روایت‌های متناقض از اقدام به خودسوزی دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

کانال‌های مستقل دانشجویی می‌گویند شاهین شکوهی، دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، در اعتراض به احضارهای مکرر انضباطی و فشارهای امنیتی، مقابل ساختمان فولاد دانشگاه تهران دست به خودسوزی زده است. در نقطه مقابل، معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه تهران با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی، وقوع هرگونه خودسوزی را به شدت تکذیب می‌کند.[1][2]

این تضاد در روایت‌ها، ابعاد تازه‌ای از تنش‌های جاری در فضای دانشگاهی ایران را نشان می‌دهد. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های مستقل، این حادثه ظهر روز یکشنبه رخ داده است. منابع دانشجویی تاکید دارند که این اقدام، واکنشی مستقیم به فشارهای فزاینده و احضارهای مداوم به کمیته انضباطی بوده است.[2][3]

کانال تلگرامی «دانشگاه تهران-دانشجو» و حساب کاربری «دانشجویان متحد» از نخستین منابعی بودند که این خبر را پوشش دادند. به گفته این منابع، شاهین شکوهی پس از این اقدام اعتراضی، بلافاصله به یک مرکز درمانی منتقل شده است. در ساعات اولیه پس از حادثه، وضعیت دقیق جسمانی او در هاله‌ای از ابهام قرار داشت.[2][4]

واکنش رسمی دانشگاه

مقامات دانشگاه تهران اما روایت کاملا متفاوتی از این رویداد ارائه می‌دهند. در اطلاعیه رسمی معاونت دانشجویی این دانشگاه آمده است که اقدام اولیه این دانشجو متوقف شده و هیچ حادثه خودسوزی رخ نداده است. این نهاد رسمی تاکید می‌کند که پرسنل دانشگاه به سرعت وارد عمل شده و مانع از بروز یک فاجعه شده‌اند.[1]

در ادامه این اطلاعیه تصریح شده است که شاهین شکوهی تنها جراحتی بر دست خود وارد کرده و بلافاصله به بیمارستان منتقل شده است. مقامات دانشگاه وضعیت جسمی وی را پایدار و طبیعی گزارش کرده‌اند. این بیانیه تلاش دارد تا فضای ملتهب شکل‌گرفته در شبکه‌های اجتماعی را آرام کند.[1]

با وجود این تکذیبیه، فعالان دانشجویی معتقدند که تقلیل این حادثه به یک جراحت ساده، نادیده گرفتن ریشه‌های اصلی بحران است. احضارهای مکرر به کمیته‌های انضباطی و برخوردهای امنیتی با دانشجویان، فضای روانی سنگینی را در دانشکده علوم اجتماعی و سایر بخش‌های دانشگاه تهران ایجاد کرده است.[3][5]

ریشه‌های بحران در دانشگاه

شاهین شکوهی به عنوان یک دانشجوی نخبه در مقطع دکتری جامعه‌شناسی شناخته می‌شود. فشارهای وارد شده بر او، نمونه‌ای از برخوردهای سیستماتیک با فعالان دانشجویی و منتقدان در فضای آکادمیک ارزیابی می‌شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که روند احضارها در ماه‌های اخیر شدت بیشتری یافته است.[2][4]

ناظران مستقل تاکید دارند که فارغ از جزئیات دقیق نحوه مجروح شدن این دانشجو، اصل اقدام به خودآزاری در محیط دانشگاه، نشان‌دهنده سطح بالای استیصال و فشار روانی است. این رویداد بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت حقوق اولیه دانشجویان و استقلال نهاد دانشگاه در ایران جلب کرده است.[3][5]

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران همواره یکی از کانون‌های اصلی فعالیت‌های دانشجویی و نقدهای جامعه‌شناختی بوده است. در سال‌های اخیر، دانشجویان این دانشکده با محدودیت‌های بی‌سابقه‌ای در زمینه آزادی بیان و تجمع مواجه بوده‌اند. احضار به کمیته‌های انضباطی و تعلیق از تحصیل، از جمله ابزارهایی است که برای کنترل این فضا استفاده می‌شود.[2][5]

رسانه‌های حقوق بشری گزارش می‌دهند که روند برخورد با دانشجویان دکتری، به دلیل موقعیت علمی و تاثیرگذاری آن‌ها بر سایر دانشجویان، با حساسیت بیشتری از سوی نهادهای امنیتی دنبال می‌شود. شاهین شکوهی نیز به عنوان یک پژوهشگر حوزه جامعه‌شناسی، در معرض همین نگاه امنیتی قرار داشته است.[3][4]

پیامدهای یک اقدام اعتراضی

اقدام به خودسوزی یا خودآزاری در محیط‌های عمومی، معمولا به عنوان آخرین راهکار برای رساندن صدای اعتراض در جوامع بسته شناخته می‌شود. کارشناسان اجتماعی هشدار می‌دهند که نادیده گرفتن این نشانه‌های خطرناک، می‌تواند به بروز بحران‌های عمیق‌تر و غیرقابل کنترلی در میان نسل جوان و نخبگان دانشگاهی منجر شود.[3][5]

در حالی که دانشگاه تهران تلاش می‌کند با انتشار اطلاعیه‌های رسمی، اوضاع را عادی جلوه دهد، شبکه‌های اجتماعی مملو از واکنش‌های همدلانه با این دانشجو است. بسیاری از کاربران، فشارهای ساختاری و نبود چشم‌انداز روشن برای فعالیت علمی و اجتماعی را عامل اصلی چنین تصمیمات تلخی می‌دانند.[2][4]

هنوز مشخص نیست که آیا کمیته انضباطی دانشگاه تهران پس از این حادثه، در رویه خود نسبت به شاهین شکوهی و سایر دانشجویان تجدید نظر خواهد کرد یا خیر. با این حال، تناقض آشکار میان روایت رسمی نهاد قدرت و گزارش‌های میدانی دانشجویان، نشان‌دهنده شکاف عمیق بی‌اعتمادی در محیط‌های آکادمیک ایران است.[1][3]

در نهایت، آنچه در مقابل ساختمان فولاد رخ داد، فراتر از یک حادثه فردی است. این رویداد نمادی از تقابل مستمر میان میل به آزادی آکادمیک و ساختارهای کنترل‌گر در دانشگاه‌های ایران محسوب می‌شود؛ تقابلی که هزینه‌های انسانی سنگینی را بر پیکره نهاد علم تحمیل کرده است.[2][5]

شفافیت در برابر پنهان‌کاری

یکی از چالش‌های اصلی در بررسی چنین حوادثی، فقدان دسترسی رسانه‌های مستقل به اطلاعات دقیق و میدانی است. در حالی که رسانه‌های دولتی تنها به بازنشر اطلاعیه دانشگاه اکتفا کرده‌اند، شبکه‌های اطلاع‌رسانی دانشجویی به عنوان تنها مجرای انتقال صدای معترضان عمل می‌کنند. این انحصار رسانه‌ای، کشف حقیقت را دشوارتر می‌سازد.[1][2]

سرنوشت شاهین شکوهی و روند درمان او اکنون در کانون توجه فعالان مدنی قرار دارد. پیگیری وضعیت پزشکی و حقوقی این دانشجو، آزمونی برای نهادهای مسئول است تا نشان دهند آیا حفظ جان و کرامت انسانی دانشجویان در اولویت قرار دارد، یا همچنان حفظ ظاهر و امنیت‌گرایی بر هر اصل دیگری ارجحیت خواهد داشت.[3][5]