سوریه از خنثی‌سازی طرح خرابکاری در پالایشگاه نفت حمص خبر داد

سازمان اطلاعات و نیروهای امنیت داخلی سوریه روز سه‌شنبه اعلام کردند که یک عملیات خرابکارانه بزرگ را که زیرساخت‌های حیاتی انرژی این کشور را هدف قرار داده بود، پیش از وقوع خنثی کرده‌اند. هدف این حمله، پالایشگاه نفت حمص در مرکز سوریه بود که شریان اصلی تأمین سوخت کشور به شمار می‌رود.[1][2]

بر اساس گزارش‌های رسمی منتشر شده، نیروهای امنیتی پس از یک دوره نظارت دقیق اطلاعاتی، یک هسته دو نفره را که قصد نفوذ و بمب‌گذاری در این تأسیسات را داشتند، شناسایی و بازداشت کردند. در جریان این عملیات، ۹ دستگاه انفجاری آماده کار کشف و ضبط شد که برای فلج کردن کامل این زیرساخت استراتژیک طراحی شده بودند.[3][5]

نیروهای امنیت داخلی سوریه در بیانیه رسمی خود اعلام کردند: «یک توطئه تروریستی توسط هسته‌ای وابسته به شبه‌نظامیان حزب‌الله که پالایشگاه حمص را هدف قرار داده بود، خنثی شد.» این ادعا و شفافیت در نام بردن از این گروه، نشان‌دهنده سطح جدیدی از تنش‌های امنیتی در داخل مرزهای سوریه است.[3][4]

گروه حزب‌الله پیش از این و در موارد مشابه، هرگونه دست داشتن در فعالیت‌های امنیتی و نظامی علیه زیرساخت‌های سوریه را رد کرده و بر عدم حضور سازمان‌یافته خود در چنین عملیاتی تأکید داشته است. با این حال، بیانیه صریح وزارت کشور سوریه نشان از جدیت دمشق در برخورد با این تهدیدات دارد.[2][3]

اهمیت استراتژیک پالایشگاه حمص

پالایشگاه حمص که در سال ۱۹۵۹ میلادی تأسیس شده است، در کنار پالایشگاه بانیاس، یکی از دو قطب اصلی پالایش نفت در سوریه محسوب می‌شود. این مجتمع صنعتی وظیفه خطیر تأمین فرآورده‌های نفتی مورد نیاز بازار داخلی از جمله گازوئیل، نفت کوره و نفت سفید را بر عهده دارد.[2]

اهمیت این خنثی‌سازی زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم پالایشگاه بانیاس در سواحل مدیترانه در حال حاضر برای انجام تعمیرات اساسی از مدار خارج شده است. این بدان معناست که حمص در مقطع کنونی، تنها پالایشگاه فعال در کشوری است که اقتصاد آن پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی به شدت آسیب دیده است.[3][4]

با نزدیک شدن به فصل سرما، تقاضا برای سوخت‌های گرمایشی در سراسر سوریه به شدت افزایش می‌یابد. هرگونه اختلال در عملکرد پالایشگاه حمص می‌توانست به توقف توزیع سوخت، خاموشی‌های گسترده‌تر و بحران انسانی در تأمین گرمایش شهروندان سوری منجر شود.[5][6]

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که هدف قرار دادن این تأسیسات، یک انتخاب تاکتیکی برای وارد کردن بیشترین ضربه اقتصادی به دولت مرکزی بوده است. فلج شدن این پالایشگاه می‌توانست زنجیره تأمین سوخت نیروگاه‌های برق و شبکه حمل‌ونقل را به طور کامل مختل کند.[2][6]

زنجیره حملات به زیرساخت‌های انرژی

این طرح خرابکاری خنثی‌شده، یک رویداد منفرد نیست و در امتداد سلسله حملاتی قرار دارد که در ماه‌های اخیر شبکه انرژی سوریه را هدف گرفته‌اند. زیرساخت‌های نفت و گاز این کشور به دلیل گستردگی و فرسودگی، همواره اهدافی آسیب‌پذیر برای گروه‌های مسلح بوده‌اند.[3][4]

در اواسط ماه اکتبر سال جاری، خط لوله انتقال فرآورده‌های نفتی که پالایشگاه بانیاس را به حمص متصل می‌کند، هدف یک اقدام خرابکارانه قرار گرفت. این حمله که مقامات سوری آن را یک بمب‌گذاری عمدی توصیف کردند، منجر به نشت گسترده سوخت و اختلال موقت در شبکه انتقال شد.[2][3]

در همان روز، یک خط لوله گاز در استان حسکه در شمال شرقی سوریه نیز بر اثر انفجار دچار آتش‌سوزی شد. این حوادث متوالی، تیم‌های تعمیرات اضطراری وزارت نفت سوریه را به شدت تحت فشار قرار داده و هزینه‌های گزافی را برای بازسازی به اقتصاد این کشور تحمیل کرده است.[2][4]

دولت سوریه در ماه سپتامبر نیز از دستگیری یک هسته سه نفره دیگر در استان درعا در جنوب این کشور خبر داده بود که به گفته مقامات امنیتی، در حال آماده‌سازی برای حملات راکتی بودند. این روند نشان‌دهنده افزایش تحرکات ضدامنیتی در نقاط مختلف کشور است.[2][5]

پیامدهای امنیتی و منطقه‌ای

اعلام رسمی و علنی دستگیری افراد مرتبط با حزب‌الله توسط رسانه‌های دولتی سوریه، یک تحول کم‌سابقه در ادبیات سیاسی دمشق محسوب می‌شود. این شفافیت رسانه‌ای، پیام روشنی به بازیگران منطقه‌ای ارسال می‌کند که دولت سوریه حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی خود را در اولویت مطلق قرار داده است.[4][5]

شبکه انرژی سوریه که پیش از آغاز بحران در سال ۲۰۱۱ روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت تولید می‌کرد، اکنون با تولیدی بسیار ناچیز دست و پنجه نرم می‌کند و برای تأمین نیازهای اولیه خود به شدت به واردات و معدود تأسیسات باقی‌مانده وابسته است.[3][6]

حفاظت فیزیکی از تأسیساتی مانند پالایشگاه حمص، نیازمند استقرار نیروهای ویژه و تجهیزات نظارتی پیشرفته است. موفقیت سازمان اطلاعات سوریه در کشف این ۹ بمب پیش از انتقال به داخل مجتمع، نشان‌دهنده ارتقای سطح پایش‌های ضدتروریستی در اطراف شریان‌های انرژی است.[1][5]

تأمین مالی و لجستیکی این هسته‌های خرابکار، یکی از پرسش‌های اصلی نهادهای امنیتی است. کشف تجهیزات انفجاری پیشرفته در اختیار یک تیم دو نفره، نشان می‌دهد که شبکه‌های قاچاق سلاح همچنان قادرند تجهیزات مخرب را از خطوط مرزی عبور داده و به مراکز حساس کشور نزدیک کنند.[5][6]

برای شهروندان سوری که سال‌هاست با سهمیه‌بندی سختگیرانه سوخت و صف‌های طولانی در جایگاه‌ها مدارا می‌کنند، خبر حفظ تنها پالایشگاه فعال کشور یک نقطه امیدبخش است. عبور از زمستان پیش رو، وابستگی مستقیمی به پایداری تولید در همین تأسیسات دارد.[3]

وزارت نفت و منابع معدنی سوریه اکنون در حال بازنگری در پروتکل‌های امنیتی تمامی تأسیسات خود است. انتظار می‌رود با استقرار گشت‌های شبانه‌روزی بیشتر در امتداد خطوط لوله بانیاس-حمص، ضریب حفاظتی این شریان‌های حیاتی در ماه‌های آینده افزایش یابد.[2][4]

در نهایت، خنثی‌سازی این عملیات توانست از یک فاجعه زیست‌محیطی و اقتصادی جلوگیری کند. با این حال، تداوم تهدیدات علیه خطوط لوله و پالایشگاه‌ها نشان می‌دهد که مسیر بازیابی امنیت کامل انرژی در سوریه همچنان با چالش‌های جدی و پیچیده‌ای روبه‌رو است.[2][3]