قالیباف: شتاب در اعلام مرگ رهبر پیشین به دلیل ترس از «اغتشاشات خیابانی» بود

محمدباقر قالیباف، رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی، در جریان نخستین جلسه استماع خود در دادگاه ویژه «عدالت انتقالی» در تهران، پرده از یکی از مهم‌ترین رازهای روزهای پایانی نظام جمهوری اسلامی برداشت. او صراحتاً اعلام کرد که تصمیم به اعلام زودهنگام و شتاب‌زده خبر درگذشت رهبر پیشین، تنها به دلیل ترس فلج‌کننده مقامات ارشد از آغاز «اغتشاشات خیابانی» و از دست رفتن کنترل پایتخت اتخاذ شده بود.[1][2]

به گفته قالیباف، در ساعات اولیه پس از تایید مرگ رهبر، شکاف عمیقی میان فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و چهره‌های سیاسی در شورای عالی امنیت ملی شکل گرفته بود. فرماندهان نظامی اصرار داشتند که خبر مرگ تا زمان استقرار کامل یگان‌های زرهی در خیابان‌های تهران و اعلام حکومت نظامی پنهان بماند. با این حال، جناح سیاسی معتقد بود که درز شایعات می‌تواند به انفجار خشم عمومی منجر شود.[3]

گزارش‌های منتشر شده از اسناد دادگاه نشان می‌دهد که در آن شب بحرانی، سه نهاد امنیتی مختلف هشدارهای قرمز صادر کرده بودند. این نهادها تاکید داشتند که شبکه‌های اجتماعی در حال پر شدن از گمانه‌زنی‌ها هستند و اگر حکومت روایت رسمی را به سرعت در دست نگیرد، معترضان پیش از روشن شدن هوا خیابان‌ها را تسخیر خواهند کرد.[4][5]

قالیباف در دفاعیات خود تاکید کرد: «ما می‌دانستیم که جامعه مانند یک انبار باروت است. اگر مردم احساس می‌کردند که ما در حال پنهان‌کاری برای خرید زمان و سرکوب هستیم، تهران در کمتر از چند ساعت سقوط می‌کرد.» این اظهارات نشان‌دهنده عمق وحشت سیستم از قدرت بسیج مردمی در آن مقطع زمانی است.[2][5]

با وجود این تصمیم شتاب‌زده، تاریخ نشان داد که محاسبات هر دو جناح درون حکومت اشتباه بود. اعلام زودهنگام خبر نه تنها مانع از حضور مردم نشد، بلکه به عنوان کاتالیزوری برای آغاز عملیات گسترده «ارتش آزاد» و پیوستن یگان‌های ارتش به معترضان عمل کرد. در نهایت، تهران در مدت زمان کوتاهی از کنترل نیروهای وفادار به حکومت خارج شد.[1][6]

تحلیلگران بین‌المللی معتقدند که اعترافات قالیباف، تصویر ساخته شده از یک سیستم امنیتی یکپارچه و مقتدر را کاملاً در هم می‌شکند. این اظهارات ثابت می‌کند که در حساس‌ترین لحظه تاریخی، هسته مرکزی قدرت فاقد یک برنامه منسجم برای مدیریت بحران جانشینی بوده و صرفاً بر اساس واکنش‌های هیجانی و ترس تصمیم‌گیری می‌کرده است.[4][6]

مقامات دولت موقت انتقالی از این اعترافات به عنوان سندی کلیدی برای ثبت در تاریخ استفاده می‌کنند. سخنگوی دادگاه ویژه اعلام کرده است که تقاطع‌گیری اظهارات قالیباف با اسناد به دست آمده از قرارگاه ثارالله، نشان می‌دهد که دستور شلیک مستقیم به معترضان در صورت نزدیک شدن به مراکز حساس، در همان جلسه بحران صادر شده بود.[3][5]

در حالی که روند محاکمه رهبران پیشین و فرماندهان «دولت مقاومت» ادامه دارد، افشاگری‌های این‌چنینی به افکار عمومی کمک می‌کند تا درک بهتری از مکانیزم فروپاشی سریع نظام پیدا کنند. انتظار می‌رود در جلسات آینده دادگاه، جزئیات بیشتری از اختلافات درونی مقامات بر سر نحوه مقابله با پیشروی ارتش آزاد و سقوط نهایی پایتخت منتشر شود.[1][2]