سقوط مشهد و فروپاشی «دولت مقاومت»؛ ارتش آزاد کنترل آخرین پایگاه سپاه پاسداران را به دست گرفت

با پایان یافتن ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته دولت موقت انتقالی، نیروهای «ارتش آزاد» از سه محور اصلی وارد شهر مشهد شدند و به مقاومت متزلزل یگان‌های باقی‌مانده سپاه پاسداران پایان دادند. این عملیات که با پشتیبانی هوایی و اطلاعاتی گسترده همراه بود، بسیار سریع‌تر از پیش‌بینی‌های نظامی به نتیجه رسید و خطوط دفاعی «دولت مقاومت» در هم شکست.[1][2]

دولت موقت انتقالی در تهران با انتشار بیانیه‌ای رسمی، آزادسازی کامل مشهد و پایان عمر نظامی و سیاسی سپاه پاسداران را به ملت ایران تبریک گفت. در این بیانیه تاکید شده است که با سقوط آخرین پایگاه سازمان‌یافته حکومت پیشین، جنگ داخلی ویرانگر اما کوتاه ایران رسماً به پایان رسیده است.[3][7]

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در جریان این عملیات، حفظ سلامت اماکن مذهبی و به ویژه حرم امام رضا بود. فرماندهان ارتش آزاد با ایجاد کانال‌های ارتباطی محرمانه، موفق شدند بخش بزرگی از افسران میانی سپاه و نیروهای بسیج را متقاعد به تسلیم بدون درگیری در مناطق مرکزی شهر کنند. این اقدام مانع از بروز فاجعه انسانی و تخریب زیرساخت‌های مذهبی و تاریخی مشهد شد.[1][5]

با این حال، خبرگزاری تسنیم که اکنون از مکانی نامعلوم به‌روزرسانی می‌شود، در آخرین پیام خود این شکست را یک «عقب‌نشینی تاکتیکی» با هدف «حفظ حریم رضوی از آتش فتنه» توصیف کرد. تصاویر منتشر شده از سطح شهر اما نشان‌دهنده تسلیم گروهی و خلع سلاح هزاران نفر از نیروهای وفادار به حکومت پیشین است.[2][4][6]

سرنوشت مجتبی خامنه‌ای و حلقه اول فرماندهان ارشد سپاه پاسداران همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. گزارش‌های اطلاعاتی حاکی از آن است که این افراد ساعاتی پیش از سقوط کامل شهر، با استفاده از چند فروند بالگرد نظامی به سوی مرزهای شرقی و شمالی گریخته‌اند و احتمالاً وارد خاک افغانستان یا ترکمنستان شده‌اند.[2][4]

همزمان با ورود یگان‌های زرهی ارتش آزاد به خیابان‌های مشهد، هزاران نفر از شهروندان با در دست داشتن پرچم‌های ملی به خیابان‌ها آمده و به جشن و شادمانی پرداختند. یگان‌های سایبری دولت موقت نیز بلافاصله محدودیت‌های شدید اینترنت در استان خراسان را لغو کرده و ارتباط کامل این شهر با شبکه جهانی را برقرار ساختند.[4][7]

واکنش‌های بین‌المللی به این رویداد تاریخی بسیار سریع بود. ایالات متحده و اتحادیه اروپا با استقبال از پایان درگیری‌های نظامی، آمادگی خود را برای ارسال فوری کمک‌های بشردوستانه و آغاز پروژه‌های بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده ایران اعلام کردند. بازارهای جهانی انرژی نیز با رفع خطر طولانی شدن جنگ در یکی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت، واکنش مثبتی نشان دادند.[1][3][5]

اکنون دولت موقت انتقالی با چالش‌های عظیمی روبرو است. پاکسازی هسته‌های مخفی شبه‌نظامیان، تامین امنیت هزاران کیلومتر مرز زمینی، و مدیریت بحران اقتصادی ناشی از ماه‌ها اعتصاب و درگیری، نیازمند انسجام ملی و حمایت‌های بین‌المللی است.[2][5]

با وجود این چالش‌ها، آزادسازی ۶۰ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران و تزریق آن به سیستم بانکی توسط دولت موقت، موجب تقویت بی‌سابقه ارزش ریال در بازارهای غیررسمی تهران شده است. این پشتوانه مالی، امیدها را برای عبور سریع از دوران گذار افزایش داده است.[3][7]

سقوط مشهد تنها یک پیروزی نظامی نیست؛ این رویداد نقطه پایانی بر دهه‌ها حاکمیت ایدئولوژیک و آغاز فصلی نوین در تاریخ معاصر ایران است. کشوری که اکنون باید با عبور از زخم‌های گذشته، خود را برای یک همه‌پرسی تاریخی و تعیین سرنوشت دموکراتیک آماده کند.[1][5]