظروف مایعات، اسپری‌ها و ژل‌ها اعمال کنند تا خطر مواد منفجره مایع خنثی شود. ایکائو با ایجاد این خط پایه یکپارچه، به شما اطمینان می‌دهد که وقتی کیف دستی‌تان در یک کشور تایید شد، در پروازهای اتصالی بین‌المللی‌تان دردسرساز نخواهد شد. این هماهنگی از چندپاره شدن شبکه جهانی هوانوردی به پروتکل‌های امنیتی متناقض منطقه‌ای جلوگیری می‌کند.[1]

چارچوبی که این محدودیت را مدیریت می‌کند، «پیوست ۱۷» با عنوان «امنیت: حفاظت از هوانوردی غیرنظامی بین‌المللی در برابر اقدامات مداخله‌جویانه غیرقانونی» است. این پیوست که برای اولین بار در مارس ۱۹۷۴ توسط شورای ایکائو تصویب شد، شامل استانداردها و رویه‌های پیشنهادی (SARPs) است که کشورهای عضو باید در برنامه‌های امنیت هوانوردی ملی خود پیاده‌سازی کنند. محدودیت‌های خاص مایعات پس از خنثی شدن یک نقشه تروریستی در آگوست ۲۰۰۶ در لندن - که شامل مواد منفجره مایع پنهان‌شده در قالب نوشیدنی‌های روزمره بود - به سرعت تدوین و در پروتکل‌های جهانی ادغام شد. از آن زمان، این استاندارد به عنوان کتابچه قوانین قطعی برای گیت‌های بازرسی فرودگاه‌ها در سراسر جهان عمل می‌کند.[1]

برای رعایت «پیوست ۱۷»، مقامات هوانوردی ملی استانداردهای ایکائو را به مقررات داخلی تبدیل می‌کنند؛ همان قوانینی که ما مسافران هر روز با آن‌ها روبرو می‌شویم. در ایالات متحده، اداره امنیت حمل و نقل (TSA) این موضوع را از طریق قانون شناخته‌شده ۳-۱-۱ خود اجرا می‌کند. در دستورالعمل‌های رسمی TSA آمده است: «شما مجاز هستید یک کیسه به اندازه یک کوارت (حدود یک لیتر) از مایعات، اسپری‌ها، ژل‌ها، کرم‌ها و خمیرها را در کیف دستی خود از گیت بازرسی عبور دهید. این اقلام محدود به ظروف مسافرتی هستند که حجم هر کدام ۳.۴ اونس (۱۰۰ میلی‌لیتر) یا کمتر باشد.» این نام‌گذاری‌های محلی به مسافران کمک می‌کند تا قانون را راحت‌تر به خاطر بسپارند، اما معیار اصلی کاملاً بین‌المللی است.[2]

وقتی از مرزهای بین‌المللی عبور می‌کنید، هسته اصلی این معیار ثابت می‌ماند، حتی اگر نام و برند آن تغییر کند. سازمان امنیت حمل و نقل هوایی کانادا (CATSA) و دولت بریتانیا هر دو محدودیت سخت‌گیرانه ظروف ۱۰۰ میلی‌لیتری را در گیت‌های بازرسی خود اجرا می‌کنند. این هماهنگی فرامرزی نتیجه مستقیم دستورالعمل ایکائو است. بدون یک محدودیت حجمی استاندارد، شبکه جهانی هوانوردی مسافران را مجبور می‌کرد در هر توقف بین‌المللی، اقلام مجاز خود را دور بریزند؛ اتفاقی که می‌توانست به ایجاد صف‌های طولانی و کلافگی مسافرانی منجر شود که چمدان‌هایشان را بر اساس قوانین کشور مبدا بسته بودند.[3][4]

علمی که پشت این آستانه ۱۰۰ میلی‌لیتری نهفته است، ریشه در شیمی مواد منفجره و محدودیت‌های فیزیکی کابین هواپیما دارد. کارشناسان امنیتی به این نتیجه رسیده‌اند که ۱۰۰ میلی‌لیتر، حداکثر حجم از یک ماده شیمیایی پیش‌ساز است که می‌توان با خیال راحت اجازه ورود آن را به هواپیما داد. حتی اگر یک فرد خرابکار بخواهد محتویات چند ظرف ۱۰۰ میلی‌لیتری را از یک کیسه شفاف یک لیتری با هم ترکیب کند، ساخت یک وسیله انفجاری پایدار و کارآمد در یک کابین تحت فشار و بدون تجهیزات آزمایشگاهی تخصصی، در آن مقیاس عملاً غیرممکن است. این محدودیت به گونه‌ای تنظیم شده است که ضمن خنثی کردن تهدیدات، به شما اجازه می‌دهد وسایل مراقبت شخصی ضروری‌تان را در سفر به همراه داشته باشید.[7]

یکی از بخش‌های بسیار مهم و اغلب بدفهمیده‌شده استاندارد «پیوست ۱۷»، تمرکز آن بر گنجایش خود ظرف است، نه حجم مایع درون آن. اگر یک تیوپ خمیردندان ۲۵۰ میلی‌لیتری همراه داشته باشید که تقریباً خالی است، باز هم در گیت بازرسی از شما گرفته می‌شود. این مقررات به صراحت دیکته می‌کند که گنجایش خود ظرف نباید از ۱۰۰ میلی‌لیتر تجاوز کند، زیرا ماموران امنیتی نمی‌توانند در طول فرآیند پرسرعت بازرسی، حجم باقی‌مانده در یک بطری نیمه‌پر را به سرعت و با دقت اندازه بگیرند. این تفسیر سخت‌گیرانه تضمین می‌کند که صف بازرسی به سرعت پیش برود و نیازی به قضاوت‌های سلیقه‌ای و فردی ماموران نباشد.[2][4]

این استاندارد همچنین نحوه ارائه این ظروف به ماموران امنیتی را مشخص می‌کند. دستورالعمل‌های ایکائو ایجاب می‌کند که تمام ظروف ۱۰۰ میلی‌لیتری باید به راحتی درون یک کیسه پلاستیکی شفاف و زیپ‌دار با حداکثر گنجایش یک لیتر جا بگیرند. این شیوه بسته‌بندی به ماموران امنیتی اجازه می‌دهد تا به سرعت اقلام را به صورت چشمی بررسی کنند و در عین حال، کل حجم مایعاتی را که یک مسافر می‌تواند وارد منطقه استریل فرودگاه کند، محدود می‌سازد. با محدود کردن حجم کل، این استاندارد خطر یک حمله هماهنگ با استفاده از چندین ظرف کوچک را بیش از پیش کاهش می‌دهد.[1][2]

اگرچه محدودیت ۱۰۰ میلی‌لیتری نزدیک به دو دهه است که پای ثابت سفرهای هوایی شده، اما پیشرفت‌های تکنولوژیک در حال آزمایش مرزهای چارچوب «پیوست ۱۷» هستند. ایستگاه‌های بازرسی امنیتی نسل جدید (NGSC) که به اسکنرهای پیشرفته توموگرافی کامپیوتری (CT) مجهز شده‌اند، می‌توانند ساختار مولکولی مایعات داخل کیف را تجزیه و تحلیل کنند و از نظر تئوری، محدودیت حجمی را منسوخ می‌سازند. برخی فرودگاه‌ها، از جمله فرودگاه لندن سیتی، موقتاً به مسافران اجازه دادند مایعات بزرگتر را در کیف خود نگه دارند، که نشان‌دهنده تغییر احتمالی در نحوه مدیریت امنیت هوانوردی است.[5]

با این حال، گذار به فناوری‌های جدید کاملاً بدون دست‌انداز نبوده است. در ژوئن ۲۰۲۴، وزارت حمل و نقل بریتانیا به طور ناگهانی محدودیت ۱۰۰ میلی‌لیتری را در سراسر کشور، از جمله در فرودگاه لندن سیتی، دوباره اعمال کرد. راهنمای رسمی این فرودگاه خاطرنشان می‌کند که اگرچه مسافران باید به محدودیت ۱۰۰ میلی‌لیتری پایبند باشند، اما به لطف اسکنرهای CT «همچنان می‌توانند هنگام عبور از گیت بازرسی، همه چیز از جمله تمام مایعات و وسایل الکترونیکی بزرگ را در کیف دستی خود نگه دارند.» این رویکرد ترکیبی، ضمن حفظ محدودیت حجمی، تجربه مسافران را در گیت بازرسی بهبود می‌بخشد.[5]

شورای ایکائو همچنان به تصویب استانداردهای به‌روزرسانی‌شده امنیت هوانوردی ادامه می‌دهد تا هم به تهدیدات نوظهور و هم به قابلیت‌های جدید بازرسی رسیدگی کند. تا زمانی که اسکنرهای پیشرفته CT به طور جهانی مستقر شوند و ایکائو رسماً استانداردهای «پیوست ۱۷» را برای افزایش حجم پایه اصلاح کند، محدودیت ظروف ۱۰۰ میلی‌لیتری به عنوان استاندارد قطعی جهانی باقی خواهد ماند. در آینده قابل پیش‌بینی، مسافران بین‌المللی باید مایعات خود را مطابق با قانونی بسته‌بندی کنند که برای ایمن نگه داشتن آسمان‌ها طراحی شده است؛ فارغ از اینکه از کدام فرودگاه پرواز می‌کنند.[6]