کمیته اتحادیه اروپا به گسترش مالیات مرزی کربن به ۱۸۰ محصول نهایی رأی داد

تلاش اتحادیه اروپا برای قیمت‌گذاری کربن در مرزهای خود، یک آسیب‌پذیری ساختاری فوری ایجاد کرد: وضع مالیات بر فولاد خام وارداتی در حالی که محصولات فولادی نهایی آزادانه وارد می‌شدند، شرکت‌ها را تشویق می‌کرد تا سخت‌افزارهای خود را در خارج از مرزها تولید کنند. این پدیده، که به عنوان «نشت کربن» شناخته می‌شود، با جریمه کردن تولیدکنندگان داخلی که فولاد پاک و گران‌قیمت اروپایی می‌خرند و پاداش دادن به واردکنندگان کالاهای نهایی از مناطقی با قوانین آب و هوایی ضعیف‌تر، تهدیدی برای تضعیف پایگاه صنعتی این اتحادیه بود.[1][3]

برای حل این تنش، کمیته محیط زیست، آب و هوا و ایمنی مواد غذایی پارلمان اروپا (ENVI) در ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ تیر ۱۴۰۵) رأی داد تا مکانیسم تنظیم مرزی کربن (CBAM) را به طور قابل توجهی گسترش دهد. قانونگذاران با رأی قاطع ۵۶ به ۱۱، دستوری را تصویب کردند تا تعرفه کربن را فراتر از مواد اولیه، به لایه بعدی زنجیره تأمین صنعتی گسترش دهند.[1][2]

این کمیته از پیشنهاد کمیسیون اروپا برای افزودن تقریباً ۱۸۰ رده از محصولات نهایی به رژیم تعرفه‌ای حمایت کرد. این گسترش کالاهایی را هدف قرار می‌دهد که سهم بالایی از فولاد یا آلومینیوم جاسازی شده دارند، از جمله قطعات خودرو، لوازم خانگی، سخت‌افزار و تجهیزات ساختمانی. بر اساس یافته‌های کمیته، وضع مالیات بر مواد اولیه بدون در نظر گرفتن کالاهای نهایی ساخته شده از آن‌ها، خطر سوق دادن تولید این محصولات نهایی به خارج از اتحادیه اروپا را در پی داشت.[3][5]

شواهد جمع‌آوری شده در طول فاز گذار CBAM – که در اواخر سال ۲۰۲۳ آغاز شد و در سال ۲۰۲۶ به طور کامل اجرایی گشت – محدودیت‌های یک تعرفه محدود را نشان داد. در حالی که مکانیسم اولیه با موفقیت قیمت کربن را برای مواد اولیه مانند سیمان، کودها و برق یکسان کرد، تولیدکنندگان محصولات نهایی در اتحادیه اروپا را در معرض آسیب قرار داد. داده‌ها حاکی از آن بود که بدون گسترش دامنه، این سیاست صرفاً نقطه نشت کربن را به مراحل پایین‌تر زنجیره ارزش منتقل می‌کرد.[1][3]

بر اساس اصلاحات پیشنهادی، واردکنندگان این کالاهای نهایی ملزم خواهند بود گواهی‌های CBAM را خریداری کنند که با میزان انتشار کربن جاسازی شده در مواد اولیه آن‌ها مطابقت داشته باشد. قیمت این گواهی‌ها به سیستم تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای اتحادیه اروپا (ETS) گره خورده است، که در حال حاضر کربن را تقریباً ۷۵ یورو در هر تن متریک قیمت‌گذاری می‌کند. این مکانیسم تولیدکنندگان خارجی را مجبور می‌کند تا عملاً همان حق بیمه کربن را که رقبای اروپایی‌شان می‌پردازند، بپردازند.[3][4]

فراتر از گسترش دامنه محصولات، موضع کمیته ENVI پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌ای برای مقابله با دور زدن قانون معرفی می‌کند که برای بستن روزنه‌های نوظهور طراحی شده‌اند. شواهد حاصل از چرخه‌های اولیه انطباق نشان داد که برخی واردکنندگان محموله‌ها را تقسیم می‌کردند تا زیر آستانه‌های گزارش‌دهی باقی بمانند. در پاسخ، کمیته پیشنهاد کرد که یک محدودیت واحد مبتنی بر وزن برای مجموع محموله‌های یک فروشنده اعمال شود، همراه با مسئولیت عطف به ماسبق برای تقسیم عمدی بسته‌ها.[2][3]

ساختار قانونگذاری اکنون وارد مرحله‌ای حیاتی می‌شود. رأی کمیته، مبنایی را برای رأی‌گیری عمومی پارلمان اروپا که برای سپتامبر ۲۰۲۶ (شهریور ۱۴۰۵) برنامه‌ریزی شده است، ایجاد می‌کند. پس از آن تصویب، پارلمان وارد مذاکرات سه‌جانبه (Trilogue) با کمیسیون اروپا و شورای اتحادیه اروپا خواهد شد، که شورای اتحادیه اروپا موضع مذاکراتی خود را در ماه ژوئن (خرداد) اتخاذ کرده بود.[2][4]

در حالی که منطق اقتصادی وضع مالیات بر محصولات نهایی قوی است، امکان‌پذیری اداری آن همچنان یک نقطه ضعف محسوب می‌شود. ردیابی دقیق شدت کربن یک قطعه پیچیده خودروی نهایی نیازمند سطحی از شفافیت زنجیره تأمین است که بسیاری از تولیدکنندگان کشورهای ثالث در حال حاضر فاقد آن هستند. بار تأیید انتشار کربن دامنه ۳ در سراسر زنجیره‌های تأمین بین‌المللی چند لایه، یک مانع مهم برای انطباق ایجاد می‌کند.[4]

این گسترش همچنین به طور تصاعدی تعداد شرکای تجاری متأثر از این مکانیسم را افزایش می‌دهد. صادرکنندگان در قطب‌های تولیدی، به ویژه در آسیا، باید مستندات زنجیره تأمین خود را بازنگری کنند تا منشأ و سابقه پردازش کالاهای خود را به دقت منعکس سازند. این سیاست، پویایی تجارت جهانی را از رقابت صرفاً بر اساس هزینه، به رقابت بر اساس داده‌های کربن قابل تأیید تغییر می‌دهد.[2][4]

در صورت مذاکره موفقیت‌آمیز و اجرای آن تا تاریخ هدف ۱ ژانویه ۲۰۲۸ (۱۱ دی ۱۴۰۶)، CBAM گسترش‌یافته، جامع‌ترین سیستم قیمت‌گذاری کربن مرزی در تاریخ تجارت جهانی خواهد بود. اتحادیه اروپا با در نظر گرفتن کربن به عنوان یک هزینه ورودی اجتناب‌ناپذیر در کل چرخه عمر تولید، تلاش می‌کند تا یک ارتقاء سیستمی در استانداردهای جهانی انتشار صنعتی ایجاد کند.[3][4]