فرود اضطراری پرواز ویز ایر در بوداپست با اسکورت جنگنده‌های ناتو در پی تهدید بمب‌گذاری

پرواز مسافربری شرکت «ویز ایر» (Wizz Air) که صبح دوشنبه از فرودگاه لوتون لندن به مقصد صوفیه در پایتخت بلغارستان در حرکت بود، در پی دریافت یک تهدید بمب‌گذاری در آسمان، مسیر خود را به طور ناگهانی تغییر داد. این هواپیمای ایرباس A321neo با مداخله سریع سیستم دفاع هوایی ناتو و اسکورت جنگنده‌های نظامی، مجبور به فرود اضطراری در بوداپست شد.[1]

این حادثه زمانی آغاز شد که هواپیما با شماره پرواز W64302 در حال عبور از حریم هوایی بوسنی و هرزگوین بود و خدمه پرواز پیامی مبنی بر وجود مواد منفجره در داخل کابین دریافت کردند. بر اساس پروتکل‌های بین‌المللی هوانوردی، خلبانان بلافاصله وضعیت اضطراری اعلام کرده و درخواست تغییر مسیر به نزدیک‌ترین فرودگاه مجهز را در سیستم ناوبری ثبت نمودند.

در واکنش به این هشدار امنیتی، سیستم هشدار دفاع هوایی ناتو وضعیت «آلفا» (ALPHA) را صادر کرد تا بالاترین سطح آمادگی نظامی فعال شود. رومولوس روسین-سندی، وزیر دفاع مجارستان، تایید کرد که جنگنده‌های گریپن نیروی هوایی این کشور در عرض چند دقیقه از پایگاه هوایی کچکمت (Kecskemét) به پرواز درآمدند تا هواپیمای مسافربری را در آسمان رهگیری کنند.[2][3]

عملیات اسکورت و تدابیر فرودگاهی

جنگنده‌های نظامی مجارستان، پرواز ویز ایر را تا زمان ورود به حریم هوایی بوداپست و تقرب به فرودگاه بین‌المللی لیست فرنتس (Liszt Ferenc) به دقت اسکورت کردند. این هواپیما در ساعت ۱۲:۰۸ ظهر به وقت محلی با موفقیت بر روی باند شماره ۲ فرودگاه به زمین نشست، در حالی که ده‌ها خودروی امدادی در حالت آماده‌باش کامل قرار داشتند.[2]

با فرود هواپیما، باند شماره ۲ فرودگاه بوداپست به طور موقت مسدود شد و تمامی پروازهای ورودی و خروجی برای جلوگیری از خطرات احتمالی به باند دیگر منتقل شدند. هواپیمای ایرباس به جایگاه ایزوله B5 در دورترین نقطه از ترمینال اصلی هدایت شد تا تیم‌های خنثی‌سازی بمب، نیروهای پلیس و واحدهای ضد تروریسم عملیات بازرسی را آغاز کنند.[2]

مسافران و خدمه پرواز بلافاصله پس از توقف کامل هواپیما و خاموش شدن موتورها تخلیه شده و به یک منطقه امن و کنترل‌شده در ترمینال فرودگاه منتقل شدند. شرکت ویز ایر در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که تخلیه مسافران مطابق با دستورالعمل‌های استاندارد امنیتی انجام شده و ایمنی سرنشینان همواره بالاترین اولویت این شرکت است.[1]

تیم‌های متخصص با استفاده از سگ‌های مواد یاب و تجهیزات پیشرفته تشخیص مواد منفجره، کابین مسافران و بخش بار هواپیما را به دقت مورد بازرسی قرار دادند. پس از ساعت‌ها بررسی دقیق تمامی چمدان‌ها و محفظه‌ها، پلیس مجارستان تایید کرد که هیچ شیء مشکوک یا مواد خطرناکی در هواپیما یافت نشده و تهدید اولیه کاملاً بی‌اساس بوده است.[2]

پیامدهای تهدیدات کاذب در هوانوردی

پس از رفع خطر و تایید امنیت کامل پرواز توسط نهادهای ذی‌ربط، هواپیمای ایرباس A321neo در ساعت ۱۶:۴۸ به وقت اروپای مرکزی، بوداپست را به مقصد نهایی خود یعنی صوفیه ترک کرد. با این حال، این تاخیر چند ساعته باعث سرگردانی مسافران و ایجاد اختلال در برنامه‌ریزی عملیاتی و چرخش پروازی این شرکت هواپیمایی شد.

تهدیدات بمب‌گذاری کاذب در صنعت هوانوردی، علاوه بر ایجاد رعب و وحشت روانی میان مسافران، هزینه‌های مالی و عملیاتی بسیار سنگینی را به خطوط هوایی و فرودگاه‌ها تحمیل می‌کنند. اعزام جنگنده‌های نظامی، توقف پروازهای تجاری، مصرف سوخت مازاد و استقرار تیم‌های ویژه، منابع قابل توجهی را در سطح ملی درگیر یک هشدار دروغین می‌کند.[1][2]

مقامات امنیتی مجارستان و نهادهای اطلاعاتی بریتانیا تحقیقات مشترکی را برای ردیابی سایبری و شناسایی منبع ارسال این پیام تهدیدآمیز آغاز کرده‌اند. در بسیاری از کشورهای اروپایی، ارسال هشدارهای دروغین به هواپیماهای در حال پرواز، یک جرم فدرال و اقدام تروریستی محسوب شده و مجازات‌های سنگینی از جمله حبس‌های طولانی‌مدت به همراه دارد.

هماهنگی نظامی و غیرنظامی

این حادثه نشان‌دهنده سطح بالای هماهنگی میان سیستم‌های کنترل ترافیک هوایی غیرنظامی و شبکه‌های دفاعی نظامی در قاره اروپا است. صدور هشدار آلفا توسط ناتو و واکنش فوری نیروی هوایی مجارستان، کارآمدی پروتکل‌های واکنش سریع را در مواجهه با تهدیدات هوایی ناشناخته به خوبی به اثبات رساند.[2][3]

وزیر دفاع مجارستان با تمجید از آمادگی نیروهای مسلح این کشور، تاکید کرد که توانایی پاسخگویی در لحظه به تهدیدات حریم هوایی، ضامن امنیت شهروندان و مسافران بین‌المللی است. پس از پایان موفقیت‌آمیز عملیات اسکورت و فرود ایمن، جنگنده‌های گریپن به پایگاه اصلی خود بازگشتند و مدیریت بحران به طور کامل به نیروهای انتظامی واگذار شد.[2][3]

شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت مانند ویز ایر، به دلیل حجم بالای پروازهای روزانه و زمان‌بندی فشرده، نیازمند اجرای دقیق پروتکل‌های امنیتی هستند تا در صورت بروز چنین حوادثی، کمترین آسیب به شبکه پروازی آن‌ها وارد شود. همکاری کامل و شفاف این شرکت با مقامات محلی، نقش مهمی در مدیریت بدون تلفات و ایمن این بحران پیش‌بینی‌نشده داشت.