رفتن به محتوای اصلی
حقوق بشرزندان قزل‌حصار· 6 دقیقه مطالعه· در دیدگاه

سه‌شنبه‌های «نه به اعدام»؛ چگونه مقاومت زندانیان به نماد امید و همبستگی تبدیل شد؟

در سایه انتقال میلاد آرمون و نوید نجاران به انفرادی و خطر اجرای احکام اعدام، کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» با گسترش به ۶۷ زندان کشور، به بی‌سابقه‌ترین نماد مقاومت مدنی و امید در برابر ماشین سرکوب تبدیل شده است.

به قلم یاسمن قربانی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

در یک سوی این تقابل، دستگاه امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی قرار دارد که اجرای احکام اعدام را ابزاری قاطع برای بازدارندگی و تثبیت اقتدار خود می‌داند. انتقال اخیر میلاد آرمون و نوید نجاران به سلول‌های انفرادی زندان قزل‌حصار، از دیدگاه این نهادها، پیامی روشن به جامعه معترض است.[1][2]

در سوی دیگر اما، ائتلافی بی‌سابقه و رو به گسترش از زندانیان سیاسی و عقیدتی ایستاده‌اند که این احکام مرگ را نه نشانه اقتدار، بلکه ابزاری مستأصلانه برای سرکوب می‌خوانند. آن‌ها معتقدند که در برابر این استراتژی رعب‌آور، تنها راهکار مؤثر، مقاومت مدنی و همبستگی سازش‌ناپذیر است.

این اختلاف دیدگاه بنیادین، اکنون به خلق یکی از الهام‌بخش‌ترین و پایدارترین حرکت‌های اعتراضی در تاریخ معاصر ایران منجر شده است. کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» که با هدف لغو مجازات اعدام آغاز شد، اکنون به نمادی روشن از امید و ایستادگی در تاریک‌ترین نقاط کشور تبدیل شده است.

کاتالیزوری به نام پرونده اکباتان

تأیید احکام اعدام متهمان پرونده موسوم به شهرک اکباتان در شعبه نهم دیوان عالی کشور، به جای ایجاد خفقان، به عنوان یک کاتالیزور قدرتمند عمل کرد. میلاد آرمون و نوید نجاران، دو جوانی که در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ بازداشت شده بودند، اکنون در کانون توجه افکار عمومی قرار دارند.[1]

گزارش‌ها حاکی از آن است که این دو زندانی سیاسی در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵ به سلول‌های انفرادی زندان قزل‌حصار منتقل شده‌اند. این اقدام که معمولاً پیش‌درآمدی بر اجرای حکم اعدام تلقی می‌شود، موجی از نگرانی‌های عمیق را در میان فعالان حقوق بشر و نهادهای بین‌المللی برانگیخته است.[2][3]

با این حال، واکنش جامعه زندانیان به این انتقال، تسلیم و سکوت نبود. در هفته صد و چهل و هفتم از کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام، زندانیان اعتصابی با انتشار بیانیه‌هایی صریح، نام میلاد آرمون و نوید نجاران را فریاد زدند و خواستار توقف فوری ماشین اعدام شدند.

گسترش بی‌سابقه همبستگی در زندان‌ها

آنچه این کارزار را از سایر حرکت‌های اعتراضی متمایز می‌کند، گستردگی جغرافیایی و تنوع ایدئولوژیک شرکت‌کنندگان آن است. این حرکت که در ابتدا از چند بند محدود آغاز شده بود، اکنون به ۶۷ زندان در سراسر ایران، از جمله زندان نورآباد ممسنی در استان فارس، گسترش یافته است.

زندانیان در این ۶۷ زندان، هر سه‌شنبه با امتناع از دریافت جیره غذایی، بدن‌های خود را به سلاحی مسالمت‌آمیز علیه احکام مرگ تبدیل می‌کنند. این شبکه گسترده از مقاومت، نشان می‌دهد که دیوارهای زندان دیگر نمی‌توانند مانع از شکل‌گیری یک اراده جمعی و ملی برای دفاع از حق حیات شوند.

پیام این همبستگی بسیار روشن است و نشان می‌دهد استراتژی انزوا و ایجاد تفرقه میان زندانیان شکست خورده است. زندانیانی با اتهامات، باورها و پیشینه‌های متفاوت، اکنون در یک صف واحد ایستاده‌اند تا نشان دهند که کرامت انسانی و حق زندگی، ارزش‌هایی غیرقابل مذاکره هستند.

پیشگامی زنان در خط مقدم مقاومت

در قلب این مقاومت تاریخی، زنان زندانی سیاسی نقش پیشگام و رهبری‌کننده‌ای ایفا می‌کنند. بند زنان زندان اوین به عنوان یکی از فعال‌ترین کانون‌های این کارزار، هر هفته شاهد سر دادن شعارهای ضد اعدام و برگزاری تحصن‌های اعتراضی است که بازتاب آن به بیرون از دیوارهای زندان نیز می‌رسد.

مقامات زندان در واکنش به این ایستادگی، اقدامات تنبیهی متعددی از جمله قطع تماس‌های تلفنی و لغو حق ملاقات را علیه این زنان اعمال کرده‌اند. با این وجود، این محرومیت‌های مضاعف نتوانسته است خللی در اراده آن‌ها برای ادامه اعتصاب غذا و همراهی با کارزار ایجاد کند.

روند صعودی و بی‌سابقه پیوستن زندان‌های مختلف کشور به کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام طی ماه‌های اخیر.

مقاومت زنان در اوین و سایر زندان‌ها، الهام‌بخش بسیاری از فعالان مدنی در خارج از زندان شده است. آن‌ها ثابت کرده‌اند که حتی در محروم‌ترین و بسته‌ترین شرایط ممکن، می‌توان صدای رسای عدالت‌خواهی بود و هزینه سیاسی سرکوب را برای نهادهای امنیتی به شدت افزایش داد.

پژواک جهانی یک مقاومت داخلی

ایستادگی زندانیان در قالب کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام، اکنون مرزهای ایران را درنوردیده و به یک مسئله مهم در مجامع بین‌المللی تبدیل شده است. جهان دیگر نمی‌تواند در برابر اراده پولادین کسانی که جان خود را برای لغو مجازات اعدام به خطر انداخته‌اند، بی‌تفاوت بماند.

اعطای جایزه معتبر حقوق بشری ماگنیتسکی در سال ۲۰۲۶ به محمدجواد وفایی ثانی، قهرمان بوکس و زندانی سیاسی محکوم به اعدام، گواهی روشن بر این مدعاست. این جایزه نشان داد که جامعه جهانی مقاومت ورزشکاران و جوانان ایرانی در برابر احکام ناعادلانه را به رسمیت می‌شناسد و ارج می‌نهد.[2]

پیوستن نمادین برخی از مقامات و گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد به اعتصاب غذای سه‌شنبه‌ها، نقطه عطفی در تاریخ دیپلماسی حقوق بشر محسوب می‌شود. این اقدام بی‌سابقه، مشروعیت بین‌المللی کارزار را دوچندان کرده و فشار دیپلماتیک بر تهران را برای توقف اعدام‌ها افزایش داده است.

قطعنامه‌های اخیر پارلمان اروپا و بیانیه‌های صریح سازمان عفو بین‌الملل در محکومیت موج جدید اعدام‌ها، نشان‌دهنده هم‌افزایی موفقیت‌آمیز میان مقاومت داخلی و فشارهای خارجی است. این نهادها به صراحت خواستار مشروط شدن روابط دیپلماتیک با تهران به توقف فوری اجرای احکام مرگ شده‌اند.

چالش‌های حقوقی و فقدان دادرسی عادلانه

یکی از محورهای اصلی استدلال کارزار نه به اعدام، تأکید بر فقدان حداقل‌های دادرسی عادلانه در پرونده‌های منتهی به احکام مرگ است. نهادهای حقوق بشری بارها مستنداتی مبنی بر استفاده از سلول‌های انفرادی طولانی‌مدت و اخذ اعترافات اجباری تحت فشارهای روانی و جسمی ارائه داده‌اند.

در پرونده شهرک اکباتان، وکلای مدافع و فعالان حقوق بشر به صراحت اعلام کرده‌اند که روند رسیدگی به اتهامات میلاد آرمون و نوید نجاران با ابهامات جدی و نقض آشکار قوانین داخلی و بین‌المللی همراه بوده است. صدور حکم اعدام بر پایه چنین روندی، فاقد هرگونه وجاهت حقوقی است.[1]

زندانیان اعتصابی با استناد به اصل ۳۴ قانون اساسی و همچنین میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، استدلال می‌کنند که حق حیات، بنیادی‌ترین حق بشری است که هیچ حکومتی نمی‌تواند به بهانه حفظ امنیت، آن را به صورت خودسرانه و در دادگاه‌های غیرشفاف سلب کند.

علاوه بر نقض حقوق متهمان، این کارزار به پیامدهای ویرانگر اعدام بر خانواده‌ها و جامعه نیز می‌پردازد. زندانیان در بیانیه‌های خود تأکید می‌کنند که اعدام تنها جان یک فرد را نمی‌گیرد، بلکه خانواده‌هایی را برای همیشه داغدار کرده و چرخه‌ای از خشونت و کینه را در جامعه بازتولید می‌کند.

چشم‌انداز امیدبخش یک جنبش مدنی

امروز، کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام فراتر از یک واکنش مقطعی، به یک نهاد قدرتمند مدنی در درون زندان‌ها تبدیل شده است. این حرکت نشان داد که چگونه می‌توان تهدید مرگ و انزوا را به فرصتی برای شبکه‌سازی، آگاهی‌بخشی و ایجاد همبستگی ملی تبدیل کرد.

انتقال میلاد آرمون و نوید نجاران به سلول انفرادی، اگرچه لحظه‌ای دلهره‌آور و تلخ است، اما در بستر این مقاومت گسترده، معنای متفاوتی پیدا می‌کند. آن‌ها دیگر قربانیانی خاموش در تاریکی انفرادی نیستند؛ بلکه نامشان رمز اتحادی است که در ۶۷ زندان کشور طنین‌انداز شده است.

انتقال میلاد آرمون و نوید نجاران به سلول انفرادی، اگرچه لحظه‌ای دلهره‌آور و تلخ است، اما در بستر این مقاومت گسترده، معنای متفاوتی پیدا می‌کند.

گسترش این کارزار به ۶۷ زندان و جلب حمایت چهره‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که هزینه سیاسی اجرای احکام مرگ به شدت افزایش یافته است. اکنون چشم‌انداز آینده این مقاومت به واکنش نهادهای جهانی و میزان پایداری این اعتصابات در هفته‌های پیش رو بستگی دارد.[2]

نکات کلیدی

  1. انتقال میلاد آرمون و نوید نجاران به سلول انفرادی قزل‌حصار، موجی از نگرانی‌ها درباره اجرای قریب‌الوقوع احکام اعدام آن‌ها ایجاد کرده است.
  2. در واکنش به این احکام، کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» با پیوستن زندان نورآباد ممسنی، دامنه مقاومت خود را به ۶۷ زندان در سراسر کشور گسترش داد.
  3. زنان زندانی سیاسی در اوین با وجود تحمل محدودیت‌های شدید ارتباطی و تنبیهی، همچنان نقش پیشگامی در رهبری این اعتصابات ایفا می‌کنند.
  4. پیوستن مقامات سازمان ملل به این اعتصاب و اعطای جوایز بین‌المللی به زندانیان، نشان‌دهنده موفقیت این کارزار در جلب حمایت جهانی است.

آنچه نمی‌دانیم

  • زمان دقیق تصمیم‌گیری نهایی قوه قضاییه برای اجرای احکام اعدام متهمان پرونده اکباتان هنوز مشخص نیست.
  • میزان تأثیرگذاری فشارهای دیپلماتیک و نهادهای بین‌المللی بر توقف ماشین اعدام در کوتاه‌مدت در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
  • مشخص نیست مقامات زندان چه تدابیر تنبیهی جدیدی برای مقابله با گسترش بی‌سابقه اعتصابات در ۶۷ زندان اتخاذ خواهند کرد.

روند رویداد

  1. پاییز ۱۴۰۱

    بازداشت میلاد آرمون، نوید نجاران و ده‌ها تن دیگر در جریان اعتراضات سراسری در شهرک اکباتان تهران.

  2. خرداد ۱۴۰۵

    صدور حکم اعدام برای چهار متهم پرونده اکباتان توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی صلواتی.

  3. آبان ۱۴۰۵

    تأیید احکام اعدام میلاد آرمون و نوید نجاران در شعبه نهم دیوان عالی کشور.

  4. اواخر آبان ۱۴۰۵

    انتقال آرمون و نجاران به سلول‌های انفرادی زندان قزل‌حصار و افزایش نگرانی‌ها از اجرای قریب‌الوقوع حکم.

  5. ۲۶ آبان ۱۴۰۵

    گسترش کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» به ۶۷ زندان کشور در یک‌صد و چهل و هفتمین هفته اعتصاب غذا.

مقاومت مدنی زندانیان 60%نهادهای بین‌المللی 25%روایت رسمی حاکمیت 15%
مقاومت مدنی زندانیان
تأکید بر لغو کامل مجازات اعدام و استفاده از اعتصاب غذا به عنوان سلاح مسالمت‌آمیز.
نهادهای بین‌المللی
درخواست توقف فوری اعدام‌ها و مشروط کردن روابط دیپلماتیک به رعایت حقوق بشر.
روایت رسمی حاکمیت
دفاع از احکام قضایی به عنوان ابزار تأمین امنیت و برخورد با جرایم.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • خانواده‌های متهمان پرونده اکباتان
  • وکلای مستقل حقوق بشری داخل ایران

منابع

پوشش منابع

3 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

مقاومت مدنی زندانیان 60%نهادهای بین‌المللی 25%روایت رسمی حاکمیت 15%
  1. [1]HRANAروایت رسمی حاکمیت

    Ekbatan Town Case: Supreme Court Upholds Death Sentences of Milad Armoun and Navid Najaran

    مطالعه در HRANA →
  2. [2]Iran Internationalروایت رسمی حاکمیت

    انتقال میلاد آرمون و نوید نجاران به سلول انفرادی زندان قزل‌حصار

    مطالعه در Iran International →
  3. [3]VOA Newsنهادهای بین‌المللی

    نگرانی از خطر اجرای قریب‌الوقوع احکام اعدام میلاد آرمون و نوید نجاران

    مطالعه در VOA News →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار دیدگاه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.