رفتن به محتوای اصلی
بحران زیرساختنیروگاه الحارثه· 6 دقیقه مطالعه· در انرژی

آتش‌سوزی مرگبار در نیروگاه حرارتی الحارثه بصره؛ ۴ کشته و توقف تولید برق

انفجار در خط لوله گاز نیروگاه حرارتی الحارثه در شمال بصره به کشته شدن دست‌کم ۴ نفر و زخمی شدن ده‌ها تن انجامید و فعالیت این تأسیسات کلیدی را متوقف کرد.

به قلم پریسا مرادی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

صبح روز شنبه، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶، انفجار مهیبی در خط لوله گاز متصل به نیروگاه حرارتی الحارثه در استان بصره عراق رخ داد. این حادثه که در ساعت ۶ صبح به وقت محلی آغاز شد، به سرعت به یک آتش‌سوزی گسترده تبدیل گردید و زبانه‌های آتش به مناطق اطراف سرایت کرد.[1][2]

بر اساس اعلام هسته اطلاع‌رسانی امنیتی عراق، این آتش‌سوزی دست‌کم ۴ کشته و ۳۵ زخمی برجای گذاشته است. بیشتر قربانیان این حادثه از ساکنان خانه‌های غیررسمی و حاشیه‌نشین در مجاورت نیروگاه بوده‌اند که در اثر شدت حریق و استنشاق دود دچار خفگی و سوختگی شده‌اند.[2][7]

نیروهای دفاع مدنی عراق با پشتیبانی یگان‌های امنیتی فرماندهی عملیات بصره بلافاصله به محل حادثه اعزام شدند. یگان‌های پلیس الحارثه و گردان اول تیپ ۸۳ پیاده‌نظام مکانیزه، با ایجاد حلقه امنیتی، منطقه را محاصره کرده و عملیات مهار آتش را آغاز نمودند.[7]

ماهر العامري، معاون اول استاندار بصره، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تایید کرد که منشأ این حادثه انفجار در خط لوله گاز تغذیه‌کننده نیروگاه بوده است. او اظهار داشت که تیم‌های امدادی در تلاش هستند تا ضمن مهار کامل حریق، از سرایت بیشتر آن به سایر تأسیسات جلوگیری کنند.[1][5]

توقف تولید و خسارات زیرساختی

نیروگاه حرارتی الحارثه که در ۲۰ کیلومتری شمال شهر بصره واقع شده، یکی از تأسیسات کلیدی تامین برق در جنوب عراق محسوب می‌شود. این نیروگاه دارای ظرفیت اسمی ۸۰۰ مگاوات است، اما پیش از وقوع حادثه تنها با نیمی از توان خود، یعنی حدود ۴۰۰ مگاوات، در مدار تولید قرار داشت.[4][5]

با گسترش شعله‌های آتش به بخش‌های مختلف نیروگاه و تأسیسات ذخیره‌سازی گاز، فعالیت این مجموعه به طور کامل متوقف شد. خروج ناگهانی ۴۰۰ مگاوات برق از شبکه سراسری، فشار مضاعفی بر سیستم توزیع برق بصره وارد کرده و به خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در این استان دامن زده است.[3][4]

تصویرسازی: سرایت آتش به خانه‌های مسکونی مجاور نیروگاه خسارات گسترده‌ای بر جای گذاشت.

تصاویر منتشر شده از محل حادثه نشان می‌دهد که بخش‌هایی از خط لوله انتقال گاز به شدت آسیب دیده و زمین‌های اطراف آن سیاه و سوخته است. علاوه بر تأسیسات نیروگاهی، بیش از ۱۷ خانه مسکونی در مجاورت سایت و چندین دستگاه خودروی متعلق به شهروندان نیز طعمه حریق شده‌اند.[5][6]

بحران برق در بصره پیش از این حادثه نیز جدی بود؛ به طوری که ساکنان این استان با جیره‌بندی روزانه مواجه بودند. توقف فعالیت الحارثه می‌تواند چرخه تامین انرژی را در این منطقه استراتژیک و نفت‌خیز عراق با چالش‌های عمیق‌تری روبه‌رو سازد.[6]

بحران انسانی و واکنش نظام بهداشت

در پی این انفجار، بیمارستان‌ها و مراکز درمانی استان بصره به حالت آماده‌باش کامل درآمدند. عباس التمیمی، مدیر اداره بهداشت بصره، اعلام کرد که تیم‌های واکنش سریع و آمبولانس‌ها به طور مداوم در حال انتقال مجروحان از منطقه الحارثه به مراکز تخصصی سوختگی هستند.[5]

سيف البدر، سخنگوی وزارت بهداشت عراق، در تشریح وضعیت مصدومان گفت: «تاکنون ده‌ها نفر خدمات درمانی دریافت کرده‌اند که از این تعداد ۱۷ نفر پس از بهبودی نسبی مرخص شده و ۳ نفر به دلیل شدت جراحات در بخش مراقبت‌های ویژه بستری هستند.»[1]

حضور خانه‌های غیرمجاز در حریم ایمنی نیروگاه‌ها و خطوط لوله گاز، یکی از معضلات دیرینه در عراق است. این سکونتگاه‌های فاقد استاندارد، در زمان بروز حوادث صنعتی، به شدت آسیب‌پذیر بوده و آمار تلفات انسانی را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهند.[2][7]

تیم‌های امدادی موفق شدند چندین خانواده را که در محاصره آتش قرار گرفته بودند، نجات دهند. با این حال، مقامات محلی هشدار داده‌اند که با توجه به وخامت حال برخی از مجروحان و ادامه عملیات جستجو در میان آوار خانه‌های سوخته، احتمال افزایش شمار جان‌باختگان وجود دارد.[4][6]

آمار اولیه تلفات و خسارات ناشی از انفجار نیروگاه الحارثه.

دستورات دولتی و آغاز تحقیقات

ابعاد گسترده این فاجعه واکنش سریع مقامات عالی‌رتبه عراق را به همراه داشت. علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر عراق، با صدور فرمانی دستور تشکیل یک کمیته حقیقت‌یاب فوری را برای بررسی علل دقیق انفجار و شناسایی مقصران احتمالی صادر کرد.[1]

دفتر نخست‌وزیری در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که دولت متعهد به جبران خسارات وارده به خانواده‌های قربانیان و مجروحان است. بر اساس این بیانیه، خانواده‌های آسیب‌دیده در طرح ملی «وطن» قرار می‌گیرند و قطعات زمین مسکونی به عنوان غرامت به آن‌ها واگذار خواهد شد.[1]

اسعد العیدانی، استاندار بصره، نیز یک کمیته فنی به ریاست معاون فنی خود، زید الاماره، تشکیل داده است. این کمیته موظف است تا با بررسی شواهد میدانی و ارزیابی سیستم‌های ایمنی نیروگاه، گزارش جامعی از چگونگی نشت گاز و وقوع انفجار تهیه کند.[1]

هنوز مشخص نیست که آیا این حادثه ناشی از فرسودگی تجهیزات و نقص فنی بوده یا عوامل دیگری در آن دخیل بوده‌اند. با این حال، سابقه حوادث مشابه در زیرساخت‌های انرژی عراق، گمانه‌زنی‌ها درباره ضعف در نگهداری و تعمیرات دوره‌ای را تقویت کرده است.[4]

فرسودگی شبکه و چالش‌های ساختاری

حادثه نیروگاه الحارثه تنها یک نمونه از بحران گسترده‌تر در زیرساخت‌های انرژی عراق است. شبکه برق این کشور دهه‌هاست که از کمبود سرمایه‌گذاری، نگهداری نامناسب و ناتوانی در پاسخگویی به تقاضای فزاینده، به ویژه در ماه‌های گرم سال، رنج می‌برد.[3][4]

پیش از این نیز در آگوست ۲۰۱۹، انفجار مشابهی در خط لوله اصلی گاز منطقه الحارثه به وقوع پیوست که منجر به قطع گاز و توقف تولید در همین نیروگاه شد. تکرار چنین حوادثی نشان‌دهنده عدم اصلاح ساختاری و فقدان استانداردهای ایمنی پایدار در تأسیسات حیاتی است.[4]

شکاف مزمن میان ظرفیت تولید برق و تقاضای فزاینده در شبکه سراسری عراق.

عراق با وجود برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، همچنان در تامین سوخت پایدار برای نیروگاه‌های خود با مشکل مواجه است. پروژه‌های توسعه‌ای مانند تاسیسات گازی رتاوی در بصره که قرار است گازهای همراه را جمع‌آوری کند، هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیده‌اند.[4]

ضعف در اجرای مقررات ایمنی در مجتمع‌های صنعتی و دولتی عراق بارها به فجایع انسانی ختم شده است. نشت گاز آمونیاک در کارخانه کود شیمیایی بصره و انفجار ترانسفورماتور در بغداد طی ماه‌های گذشته، از دیگر نشانه‌های این بحران ایمنی به شمار می‌روند.[3]

چشم‌انداز بازسازی و پیامدهای آتی

در حال حاضر، اولویت اصلی مقامات محلی، پاکسازی منطقه و ایمن‌سازی خطوط لوله آسیب‌دیده است. وزارت برق عراق اعلام کرده است که تیم‌های مهندسی به محض دریافت مجوز از نیروهای امنیتی، عملیات ارزیابی خسارات و تعمیرات اولیه را آغاز خواهند کرد.[1][7]

بازگرداندن نیروگاه ۴۰۰ مگاواتی الحارثه به مدار تولید، نیازمند جایگزینی بخش‌های تخریب‌شده خط لوله گاز و بازسازی سیستم‌های کنترل است. کارشناسان انرژی پیش‌بینی می‌کنند که این فرآیند ممکن است هفته‌ها به طول بینجامد و خاموشی‌ها در بصره را تشدید کند.[6]

این حادثه بار دیگر ضرورت بازنگری در حریم ایمنی تأسیسات صنعتی را برجسته کرد. حضور خانه‌های مسکونی در چند متری خطوط لوله فشار قوی گاز، بمب ساعتی خاموشی است که هر لحظه می‌تواند فاجعه‌ای مشابه الحارثه را رقم بزند.[2][3]

این حادثه بار دیگر ضرورت بازنگری در حریم ایمنی تأسیسات صنعتی را برجسته کرد.

در نهایت، موفقیت دولت در مدیریت پیامدهای این بحران، به سرعت عمل در پرداخت غرامت‌ها و شفافیت در اعلام نتایج تحقیقات بستگی دارد. شهروندان بصره که سال‌هاست بار آلودگی و کمبود امکانات را به دوش می‌کشند، اکنون منتظر پاسخگویی صریح نهادهای مسئول هستند.[1][6]

نکات کلیدی

  1. انفجار خط لوله گاز در نیروگاه حرارتی الحارثه بصره در ساعت ۶ صبح، منجر به آتش‌سوزی گسترده شد.
  2. دست‌کم ۴ نفر کشته و ۳۵ نفر زخمی شدند که بیشتر آن‌ها از ساکنان خانه‌های حاشیه‌نشین مجاور نیروگاه بودند.
  3. فعالیت این نیروگاه با خروج ۴۰۰ مگاوات برق از شبکه متوقف شد و بحران تامین انرژی در بصره را تشدید کرد.
  4. نخست‌وزیر عراق دستور تشکیل کمیته تحقیق فوری و واگذاری زمین مسکونی به خانواده‌های آسیب‌دیده را صادر کرد.

آنچه نمی‌دانیم

  • علت دقیق پارگی و انفجار خط لوله گاز تغذیه‌کننده نیروگاه هنوز به طور رسمی اعلام نشده است.
  • زمان دقیق پایان تعمیرات و بازگشت ۴۰۰ مگاوات ظرفیت تولیدی این نیروگاه به شبکه برق بصره مشخص نیست.
  • آمار نهایی تلفات با توجه به وخامت حال برخی از مجروحان و ادامه آواربرداری ممکن است تغییر کند.

روند رویداد

  1. آگوست ۲۰۱۹

    انفجار مشابه در خط لوله اصلی گاز الحارثه که منجر به قطع سوخت نیروگاه شد.

  2. سپتامبر ۲۰۲۶

    نشت گاز آمونیاک در کارخانه کود بصره و انفجار ترانسفورماتور در بغداد با ده‌ها کشته و زخمی.

  3. ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ - ساعت ۶:۰۰

    وقوع انفجار در خط لوله گاز نیروگاه الحارثه و آغاز آتش‌سوزی گسترده.

  4. ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ - ظهر

    مهار نسبی آتش توسط نیروهای دفاع مدنی و آغاز تحقیقات رسمی دولت.

مقامات دولتی عراق 40%ناظران زیرساخت‌های انرژی 35%ساکنان محلی و آسیب‌دیدگان 25%
مقامات دولتی عراق
تأکید بر مدیریت بحران، امدادرسانی سریع و جبران خسارات شهروندان آسیب‌دیده.
ناظران زیرساخت‌های انرژی
انتقاد از فرسودگی شبکه‌های انتقال و فقدان ایمنی در تأسیسات حیاتی عراق.
ساکنان محلی و آسیب‌دیدگان
نگرانی از تداوم خاموشی‌ها و خطرات زندگی در مجاورت تأسیسات صنعتی ناایمن.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • مدیران ارشد و پیمانکاران نگهداری نیروگاه الحارثه
  • سازمان‌های مستقل محیط زیست و ایمنی صنعتی در عراق

منابع

پوشش منابع

7 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

مقامات دولتی عراق 40%ناظران زیرساخت‌های انرژی 35%ساکنان محلی و آسیب‌دیدگان 25%
  1. [1]Anadolu Agencyمقامات دولتی عراق

    آتش‌سوزی در نیروگاه برق بصره عراق؛ 4 کشته و 35 زخمی

    مطالعه در Anadolu Agency →
  2. [2]Shafaqnaمقامات دولتی عراق

    ۴ کشته و ۳۵ زخمی در پی آتش‌سوزی نیروگاه برق الهارثه در شمال بصره

    مطالعه در Shafaqna →
  3. [3]Al Arabyناظران زیرساخت‌های انرژی

    حريق في محطة كهرباء الهارثة بالبصرة.. انفجار ثم دمار وقتلى وعشرات الجرحى

    مطالعه در Al Araby →
  4. [4]Oil & Gas Middle Eastناظران زیرساخت‌های انرژی

    Hartha power station fire in Basra kills at least four, Reuters reports

    مطالعه در Oil & Gas Middle East →
  5. [5]Kurdistan 24ساکنان محلی و آسیب‌دیدگان

    Basra's Health Directorate reports two dead and 33 injured after an explosion at Hartha Power Station

    مطالعه در Kurdistan 24 →
  6. [6]Roya Newsساکنان محلی و آسیب‌دیدگان

    Explosion in gas system at Basra's Hartha power plant in Iraq

    مطالعه در Roya News →
  7. [7]Youm7مقامات دولتی عراق

    مصرع 4 وإصابة 35 آخرين فى حريق بمحطة كهرباء بمدينة البصرة العراقية

    مطالعه در Youm7 →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار انرژی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.