نظرسنجی مرکز پژوهش‌های فلسطین: افت محبوبیت حماس به ۱۹ درصد و چرخش افکار عمومی به جریان‌های مستقل
تازه‌ترین داده‌های آماری نشان می‌دهد که حمایت از احزاب سنتی فلسطین به شدت کاهش یافته و رأی‌دهندگان به سمت پلتفرم‌های اقتصادی و تکنوکرات متمایل شده‌اند. این نظرسنجی حاکی از تغییر اولویت‌های جامعه از ایدئولوژی به سمت بازسازی و شایستگی مدیریتی است.
به قلم آزاده ابراهیمی
این خبر را به اشتراک بگذارید
به‌طور خلاصه
- محبوبیت سیاسی حماس در نظرسنجی اکتبر ۲۰۲۶ به ۱۹ درصد سقوط کرده است که نشان‌دهنده افت شدید نسبت به سال گذشته است.
- فهرست‌های مستقل و تکنوکرات با کسب ۲۲ درصد آرا، توانسته‌اند از جناح‌های سنتی پیشی بگیرند یا با آن‌ها برابری کنند.
- ۳۳ درصد از پاسخ‌دهندگان در انتخاب گرایش حزبی، گزینه «هیچ‌کدام» را برگزیده‌اند که نشان‌دهنده سرخوردگی از احزاب موجود است.
تحلیل‌گران سیاسی و مقامات امنیتی اسرائیلی ماه‌ها استدلال می‌کردند که جنگ طولانی و ویرانگر غزه، در نهایت یا تسلط مطلق حماس بر سیاست فلسطین را برای دهه‌ها تثبیت می‌کند و یا از سر ناچاری، رأی‌دهندگان خسته را دوباره به سمت تشکیلات سنتی فتح سوق می‌دهد.[2]
با این حال، داده‌های جدید و جامع مرکز پژوهش‌های سیاست و نظرسنجی فلسطین این روایت دوقطبی و ساده‌انگاره را به طور کامل نقض می‌کند. نظرسنجی اکتبر ۲۰۲۶ یک تحول ساختاری بنیادین را در افکار عمومی نشان می‌دهد که در آن حمایت از هر دو جناح تاریخی به شدت در حال ریزش است.[1]
بر اساس این نظرسنجی میدانی که در نیمه اول اکتبر ۲۰۲۶ انجام شده است، محبوبیت سیاسی حماس در میان فلسطینیان به تنها ۱۹ درصد سقوط کرده است. این رقم نشان‌دهنده یک افت شدید و معنادار نسبت به حمایت ۲۴ درصدی در ماه اوت و ۳۵ درصدی در اواخر سال ۲۰۲۵ است.[1]
مکانیسم گردآوری این داده‌ها در شرایط بحرانی چگونه بوده است؟ این مرکز معتبر مصاحبه‌های رودررو و دقیقی با ۱۴۰۰ پاسخ‌دهنده انجام داده است که شامل ۹۰۹ نفر در کرانه باختری و ۴۸۸ نفر در نوار غزه در میان ده‌ها منطقه مسکونی و اردوگاه می‌شود.[1]
برای تضمین ایمنی پژوهشگران و دقت پاسخ‌ها در غزه، داده‌ها در پناهگاه‌ها و مناطقی که حضور فعال نظامی اسرائیل در آن‌ها وجود نداشت، جمع‌آوری شدند. این داده‌ها برای جلوگیری از هرگونه دستکاری، مستقیماً به سرورهای امن منتقل شدند و حاشیه خطای استاندارد ۳.۵ درصدی را حفظ کردند.[1]
نتایج آماری به وضوح نشان می‌دهد که ریزش آرای حماس به هیچ وجه به سبد رقیب دیرینه یعنی فتح ریخته نشده است. حمایت از فتح روی عدد ۲۲ درصد ثابت مانده و در مقابل، ۳۳ درصد از پاسخ‌دهندگان در پاسخ به گرایش حزبی، با قاطعیت گزینه «هیچ‌کدام» را انتخاب کرده‌اند.[1]
عبور از دوگانگی سنتی به سمت تکنوکرات‌ها
گزارش رسمی این مرکز درباره این پدیده تصریح می‌کند: «نظرسنجی انتخابات اکتبر ۲۰۲۶ یک تحول ساختاری بنیادین را در افکار عمومی آشکار می‌سازد؛ انقباض قابل‌توجه در وابستگی حزبی مستقیم به جناح‌های تاریخی، که با موج بزرگی از حمایت عمومی برای فهرست‌های مستقل جبران شده است.»[1]
این خلأ سیاسی عظیم اکنون با افزایش بی‌سابقه تقاضا برای فهرست‌های انتخاباتی مستقل و حکمرانی تکنوکراتیک پر می‌شود. فهرست‌های تحت رهبری چهره‌های مستقلی مانند بشار مصری و مصطفی برغوثی هر کدام توانسته‌اند ۲۲ درصد از حمایت فرضی رأی‌دهندگان را به خود اختصاص دهند و از جناح‌های سنتی عبور کنند.[1]
این داده‌های جدید پدیده‌ای را برجسته می‌کند که پژوهشگران علوم سیاسی آن را رأی‌دهی معیشتی می‌نامند. فشارهای خردکننده اقتصادی و ویرانی‌های گسترده ناشی از جنگ، اولویت‌های روزمره مردم را از شعارهای ایدئولوژیک به سمت شایستگی مدیریتی و بازیابی سریع اقتصادی تغییر داده است.[1][4]
پاسخ‌دهندگان فلسطینی اکنون به طور فزاینده‌ای رهبرانی را ترجیح می‌دهند که بتوانند سرمایه‌گذاری خارجی جذب کرده و زیرساخت‌های حیاتی را بازسازی کنند. این موضوع به خوبی توضیح می‌دهد که چرا پلتفرم‌های اقتصادی حرفه‌ای در این نظرسنجی تا این حد مورد توجه و استقبال قرار گرفته‌اند.[1]
با این وجود، نظرسنجی رابطه بسیار پیچیده‌ای را بین حمایت سیاسی حزبی و مفهوم مقاومت مسلحانه نشان می‌دهد. در حالی که محبوبیت سیاسی حماس به عنوان یک نهاد حاکم کاهش یافته، ۷۴ درصد از فلسطینیان همچنان با ایده خلع سلاح این گروه پیش از خروج کامل نظامیان اسرائیل به شدت مخالف هستند.[1]
این آمار متناقض‌نما نشان می‌دهد که رأی‌دهندگان آگاهانه بین حماس به عنوان یک حزب سیاسی حاکم که به طور فزاینده‌ای آن را به دلیل ناکارآمدی طرد می‌کنند، و مفهوم کلی‌تر مقاومت در برابر اشغالگری نظامی، تمایز قائل می‌شوند و این دو را در یک کفه قرار نمی‌دهند.[1][4]
تغییر در ارزیابی نتایج جنگ غزه
درک عمومی از نتایج نهایی جنگ نیز در ماه‌های اخیر به شدت تغییر کرده است. در حال حاضر، ۶۲ درصد از افکار عمومی با نگاهی واقع‌بینانه معتقدند که نه حماس و نه اسرائیل، هیچ‌کدام نتوانسته‌اند به عنوان پیروز قاطع این درگیری طولانی ظاهر شوند.[1]
تنها ۱۶ درصد از جامعه آماری حماس را پیروز میدان می‌دانند که این رقم نسبت به ۳۹ درصدی که در اکتبر ۲۰۲۵ چنین دیدگاهی داشتند، یک سقوط آزاد تمام‌عیار محسوب می‌شود. این سرخوردگی عمیق از نتایج جنگ، به ویژه در شهرهای کرانه باختری بسیار مشهودتر است.[1]
با وجود این واقع‌گرایی سیاسی پس از جنگ، ترجیح مذاکرات دیپلماتیک همچنان وضعیتی شکننده دارد. در حالی که ۴۲ درصد دیپلماسی را مؤثرترین راه برای تشکیل دولت می‌دانند، حمایت از مبارزه مسلحانه در نوار غزه طی دو ماه گذشته با یک جهش معنادار به ۳۷ درصد افزایش یافته است.[1]
خلیل شقاقی، مدیر باسابقه مرکز پژوهش‌های فلسطین، در تحلیل این بخش از داده‌ها اشاره می‌کند که این افزایش اخیر در غزه احتمالاً واکنشی مستقیم به حملات نظامی مداوم اسرائیل در این منطقه است که به رغم وجود چارچوب‌های آتش‌بس، همچنان تلفات انسانی به همراه دارد.[1][2]
چشم‌انداز رهبری و شکاف‌های جمعیتی
در بررسی نامزدهای احتمالی برای پست ریاست‌جمهوری، مروان برغوثی همچنان محبوب‌ترین چهره در میان فلسطینیان است. در یک رقابت فرضی هفت‌نفره که توسط این مرکز شبیه‌سازی شد، برغوثی توانست ۳۴ درصد از آرای پاسخ‌دهندگان را با فاصله معناداری از رقبا به خود اختصاص دهد.[1]
با این حال، ظهور رهبران عمل‌گرا و مستقل در حال تغییر نقشه سنتی انتخاباتی است. تقاضای عمومی برای نوسازی نهادهای انتخاباتی بسیار قوی است، حتی با وجود اینکه محمود عباس با صدور فرمانی، انتخابات قانون‌گذاری را از نوامبر ۲۰۲۶ به سپتامبر ۲۰۲۷ موکول کرده است.[1][3]
تفکیک دقیق جمعیتی این نظرسنجی بینش‌های جامعه‌شناختی بیشتری ارائه می‌دهد. حمایت از حماس به شدت در میان کسانی که خود را مذهبی می‌دانند با ۲۸ درصد متمرکز است و این رقم در میان رأی‌دهندگان میانه‌رو به ۱۴ درصد و در میان افراد غیرمذهبی به ۶ درصد سقوط می‌کند.[1]
در نقطه مقابل این طیف، حمایت از فهرست‌های مستقل و راهکار دو کشوری در میان گروه‌های میانه‌رو و غیرمذهبی به بالاترین حد خود می‌رسد. این گرایش همچنین در میان فارغ‌التحصیلان دانشگاهی و تحصیل‌کردگان مقاطع عالی با ثبت رکورد ۶۷ درصدی، به اوج خود رسیده است.[1]
پیامدهای این چرخش آماری برای آینده
این داده‌های نظرسنجی بی‌سابقه، مفروضات زیربنایی برنامه‌ریزی‌های پس از جنگ توسط بازیگران بین‌المللی را به چالش می‌کشد. چارچوب‌های دیپلماتیک و طرح‌های صلح اغلب صرفاً بر اساس فرض وجود یک دوقطبی ابدی میان حماس و فتح طراحی و اجرا می‌شوند که دیگر با واقعیت میدانی همخوانی ندارد.[4]
اگر بیش از یک‌سوم از رأی‌دهندگان فعالانه به دنبال جایگزین‌های تکنوکرات و مستقل باشند، تلاش‌های بین‌المللی برای بازسازی غزه ممکن است برای کسب مشروعیت عمومی و پیشبرد پروژه‌ها، مجبور به عبور از جناح‌های سنتی و تعامل مستقیم با این جریان‌های نوظهور شوند.[4]
بررسی عمیق دیدگاه‌ها
تحلیل‌گران داده و پژوهشگران
تأکید بر تغییرات ساختاری و عبور جامعه از دوقطبی‌های سنتی.
پژوهشگران افکار عمومی معتقدند که نتایج اخیر نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در جامعه فلسطین است. به گفته آن‌ها، فشارهای اقتصادی و ویرانی‌های جنگ باعث شده تا رأی‌دهندگان از شعارهای ایدئولوژیک فاصله گرفته و به دنبال راه‌حل‌های عمل‌گرایانه باشند. این گروه تأکید می‌کنند که رشد ۲۲ درصدی فهرست‌های مستقل نشان می‌دهد که جامعه فلسطین در حال عبور از دوقطبی تاریخی فتح و حماس است و شایستگی مدیریتی را به وفاداری حزبی ترجیح می‌دهد.
ناظران منطقه‌ای
تمرکز بر پیامدهای امنیتی و چالش‌های بازسازی پس از جنگ.
از دیدگاه ناظران منطقه‌ای و رسانه‌های اسرائیلی، کاهش محبوبیت حماس لزوماً به معنای پایان چالش‌های امنیتی نیست. آن‌ها استدلال می‌کنند که با وجود افت حمایت سیاسی از حماس، مخالفت ۷۴ درصدی فلسطینیان با خلع سلاح این گروه نشان می‌دهد که مقاومت مسلحانه همچنان در لایه‌هایی از جامعه ریشه دارد. این ناظران هشدار می‌دهند که خلأ قدرت ناشی از ضعف تشکیلات خودگردان و حماس می‌تواند روند بازسازی و اجرای توافقات آتش‌بس را با پیچیدگی‌های جدیدی مواجه کند.
- پژوهشگران افکار عمومی و تحلیل‌گران داده
- تمرکز بر داده‌های تجربی، تغییرات جمعیتی و ظهور فهرست‌های مستقل به عنوان جایگزین احزاب سنتی.
- ناظران منطقه‌ای و رسانه‌های اسرائیلی
- تمرکز بر پیامدهای امنیتی کاهش محبوبیت حماس و چالش‌های بازسازی در دوران آتش‌بس.
دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده
- شهروندان حاشیه‌نشین غزه که به نظرسنجی‌ها دسترسی نداشته‌اند
- گروه‌های شبه‌نظامی کوچکتر که در نظرسنجی لحاظ نشده‌اند
منابع
پوشش منابع
4 منبع
2 دیدگاه شناسایی‌شده
- [1]Palestinian Center for Policy and Survey Researchپژوهشگران افکار عمومی و تحلیل‌گران داده
October 2026 Poll Reveals Strong Demand for Electoral Renewal
مطالعه در Palestinian Center for Policy and Survey Research → - [2]The Times of Israelناظران منطقه‌ای و رسانه‌های اسرائیلی
One year into ceasefire, vexed Gazans say they're still living like war never ended
مطالعه در The Times of Israel → - [3]Wikipediaپژوهشگران افکار عمومی و تحلیل‌گران داده
2027 Palestinian legislative election
مطالعه در Wikipedia → - [4]تیم سردبیری کوهستانپژوهشگران افکار عمومی و تحلیل‌گران داده
تحلیل تیم سردبیری کوهستان
مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
بیشتر در تحلیل داده
مشاهده همه →نظرسنجی هریس اینتراکتیو: پیشتازی لوپن و صعود ملانشون به دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه
4 منبع
نظرسنجی استاتیستیکس لبنان: حمایت ۶۶ درصدی شیعیان از واگذاری سلاح حزب‌الله به دولت
5 منبع
پذیرش هوش مصنوعی
انتشار نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت: ۴۱ درصد ایرانیان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند
7 منبع
نظرسنجی انتخابات
نظرسنجی شبکه ۱۲ اسرائیل: پیشتازی ۶۷ کرسی مخالفان نتانیاهو و برتری آیزنکوت
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار تحلیل داده با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.