گزارش جدید پیو: ۳۸ درصد از پستهای اینفلوئنسرهای حوزه سلامت به تبلیغ محصولات اختصاص دارد
تحلیل جدید مرکز تحقیقات پیو روی بیش از نیم میلیون پست شبکههای اجتماعی نشان میدهد که تقریباً تمام اینفلوئنسرهای سلامت به تبلیغ کالا یا خدمات میپردازند. بر اساس این گزارش، ۳۸ درصد از کل محتوای تولیدی این افراد حاوی پیامهای تجاری و فروش است.
به قلم الوین شادمهر
این خبر را به اشتراک بگذارید
مرکز تحقیقات پیو (Pew Research Center) در جدیدترین تحلیل دادههای خود ابعاد تجاری توصیههای آنلاین سلامت را آشکار کرده است. این پژوهش نشان میدهد که بخش عمدهای از محتوای تولیدشده توسط چهرههای تأثیرگذار یا اینفلوئنسرهای حوزه سلامت و تندرستی، با اهداف تبلیغاتی و فروش گره خورده است.[1]
بر اساس این گزارش که در پاییز ۲۰۲۶ منتشر شد، ۳۸ درصد از کل پستهای منتشرشده توسط اینفلوئنسرهای سلامت حاوی نوعی حمایت مالی برند یا درخواست برای استفاده از یک محصول و خدمات است. این رقم نشاندهنده حجم بالای تجاریسازی در فضایی است که کاربران برای دریافت توصیههای سبک زندگی به آن مراجعه میکنند.[1][2]
برای دستیابی به این نتایج، پژوهشگران پیو بیش از نیم میلیون (بهطور دقیق ۵۳۵ هزار و ۵۱۲) پست شبکههای اجتماعی را بررسی کردند. این محتواها توسط ۶ هزار و ۳۳۴ اینفلوئنسر فعال در پلتفرمهای اینستاگرام، تیکتاک و یوتیوب در بازه زمانی اول فوریه تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده بودند.[1][4]
رجینا ویدجایا (Regina Widjaya)، دانشمند علوم اجتماعی محاسباتی در مرکز پیو و یکی از نویسندگان این گزارش، تأکید میکند که هدف این مطالعه درک بهتر پیامهایی است که به مخاطبان منتقل میشود.[2]
او میگوید: «ما پیشتر بررسی کرده بودیم که چه کسانی این اطلاعات را ارائه میدهند، اما اکنون میخواستیم بدانیم آنها دقیقاً درباره چه چیزی صحبت میکنند و چه محصولاتی را به مخاطبان خود پیشنهاد میدهند.»[2]
یافتهها حاکی از آن است که تبلیغات به یک رویه استاندارد در این حوزه تبدیل شده است. در واقع، ۹۲ درصد از اینفلوئنسرهای بزرگ حوزه سلامت و تندرستی، حداقل در برخی مواقع محصولات یا خدماتی را در صفحات خود تبلیغ میکنند و تنها ۸ درصد از آنها هرگز دست به تبلیغ نمیزنند.[4]
این حجم از محتوای حمایتشده نشان میدهد که بخش بزرگی از توصیههای سلامتی در شبکههای اجتماعی همراه با یک سبد خرید به مخاطب عرضه میشود. حدود یکسوم از این تولیدکنندگان محتوا، در بیش از نیمی از پستهای خود به تبلیغ کالا یا خدمات میپردازند.[1][4]
محصولات محبوب و حوزههای پرتبلیغ
برخی از موضوعات سلامتی به شکل قابلتوجهی تجاریتر از سایرین هستند. گزارش پیو نشان میدهد که ۶۶ درصد از پستهایی که درباره داروها و مکملهای بدون نسخه صحبت میکنند، حاوی یک پیشنهاد فروش یا تبلیغ مستقیم هستند.[4][5]
همچنین، پستهای مرتبط با سلامت مردان یا ظاهر فیزیکی با ۵۶ درصد و محتواهای مربوط به تغذیه و طول عمر با ۵۲ درصد، در رتبههای بعدی پرتبلیغترین موضوعات قرار دارند. این آمار نشان میدهد که حوزههای مرتبط با زیبایی و مکملها بیشترین پتانسیل درآمدزایی را برای اینفلوئنسرها دارند.[5]
اما رایجترین نوع محصولی که توسط این افراد ترویج میشود، اطلاعات و محتوای آموزشی است. محتواهای راهنما مانند برنامههای تمرینی ورزشی، اپلیکیشنها و دستورالعملهای غذایی در ۳۶ درصد از پستهای تبلیغاتی به چشم میخورند.[1]
کتابها، پادکستها و ویدیوهای یوتیوب نیز ۱۱ درصد دیگر از این توصیههای تجاری را تشکیل میدهند. بهطور کلی، اینفلوئنسرها تمایل دارند محصولات و خدماتی را پیشنهاد دهند که با پیشینه حرفهای و تخصص ادعایی آنها همخوانی داشته باشد.[1]
بهعنوان مثال، ورزشکاران بیشترین گروهی هستند که پوشاک ورزشی را تبلیغ میکنند. در مقابل، متخصصان پزشکی و پزشکان فعال در شبکههای اجتماعی، بیشتر به تبلیغ خدمات درمانی از جمله کلینیکها و مطبهای شخصی خود میپردازند.[1]
مخاطبان جوان و جایگزینی منابع سنتی
نفوذ این تولیدکنندگان محتوا در میان کاربران آمریکایی بسیار گسترده است. تحقیقات پیشین پیو نشان داده بود که ۴۰ درصد از کل بزرگسالان آمریکایی و ۵۰ درصد از افراد زیر ۵۰ سال، اطلاعات مربوط به سلامت و تندرستی خود را از اینفلوئنسرها و پادکستها دریافت میکنند.[2]
این روند در میان زنان جوان برجستهتر است. یک نظرسنجی مرتبط نشان میدهد که ۵۷ درصد از زنان ۱۸ تا ۲۹ ساله برای دریافت توصیههای سلامتی به اینفلوئنسرها مراجعه کردهاند، که این رقم ۱۰ درصد بیشتر از مردان جوان در همان رده سنی است.[3][5]
برای بسیاری از این زنان، شبکههای اجتماعی خلأهای موجود در سیستم مراقبتهای بهداشتی سنتی را پر میکنند. نزدیک به یکچهارم از آنها ارزش زیادی برای شنیدن تجربیات افرادی قائل هستند که پیشینههای مشابهی با خودشان دارند.[3]
همچنین، ۱۹ درصد از این زنان جوان برای یافتن پاسخ پرسشهایی به اینفلوئنسرها روی میآورند که احساس راحتی نمیکنند آنها را با پزشک معالج خود در میان بگذارند. این مسئله نشاندهنده نیاز به فضاهای امنتر و در دسترستر برای گفتوگو درباره سلامت است.[3]
مارتین هکت (Martine Hackett)، رئیس دپارتمان سلامت جمعیت در دانشگاه هوفسترا، معتقد است این پستها برای افرادی که به اطلاعات دقیق دسترسی ندارند، مفید است.[2]
او میگوید: «شما میتوانید برای چکاپ سالانه بروید، اما اگر جوان هستید، ممکن است فقط به شما بگویند ورزش کنید، بدون اینکه بگویند چگونه. و شاید نتوانید پیش یک متخصص تغذیه یا مربی بروید.»[2]
فقر شواهد علمی در ادعاهای آنلاین
با وجود استقبال گسترده مخاطبان، یکی از نگرانکنندهترین یافتههای گزارش پیو، کمبود پشتوانه علمی در محتواهای منتشرشده است. تنها ۹ درصد از پستهای بررسیشده، هنگام طرح یک ادعای سلامتی، به یک منبع خارجی معتبر مانند یک مطالعه علمی یا مقاله پژوهشی ارجاع دادهاند.[4][5]
این فقدان ارجاع به منابع معتبر، تشخیص اطلاعات دقیق از ادعاهای بیاساس را برای کاربران دشوار میسازد. با این حال، رفتار اینفلوئنسرها بر اساس پیشینه حرفهای آنها متفاوت است؛ افرادی که خود را پژوهشگر معرفی میکنند، در ۳۰ درصد از پستهایشان به منابع خارجی استناد کردهاند.[5]
همچنین، اینفلوئنسرهایی که دارای پیشینه پزشکی رسمی هستند، رویکرد متفاوتی در تولید محتوا دارند. آنها در ۳۸ درصد از پستهای خود به درمانهای پزشکی حرفهای و در ۳۰ درصد موارد به شرایط و بیماریهای خاص اشاره میکنند.[5]
در مقابل، تولیدکنندگان محتوایی که هیچگونه مدرک یا تخصص رسمی در پروفایل خود ذکر نکردهاند، تنها در ۶ درصد از پستهایشان به درمانهای پزشکی و در ۱۲ درصد به بیماریها میپردازند. این گروه بیشتر بر روی سبک زندگی، تناسب اندام و زیبایی تمرکز دارند.[5]
تأثیر واقعی بر رفتار مصرفکنندگان
توصیههای آنلاین تنها در حد تماشای ویدیو باقی نمیمانند و تأثیر مستقیمی بر رفتار کاربران دارند. نزدیک به دوسوم (۶۳ درصد) از بزرگسالانی که اطلاعات خود را از اینفلوئنسرها میگیرند، میگویند که یک روتین تناسب اندام، رژیم غذایی یا زیبایی را به دلیل شنیدن آن در شبکههای اجتماعی امتحان کردهاند.[1]
علاوه بر این، بیش از نیمی از این افراد (۵۵ درصد) تأیید کردهاند که بر اساس همین توصیهها، دست به خرید یک محصول زدهاند. این آمار قدرت بالای تبدیل مخاطب به مشتری را در صنعت اینفلوئنسر مارکتینگ حوزه سلامت نشان میدهد.[1]
زنان بیش از مردان تمایل دارند روتینهای جدید را امتحان کنند، محصولات معرفیشده را بخرند یا دیگران را به استفاده از یک درمان خاص تشویق کنند. این سطح از مشارکت، دلیل اصلی تمرکز برندهای تجاری بر روی مخاطبان زن در پلتفرمهایی مانند اینستاگرام و تیکتاک است.[1][3]
پلتفرمهای میزبان نیز نقش مهمی در این اکوسیستم ایفا میکنند. بررسیها نشان میدهد که ۸۶ درصد از اینفلوئنسرهای سلامت در اینستاگرام حضور فعال دارند، در حالی که این رقم برای تیکتاک ۶۲ درصد و برای یوتیوب ۴۵ درصد است.[5]
با این حال، یوتیوب به عنوان اصلیترین مرجع جستوجوی اطلاعات سلامت در میان کاربران شناخته میشود. طبق دادههای اوایل سال ۲۰۲۶، حدود ۶۶ درصد از جستوجوکنندگان اطلاعات سلامت در شبکههای اجتماعی، به ویدیوهای یوتیوب مراجعه میکنند که نشاندهنده تمایل به محتوای طولانیتر و آموزشیتر است.[5]
با این حال، یوتیوب به عنوان اصلیترین مرجع جستوجوی اطلاعات سلامت در میان کاربران شناخته میشود.
دادههای پلتفرم وایرو (Virev) نیز نشان میدهد که اینفلوئنسرهای حوزه سلامت با ۱۰ تا ۵۰ هزار دنبالکننده، معمولاً نرخ تعامل پایینتری نسبت به میانگین سایر تولیدکنندگان محتوا دارند. با این حال، آنها با همان سرعت و گستردگی سایر حوزهها، قراردادهای تبلیغاتی و حمایتشده را میپذیرند.[6]
در نهایت، این گزارش تأکید میکند که کاربران باید هنگام مرور فید شبکههای اجتماعی خود، رویکردی انتقادی و شبیه به یک ویراستار داشته باشند. درک این موضوع که بخش عمدهای از توصیههای سلامتی با انگیزههای تجاری همراه است، گام مهمی در ارتقای سواد رسانهای سلامت محسوب میشود.[4]
نکات کلیدی
- تحلیل جدید پیو نشان میدهد ۳۸ درصد از پستهای اینفلوئنسرهای سلامت حاوی تبلیغ محصولات یا خدمات است.
- ۹۲ درصد از تولیدکنندگان محتوای حوزه سلامت، حداقل در برخی مواقع دست به تبلیغ کالا میزنند.
- تنها ۹ درصد از ادعاهای مطرحشده در این پستها به مطالعات علمی یا منابع معتبر خارجی ارجاع داده شدهاند.
- ۶۳ درصد از مخاطبان این محتواها، یک روتین جدید را امتحان کرده و ۵۵ درصد از آنها محصولی را خریداری کردهاند.
آنچه نمیدانیم
- مشخص نیست چه میزان از این تبلیغات بهطور رسمی با برچسبهای حمایتشده (Sponsored) در پلتفرمها مشخص شدهاند.
- تأثیر بلندمدت پیروی از توصیههای بدون پشتوانه علمی بر سلامت عمومی کاربران هنوز بهطور دقیق اندازهگیری نشده است.
- پژوهشگران رسانه و داده
- بر لزوم افزایش سواد رسانهای کاربران و آگاهی از انگیزههای تجاری پنهان در توصیههای آنلاین تأکید دارند.
- متخصصان سلامت عمومی
- معتقدند اینفلوئنسرها میتوانند خلأهای دسترسی به آموزشهای پایه مانند تناسب اندام را برای جوانان پر کنند.
- تحلیلگران بازاریابی دیجیتال
- این روند را نشانهای از قدرت بالای تبدیل مخاطب به مشتری و اثربخشی تبلیغات در حوزههای تخصصی میدانند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- پلتفرمهای شبکههای اجتماعی
- نهادهای نظارتی و رگولاتوری تبلیغات
منابع
[1]Pew Research Centerپژوهشگران رسانه و دادهWhat Products and Services Do Health and Wellness Influencers Promote?
مطالعه در Pew Research Center →
[2]Newsdayمتخصصان سلامت عمومیWellness influencers focus on fitness, nutrition more than medicine, Pew study finds
مطالعه در Newsday →
[3]Femtech Insiderمتخصصان سلامت عمومیPew Survey: 57% of Young Women Get Health Advice From Influencers
مطالعه در Femtech Insider →
[4]Fashionyپژوهشگران رسانه و دادهA new Pew Research Center analysis finds that 92 percent of big health and wellness influencers promote products
مطالعه در Fashiony →
[5]InBeat Agencyتحلیلگران بازاریابی دیجیتالInfluencer Marketing in Healthcare: Sponsorship, Disclosure and Enforcement Statistics
مطالعه در InBeat Agency →
[6]Virevتحلیلگران بازاریابی دیجیتالHealth influencers with 1,000 to 10,000 followers
مطالعه در Virev →
بیشتر در تحلیل داده
مشاهده همه →تحلیل آماری جدید پیو: پیروزی دموکراتها در سنا در ۱۰ ایالت حامی ترامپ و بررسی تاریخی آن
6 منبع
گزارش پیو: حجم ۲.۷ میلیارد دلاری بازارهای پیشبینی در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶
3 منبع
افکار عمومی
نظرسنجیهای جدید: افت محبوبیت ترامپ و ونس در پی انتخابات میاندورهای
3 منبع
مصرف رسانهای
پژوهش جدید پیو: ارتباط مستقیم منابع دریافت خبر با میزان مشارکت سیاسی و مدنی شهروندان
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار تحلیل داده با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





