تهدید ترامپ به حمله به «پیک‌تکس»؛ درخواست‌ها برای خروج ایران از ان‌پی‌تی و ساخت بمب هسته‌ای افزایش یافت

تهدید اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، مبنی بر حمله به تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی موسوم به «پیک‌تکس» (Pickaxe) در ایران، موجی از واکنش‌های تند را در تهران به همراه داشته است. در پی این اظهارات، درخواست‌ها در محافل سیاسی و رسانه‌ای ایران برای خروج رسمی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و تغییر دکترین دفاعی به سمت ساخت بمب اتمی به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.[1][5]

ریشه این دور جدید از تنش‌ها به گزارش اخیر روزنامه وال‌استریت ژورنال بازمی‌گردد. بر اساس این گزارش که به نقل از مقامات اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل منتشر شده، ایران هزاران سانتریفیوژ پیشرفته غنی‌سازی اورانیوم را به تونل‌های عمیقی در زیر کوه «پیک‌تکس» در منطقه نطنز منتقل کرده است؛ سایتی که گفته می‌شود در برابر حملات هوایی متعارف به شدت مقاوم است.[1][2]

دونالد ترامپ در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید با تأیید تلویحی این گزارش‌ها، با لحنی قاطع اعلام کرد که واشنگتن «قطعاً به این سایت جدید حمله خواهد کرد.» او تأکید کرد که هر مکانی که در آن حتی به فعالیت هسته‌ای فکر شود، «به‌زودی و با قدرت بسیار زیاد» هدف قرار خواهد گرفت و ایران نمی‌تواند کاری در قبال آن انجام دهد.[1][3]

با این حال، کارشناسان نظامی و دفاعی غربی درباره عملی بودن این تهدید ابراز تردید کرده‌اند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که تأسیسات پیک‌تکس در عمقی قرار دارد که احتمالاً از برد و توان نفوذ بمب‌های سنگرشکن فعلی ارتش ایالات متحده خارج است. با این وجود، نفس این تهدیدات باعث شده تا استدلال‌های بازدارندگی در داخل ایران دستخوش تغییرات بنیادین شود.[2]

در تهران، چهره‌های تندرو و برخی از تحلیلگران ارشد امنیت ملی اکنون به صراحت استدلال می‌کنند که باقی ماندن در ان‌پی‌تی دیگر هیچ مزیت امنیتی برای ایران ندارد. آن‌ها معتقدند وقتی کشور هزینه‌های اقتصادی و نظامی داشتن یک برنامه هسته‌ای را می‌پردازد و زیرساخت‌هایش هدف بمباران قرار می‌گیرد، باید به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای به عنوان تنها عامل بازدارنده واقعی حرکت کند.[5][6]

برخی از نمایندگان مجلس و رسانه‌های داخلی از لزوم تصویب طرحی فوری برای خروج از ان‌پی‌تی سخن می‌گویند. به گفته آن‌ها، ایران باید پیش‌شرط هرگونه همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را لغو کامل تحریم‌ها و توقف حملات نظامی قرار دهد و در غیر این صورت، مسیر بازدارندگی هسته‌ای را در پیش بگیرد.[6]

این تحولات در بستر یک درگیری نظامی گسترده‌تر رخ می‌دهد. ارتش ایالات متحده در روزهای گذشته حملات متعددی را علیه زیرساخت‌های نظامی و لجستیکی ایران انجام داده است. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هزینه این درگیری‌ها را تاکنون بیش از ۳۷.۵ میلیارد دلار برآورد کرده و خواستار بودجه ۶۷ میلیارد دلاری جدیدی از کنگره شده است.[2][3]

در مقابل، ایران نیز دست به اقدامات تلافی‌جویانه زده است. نیروهای مسلح ایران حملات پهپادی و موشکی متعددی را علیه پایگاه‌های لجستیکی آمریکا در کویت و بحرین انجام داده‌اند. علاوه بر این، تهران تهدید کرده است که در صورت تداوم حملات، تنگه هرمز را به طور کامل مسدود خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند بازارهای جهانی انرژی را فلج کند.[2][4][7]

مقامات اروپایی با نگرانی عمیق این تحولات را دنبال می‌کنند. دیپلمات‌ها هشدار می‌دهند که خروج ایران از ان‌پی‌تی نه تنها به معنای فروپاشی کامل نظام عدم اشاعه در خاورمیانه است، بلکه می‌تواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک با حضور کشورهایی نظیر عربستان سعودی و ترکیه منجر شود.[3][4]

در حالی که ترامپ بر گزینه نظامی پافشاری می‌کند و هزینه‌های جنگ برای هر دو طرف در حال افزایش است، پنجره دیپلماسی به سرعت در حال بسته شدن است. تغییر لحن در تهران و مطرح شدن علنی گزینه ساخت بمب هسته‌ای، نشان‌دهنده ورود بحران به مرحله‌ای غیرقابل بازگشت است که می‌تواند معادلات امنیتی خاورمیانه را برای دهه‌ها تغییر دهد.[1][5][6]