اشتباه ناوبری در فرودگاه فرانکفورت؛ پرواز پگاسوس در جهت معکوس باند متوقف شد

لایه‌های نظارتی و سیستم‌های ایمنی فرودگاه بین‌المللی فرانکفورت در روز سه‌شنبه ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ توانستند از یک فاجعه بالقوه در روی زمین جلوگیری کنند. یک فروند هواپیمای مسافربری متعلق به شرکت پگاسوس ایرلاینز که پس از ورود به باند در جهت اشتباه قرار گرفته بود، پیش از رسیدن به سرعت‌های خطرناک متوقف شد تا ایمنی تمامی مسافران و خدمه پرواز به طور کامل تضمین شود.[1][2]

پرواز شماره PC996 که توسط این شرکت ارزان‌قیمت ترکیه‌ای انجام می‌شد، در حال آماده‌سازی برای ترک فرانکفورت به مقصد نهایی فرودگاه بین‌المللی صبیحا گوکچن در استانبول بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده از ارتباطات رادیویی برج مراقبت، این هواپیمای مدرن ایرباس A321neo با شناسه ثبت TC-RDO، از طریق مسیر خزش یا تاکسی‌وی سیرا (S) وارد باند ۱۸ غربی فرودگاه شد.[3][4]

این تقاطع ورودی در فاصله حدود ۱۲۶۰ متری از آستانه شمالی باند قرار دارد. خدمه پرواز پیش از ورود، مجوز برخاستن به سمت جنوب را دریافت کرده بودند که تنها مسیر مجاز برای عملیات در این باند خاص محسوب می‌شود. با این حال، هواپیما به جای گردش به چپ برای استفاده از ۲۷۴۰ متر طول در دسترس باند، به سمت راست گردش کرد و دماغه آن رو به شمال قرار گرفت.[2][5]

مداخله برج مراقبت و توقف حرکت

این خطای ناوبری بحرانی باعث شد تا هواپیما تنها حدود ۱۲۰۰ متر باند در پیش رو داشته باشد؛ مسافتی که برای برخاستن ایمن یک هواپیمای مسافربری با ابعاد و وزن ایرباس A321neo به هیچ وجه کافی نیست. توالی دقیق رویدادها در ثانیه‌های پس از این گردش اشتباه، اکنون به موضوع بحث و اختلاف نظر میان مقامات هوانوردی آلمان و شرکت هواپیمایی ترکیه‌ای تبدیل شده است.[1][6]

گزارش‌های اولیه از سوی مراجع ایمنی هوانوردی و پایگاه‌های داده مستقل حاکی از آن است که هواپیما حرکت برخاستن خود را آغاز کرده و به سرعت زمینی حدود ۳۵ نات (معادل ۶۵ کیلومتر بر ساعت) رسیده بود. در این لحظه حساس، کنترلرهای ترافیک هوایی در برج مراقبت فرانکفورت که متوجه جهت‌گیری اشتباه شده بودند، از طریق رادیو مداخله کرده و دستور توقف فوری عملیات را صادر کردند.[3][4]

بر اساس این روایت، خلبانان با دریافت این هشدار رادیویی، بلافاصله ترمز کرده و عملیات برخاستن را لغو کردند. هواپیما سپس از طریق تاکسی‌وی مایک (M) که در فاصله ۵۳۰ متری از نقطه شروع حرکت قرار داشت، باند را تخلیه کرد. پس از آن، ایرباس A321neo دوباره به نقطه انتظار در تاکسی‌وی سیرا بازگشت تا دستورالعمل‌های جدید را برای پرواز مجدد دریافت کند.[2][5]

روایت متفاوت پگاسوس از حادثه

با این وجود، شرکت پگاسوس ایرلاینز ادعای آغاز حرکت برای برخاستن را به شدت رد می‌کند و روایت متفاوتی از این رویداد ارائه می‌دهد. این شرکت در بیانیه‌ای رسمی ضمن تایید خطای جهت‌گیری روی باند، تاکید کرد که خدمه پرواز پیش از اعمال نیروی پیشرانه برای برخاستن، خودشان متوجه اشتباه شده‌اند. پگاسوس اعلام کرد: «هیچ تلاشی برای برخاستن انجام نشد و گزارش‌ها مبنی بر مداخله برج مراقبت برای جلوگیری از پرواز، کاملاً نادرست است.»[5][6]

در ادامه این بیانیه رسمی آمده است که خدمه پرواز با هماهنگی کامل برج مراقبت، باند را تخلیه کرده و پس از ورود مجدد، پرواز خود را با ایمنی کامل انجام داده‌اند. صرف نظر از اینکه توقف با تشخیص خلبان بوده یا هشدار برج مراقبت، این حادثه بدون هیچ‌گونه آسیب فیزیکی به مسافران، خدمه یا خسارت به بدنه هواپیما با موفقیت مدیریت شد.[1][6]

محدودیت‌های جغرافیایی باند ۱۸

قوانین سختگیرانه فرودگاه فرانکفورت برای استفاده یک‌طرفه از باند ۱۸ غربی، ریشه در جغرافیای منطقه و الزامات ایمنی حریم هوایی دارد. برخاستن هواپیماها به سمت شمال از این باند به دلیل وجود ارتفاعات رشته‌کوه تائونوس به شدت ممنوع است، زیرا خطر برخورد با عوارض طبیعی زمین را در مرحله اوج‌گیری اولیه به همراه دارد.[4][6]

علاوه بر این محدودیت‌های طبیعی، پرواز به سمت شمال از این نقطه می‌تواند مسیر هواپیما را با ترافیک ورودی به سایر باندهای فرودگاه به شدت متقاطع کند. این معماری پیچیده حریم هوایی نشان می‌دهد که چرا رعایت دقیق مجوزهای جهت‌گیری برای تمامی اپراتورها در این هاب بزرگ هوانوردی اروپا یک الزام غیرقابل چشم‌پوشی است و هرگونه انحراف می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.[5][6]

بررسی‌های ایمنی و پروتکل‌های آینده

پس از اصلاح مسیر و دریافت مجوزهای لازم، پرواز PC996 در جهت صحیح رو به جنوب قرار گرفت و حدود هفت دقیقه پس از خطای اولیه، با موفقیت از زمین برخاست. داده‌های ردیابی پرواز نشان می‌دهد که این هواپیما با وجود تاخیر اولیه، زمان از دست رفته را در طول مسیر جبران کرد و حتی چند دقیقه زودتر از برنامه زمان‌بندی شده در فرودگاه استانبول به زمین نشست.[2][5]

شرکت خدمات ناوبری هوایی آلمان (DFS) تایید کرده است که این رویداد بلافاصله به مراجع ذی‌صلاح گزارش شده است. اکنون دفتر فدرال بررسی سوانح هوایی آلمان (BFU) در حال ارزیابی داده‌های راداری و مکالمات ضبط شده است تا مشخص کند آیا نیازی به آغاز یک تحقیقات رسمی و همه‌جانبه در مورد دلایل بروز این خطای ناوبری روی زمین وجود دارد یا خیر.[2][6]

کارشناسان هوانوردی خاطرنشان می‌کنند که سیستم‌های مدرن مانند «سیستم هشدار پیشرفته تقرب به زمین» قادر به تشخیص طول ناکافی باند هستند، اما این سپرهای دیجیتال معمولاً تنها زمانی فعال می‌شوند که هواپیما به سرعت خاصی رسیده باشد. این حادثه بار دیگر ثابت کرد که نظارت انسانی و ارتباطات رادیویی شفاف، همچنان حیاتی‌ترین حلقه در زنجیره ایمنی هوانوردی تجاری محسوب می‌شوند.[1][4]