گزارش جدید «دنیای ما در آمار»: نیمی از مردم جهان در طول زندگی دچار اختلالات سلامت روان می‌شوند

بر اساس تحلیل جدیدی که در دوم نوامبر ۲۰۲۶ توسط پایگاه داده‌محور «دنیای ما در آمار» منتشر شد، نیمی از جمعیت جهان تا سن ۷۵ سالگی حداقل یک اختلال سلامت روان را تجربه خواهند کرد. این گزارش نشان می‌دهد که بحران‌های روانی بسیار شایع‌تر از آن چیزی هستند که در آمارهای مقطعی به نظر می‌رسند.[1]

هانا ریچی، پژوهشگر ارشد این پایگاه، در گزارش خود تاکید می‌کند که آمارهای رایج معمولاً تنها شیوع بیماری‌ها را در یک سال خاص نشان می‌دهند. اما وقتی خطر انباشته در طول عمر یک فرد بررسی می‌شود، تصویر بسیار گسترده‌تری به دست می‌آید که نشان‌دهنده درگیری ۴۶ درصد از مردان و ۵۳ درصد از زنان با این اختلالات است.[1]

این ارقام تکان‌دهنده، نیازمند بازنگری اساسی در سیاست‌های بهداشت عمومی و تخصیص بودجه‌های درمانی در سطح جهانی است. زمانی که از هر دو نفر، یک نفر در طول زندگی خود نیازمند مداخلات روان‌شناختی می‌شود، دیگر نمی‌توان سلامت روان را یک مسئله حاشیه‌ای یا مختص به گروهی کوچک از جامعه دانست.[1][2]

ریشه‌یابی داده‌ها و گستردگی پژوهش

داده‌های پایه این تحلیل از یک مطالعه جامع بین‌المللی به سرپرستی جان مک‌گراث از دانشگاه کوئینزلند و رونالد کسلر از دانشکده پزشکی هاروارد استخراج شده است. این پژوهش که نتایج آن در نشریه معتبر «لنست سایکیاتری» به چاپ رسید، یکی از بزرگ‌ترین تلاش‌های علمی برای درک الگوهای سلامت روان محسوب می‌شود.[1][2]

محققان در این پروژه، داده‌های جمع‌آوری‌شده از بیش از ۱۵۰ هزار مصاحبه حضوری و ساختاریافته را در ۲۹ کشور با سطوح درآمدی مختلف بررسی کردند. این مصاحبه‌ها که بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۲ انجام شده‌اند، به دانشمندان اجازه دادند تا تاریخچه دقیق بروز اختلالات روانی را در مراحل مختلف زندگی افراد ردیابی کنند.[1][3]

رونالد کسلر، استاد سیاست‌گذاری مراقبت‌های بهداشتی در هاروارد، درباره این یافته‌ها می‌گوید: «اختلالات روانی یک مشکل عمده بهداشتی در سراسر جهان هستند که نیازهای درمانی برآورده‌نشده عظیمی دارند. این مطالعه بینش‌های مهمی ارائه می‌دهد که می‌تواند به هدف‌گذاری بهتر تلاش‌ها برای بهینه‌سازی مداخلات درمانی کمک کند.»[2]

تفاوت‌های جنسیتی در اختلالات روان

تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که توزیع انواع اختلالات روانی میان زنان و مردان تفاوت‌های معناداری دارد. اختلالات اضطرابی که شامل اضطراب فراگیر، فوبیاها، اختلال هراس و اختلال استرس پس از سانحه می‌شوند، در زنان بسیار شایع‌تر هستند. تقریباً از هر سه زن، یک نفر و از هر پنج مرد، یک نفر با این اختلالات دست‌وپنجه نرم می‌کند.[1]

در زمینه اختلالات خلقی مانند افسردگی اساسی و اختلال دوقطبی نیز کفه ترازو به سمت زنان سنگینی می‌کند. بیش از یک‌سوم زنان و یک‌چهارم مردان جهان در طول عمر خود حداقل یک دوره از این اختلالات خلقی را تجربه خواهند کرد. با این حال، شانس ابتلا به اختلال دوقطبی به تنهایی، میان هر دو جنس تقریباً برابر ارزیابی شده است.[1][3]

در نقطه مقابل، اختلالات مرتبط با مصرف مواد، از جمله سوءمصرف الکل و مواد مخدر، در میان مردان شیوع بسیار بالاتری دارد. این تفاوت‌های جنسیتی به سیاست‌گذاران حوزه بهداشت نشان می‌دهد که برنامه‌های پیشگیری و درمان باید با در نظر گرفتن الگوهای رفتاری و بیولوژیکی خاص هر جنسیت طراحی و اجرا شوند.[1][3]

سن شروع؛ زنگ خطری برای نوجوانان

یکی از نگران‌کننده‌ترین یافته‌های این گزارش، سن پایین شروع اختلالات روانی است. داده‌ها نشان می‌دهند که حدود یک‌سوم از تمام افرادی که در طول زندگی خود دچار یک اختلال روانی می‌شوند، اولین علائم آن را پیش از رسیدن به سن ۱۴ سالگی تجربه می‌کنند.[1][3]

این روند افزایشی در دوران جوانی نیز ادامه می‌یابد؛ به طوری که تا سن ۲۵ سالگی، دوسوم از کل مبتلایان، اولین دوره بیماری خود را پشت سر گذاشته‌اند. اوج بروز اولین علائم اختلالات روانی در سن ۱۵ سالگی رخ می‌دهد و میانه سن ابتلا برای مردان ۱۹ سال و برای زنان ۲۰ سال برآورد شده است.[3]

این آمارها نشان‌دهنده نیاز مبرم به مداخلات زودهنگام در مدارس و محیط‌های آموزشی است. عدم تشخیص و درمان به‌موقع در این سنین بحرانی، می‌تواند موانع جدی برای ادامه تحصیل، یافتن شغل مناسب و شکل‌گیری روابط فردی سالم در بزرگسالی ایجاد کند و مسیر زندگی جوانان را برای دهه‌ها تحت تاثیر قرار دهد.[3]

چالش‌های یادآوری و احتمال دست‌کم گرفتن آمار

با وجود اینکه رقم ۵۰ درصد به خودی خود بسیار بزرگ است، هانا ریچی در گزارش «دنیای ما در آمار» استدلال می‌کند که این آمار احتمالاً محافظه‌کارانه است و خطر واقعی در طول عمر می‌تواند حتی بیشتر از این میزان باشد. دلیل این امر به محدودیت‌های ذاتی مطالعات مبتنی بر مصاحبه و حافظه افراد بازمی‌گردد.[1]

در این پژوهش‌ها، از افراد خواسته می‌شود تا دوره‌های قبلی مشکلات سلامت روان خود را به خاطر بیاورند. اگرچه بیشتر افراد، به ویژه در مصاحبه‌های تشخیصی ساختاریافته، این کار را به خوبی انجام می‌دهند، اما یادآوری دقیق علائم برای نسل‌های مسن‌تر که دهه‌ها از اولین تجربه بیماری‌شان می‌گذرد، می‌تواند بسیار دشوار باشد.[1]

علاوه بر این، بسیاری از افراد در طول زندگی خود چندین اختلال مختلف را به صورت همزمان یا متوالی تجربه می‌کنند. برای مثال، نیمی از افراد مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی و بیش از ۸۰ درصد از مبتلایان به اختلال انفجاری متناوب، حداقل یکی دیگر از اختلالات روانی را نیز در طول عمر خود بروز می‌دهند.[1]

شکاف درمان و پیامدهای جهانی

شیوع گسترده اختلالات روانی با یک بحران ثانویه همراه است: شکاف عمیق در دسترسی به درمان. بر اساس گزارش‌ها، بخش بزرگی از جوانان و بزرگسالانی که معیارهای تشخیصی اختلالات روانی را دارند، هرگز هیچ‌گونه درمان یا دارویی دریافت نمی‌کنند. این مسئله در کشورهای با درآمد پایین و متوسط به مراتب وخیم‌تر است.[2][3]

بحران‌های جهانی مانند همه‌گیری کووید-۱۹ نیز به این بار افزوده است. مطالعات نشان داده‌اند که بیش از نیمی از بیمارانی که به دلیل کووید-۱۹ در بیمارستان بستری شده بودند، یک ماه پس از ترخیص از اختلالات روان‌پزشکی مانند استرس پس از سانحه، افسردگی و اضطراب رنج می‌بردند. این رویدادها سیستم‌های بهداشتی را تحت فشار مضاعف قرار داده است.[4]

درک این واقعیت که نیمی از جمعیت جهان با مشکلات سلامت روان مواجه می‌شوند، باید به کاهش انگ و شرم اجتماعی مرتبط با این بیماری‌ها کمک کند. وقتی اختلالی تا این حد در تار و پود جوامع انسانی تنیده شده است، پنهان کردن آن تنها به تعویق انداختن درمان و افزایش هزینه‌های انسانی منجر خواهد شد.[1][3]

هزینه‌های اقتصادی ناشی از عدم درمان اختلالات روانی نیز سرسام‌آور است و سالانه میلیاردها دلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد می‌کند. سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سلامت روان و انتقال تمرکز به سمت غربالگری در سنین پایین، گام بعدی و ضروری برای تضمین توسعه پایدار جوامع در دهه‌های آینده خواهد بود.[2][3]