گزارش سازمان ملل: مراکز داده هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰، ۹.۳ تریلیون لیتر آب مصرف خواهند کرد

انقلاب هوش مصنوعی هزینه‌های فیزیکی سرسام‌آوری دارد. بر اساس گزارش مهمی که توسط مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد (UNU-INWEH) منتشر شده است، زیرساخت جهانی تأمین‌کننده انرژی هوش مصنوعی در مسیر مصرف سالانه ۹.۳ تریلیون لیتر آب تا سال ۲۰۳۰ قرار دارد.[1][3]

این گزارش که «هزینه زیست‌محیطی مصرف انرژی هوش مصنوعی» نام دارد، این توهم را که اقتصاد دیجیتال به طور بی‌ضرر در فضای ابری وجود دارد، در هم می‌شکند. در عوض، تصویری از صنعتی را ترسیم می‌کند که گسترش بی‌امان آن با محدودیت‌های سیاره زمین در تضاد است.[1][2]

اگر مراکز داده هوش مصنوعی یک کشور بودند، مصرف برق پیش‌بینی‌شده آن‌ها در سال ۲۰۳۰ که ۹۴۵ تراوات ساعت است، آن‌ها را در میان پرمصرف‌ترین‌ها در سطح جهان قرار می‌داد. این رقم تقریباً سه برابر مصرف برق ترکیبی پاکستان، بنگلادش و نیجریه است؛ کشورهایی که مجموعاً بیش از ۶۵۰ میلیون نفر جمعیت دارند.[2][4]

در حالی که بخش فناوری تلاش‌های خود برای تأمین انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش انتشار کربن را به شدت تبلیغ کرده است، محققان سازمان ملل در مورد «دید تونلی کربنی» خطرناکی هشدار می‌دهند. دکتر میریام آکزل، نویسنده اصلی گزارش، اشاره کرد که انتخاب‌هایی که از منظر کربن «سبزترین» به نظر می‌رسند، اغلب منابع آب و زمین محلی را ویران می‌کنند.[1][4]

به عنوان مثال، تغییر مراکز داده از زغال سنگ به زیست‌انرژی می‌تواند انتشار کربن را تا ۷۰ درصد کاهش دهد. با این حال، انجام این کار باعث می‌شود که ردپای آبی این تأسیسات ۳۰ برابر و ردپای زمینی آن ۱۰۰ برابر افزایش یابد و یک بازی با حاصل جمع صفر در مناطقی ایجاد کند که در حال حاضر با کمبود منابع ناشی از تغییرات اقلیمی دست و پنجه نرم می‌کنند.[2][5]

معادل انسانی این مصرف بسیار تکان‌دهنده است. ۹.۳ تریلیون لیتر آبی که برای خنک کردن قفسه‌های سرور و تولید برق برای هوش مصنوعی تا پایان این دهه مورد نیاز است، معادل نیازهای اساسی سالانه آب خانگی ۱.۳ میلیارد نفر است—تقریباً کل جمعیت آفریقای زیر صحرا.[2][3]

بخش عمده‌ای از بحث‌های عمومی از لحاظ تاریخی بر انرژی عظیمی که برای آموزش مدل‌های پیشرو مورد نیاز است، متمرکز بوده است. با این حال، گزارش UNU-INWEH نشان می‌دهد که آموزش تنها نوک کوه یخ است.[3]

استفاده روزمره—که به عنوان استنتاج (Inference) شناخته می‌شود—۸۰ تا ۹۰ درصد از کل تقاضای انرژی هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهد. با ادغام هوش مصنوعی مولد در موتورهای جستجو، نرم‌افزارهای بهره‌وری و عوامل خودمختار، حجم درخواست‌های روزانه به میلیاردها مورد افزایش یافته است.[1][3]

انرژی مورد نیاز بسته به نوع کار به شدت متفاوت است. تولید یک تصویر هوش مصنوعی با وضوح بالا می‌تواند بیش از هزار برابر انرژی مورد نیاز برای یک طبقه‌بندی متنی ساده مصرف کند، و تولید ویدئو به طور تصاعدی به توان محاسباتی بیشتری نیاز دارد.[1][5]

فراتر از آب و برق، ردپای فیزیکی رونق هوش مصنوعی به سرعت در حال گسترش است. پیش‌بینی می‌شود که زمین مورد نیاز برای مراکز داده و زیرساخت‌های انرژی مرتبط با آن‌ها تا سال ۲۰۳۰ از ۱۴,۵۰۰ کیلومتر مربع فراتر رود—مساحتی تقریباً دو برابر منطقه کلان‌شهری جاکارتا.[3][4]

علاوه بر این، منسوخ شدن سریع سخت‌افزارهای تخصصی هوش مصنوعی در حال ایجاد یک بحران فزاینده زباله‌های الکترونیکی است. این گزارش تخمین می‌زند که سرورها، سیستم‌های خنک‌کننده و تراشه‌های هوش مصنوعی دور ریخته شده تا پایان این دهه ۲.۵ میلیون تن متریک زباله الکترونیکی تولید خواهند کرد که معادل دور انداختن ۲۵۰ برج ایفل در هر سال است.[3]

برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) نیز این نگرانی‌ها را تکرار کرده و تأکید می‌کند که اگرچه هوش مصنوعی پتانسیل عظیمی برای بهینه‌سازی شبکه‌های انرژی تجدیدپذیر و ردیابی انتشار متان دارد، اما تأثیر خالص زیست‌محیطی آن همچنان خطرناک است. مقامات UNEP از دولت‌ها خواسته‌اند تا گزارش‌دهی استاندارد ردپای زیست‌محیطی را برای شرکت‌های فناوری الزامی کنند.[6]

نویسندگان گزارش تأکید می‌کنند که خواستار توقف توسعه هوش مصنوعی نیستند، بلکه خواهان تغییر جهت به سمت «بهره‌وری از طریق طراحی» هستند. آن‌ها توصیه می‌کنند که توسعه‌دهندگان مدل‌های سبک‌تر و کم‌مصرف‌تر را که برای یک کار مشخص مناسب هستند، در اولویت قرار دهند، به جای اینکه برای پرس‌وجوهای ساده به طور پیش‌فرض از سیستم‌های عظیم و منابع‌بر استفاده کنند.[1][5]

در نهایت، این یافته‌ها یک چالش حکمرانی عمیق را مطرح می‌کنند. در حالی که بازار هوش مصنوعی به سمت ارزش‌گذاری پیش‌بینی‌شده ۵ تریلیون دلاری تا سال ۲۰۳۳ پیش می‌رود، سیاست‌گذاران با وظیفه فوری ادغام زیرساخت‌های دیجیتال در برنامه‌ریزی ملی آب و کاربری زمین روبرو هستند، پیش از آنکه عطش این صنعت از ظرفیت سیاره برای حفظ آن پیشی بگیرد.[3][4]