رفتن به محتوای اصلی
سیاست لبنانژوزف عون· 6 دقیقه مطالعه· در جهان

واکنش تند جوزف عون به نقش تهران در لبنان و پاسخ متقابل حزب‌الله

ژوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان در سخنرانی روز استقلال این کشور، ایران و اسرائیل را دو مانع اصلی حاکمیت ملی خواند. این اظهارات با واکنش سریع حزب‌الله مواجه شد که نقش تهران را حمایتی و نه مداخله‌جویانه توصیف کرد.

به قلم مریم علوی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

ژوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، در سخنرانی هشتاد و سومین سالگرد استقلال این کشور، مواضع بی‌سابقه‌ای علیه نفوذ خارجی اتخاذ کرد. او به صراحت اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران حق دخالت در امور داخلی لبنان را ندارد. این سخنان بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی بیروت داشت.[4]

رئیس‌جمهور لبنان در این پیام تلویزیونی، شرایط کنونی کشورش را بسیار حساس و سرنوشت‌ساز توصیف کرد. او تاکید کرد که حاکمیت ملی لبنان در مقطع فعلی با دو مانع اصلی و مرتبط با یکدیگر روبه‌رو شده است. این موانع به گفته او، استقلال کامل کشور را تهدید می‌کنند.[2][5]

عون در تشریح این دو مانع، ابتدا به حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان اشاره کرد و خواستار عقب‌نشینی فوری این نیروها شد. او سپس مانع دوم را مداخله طرف‌های بانفوذ خارجی، به‌ویژه نظام ایران، از طریق سلاح و تصمیم‌گیری‌های خارج از اختیار دولت دانست.[2][3]

او در این سخنرانی صراحتا گفت: «تکمیل حاکمیت ملی لبنان با دو مانع روبه‌رو است؛ اشغالگری اسرائیل و مداخله خارجی.» عون تاکید کرد که هیچ گروهی نباید خارج از چارچوب نهادهای رسمی دولت، برای آینده امنیتی و نظامی کشور تصمیم‌گیری کند.[2][4]

این اظهارات تند در آستانه روز ملی استقلال، نشان‌دهنده عمق شکاف‌های سیاسی در ساختار حاکمیتی لبنان است. ناظران سیاسی معتقدند که این سخنان، مستقیما توان نظامی حزب‌الله و ارتباط راهبردی آن با تهران را هدف قرار داده است.[3][5]

واکنش سریع حزب‌الله

تنها چند ساعت پس از پخش سخنرانی ژوزف عون، مقامات حزب‌الله به این اظهارات واکنش نشان دادند. حسن فضل‌الله، از چهره‌های برجسته این گروه، اتهامات مطرح شده درباره دخالت تهران در امور داخلی بیروت را به شدت رد کرد.[1]

فضل‌الله در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که روابط میان تهران و بیروت بر پایه احترام متقابل و حمایت در برابر تهدیدات خارجی استوار است. او تاکید کرد که جمهوری اسلامی هرگز تصمیمات خود را بر ساختار سیاسی یا نظامی لبنان تحمیل نکرده است.[1]

این مقام حزب‌الله در پاسخ به رئیس‌جمهور گفت: «ایران در لبنان دخالت نمی‌کند، بلکه به آن کمک می‌کند.» او افزود که سلاح مقاومت تنها برای دفاع از تمامیت ارضی کشور در برابر تجاوزات مستمر اسرائیل به کار گرفته می‌شود.[1]

ساختمان پارلمان لبنان در بیروت؛ جایی که اختلافات سیاسی بر سر سلاح مقاومت همچنان ادامه دارد.

حامیان مقاومت در لبنان استدلال می‌کنند که در غیاب یک ارتش مجهز و قدرتمند ملی، توان نظامی حزب‌الله تنها عامل بازدارنده در برابر حملات خارجی است. آن‌ها اظهارات عون را نادیده گرفتن واقعیت‌های میدانی و امنیتی جنوب لبنان می‌دانند.[1][3]

با این حال، منتقدان داخلی حزب‌الله از مواضع رئیس‌جمهور استقبال کرده‌اند. آن‌ها معتقدند که وجود یک نیروی مسلح مستقل از دولت مرکزی، عملا انحصار استفاده از زور را از دست ارتش ملی خارج کرده و حاکمیت دولت را تضعیف می‌کند.[3][5]

بحران در مرزهای جنوبی

تقابل کلامی اخیر در شرایطی رخ می‌دهد که مناطق جنوبی لبنان همچنان صحنه درگیری‌های نظامی و تنش‌های مرزی است. ژوزف عون در سخنان خود بار دیگر بر ضرورت اجرای کامل قطعنامه‌های بین‌المللی و توقف حملات اسرائیل تاکید کرد.[2][3]

رئیس‌جمهور لبنان خواستار آن شد که تمامی سلاح‌ها و تجهیزات نظامی موجود در کشور، منحصرا تحت کنترل و نظارت دولت مرکزی قرار گیرد. این درخواست، چالشی مستقیم برای ساختار نظامی مستقل گروه‌های شبه‌نظامی در این کشور محسوب می‌شود.[3]

در همین راستا، نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد نیز در حال بازنگری در آرایش نیروهای خود در جنوب رودخانه لیتانی هستند. گزارش‌ها حاکی از آن است که فشارهای بین‌المللی برای استقرار گسترده‌تر ارتش لبنان در این مناطق افزایش یافته است.[2]

دولت لبنان در ماه‌های اخیر تلاش کرده است تا با افزایش حضور نظامیان ارتش در مرزهای جنوبی، بهانه‌های امنیتی برای حملات خارجی را کاهش دهد. اما کمبود بودجه و تجهیزات پیشرفته، توان عملیاتی ارتش ملی را به شدت محدود کرده است.[3][5]

در این میان، مقامات تهران بارها اعلام کرده‌اند که حمایت آن‌ها از گروه‌های مقاومت در منطقه، ماهیتی دفاعی دارد. با این وجود، کشورهای غربی و برخی بازیگران منطقه‌ای، این حمایت‌ها را عامل اصلی بی‌ثباتی در خاورمیانه معرفی می‌کنند.[1][4]

بن‌بست سیاسی و اقتصادی

هشتاد و سومین سالگرد استقلال لبنان در حالی فرا رسیده است که این کشور با یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های اقتصادی و سیاسی تاریخ معاصر خود دست و پنجه نرم می‌کند. کاهش شدید ارزش پول ملی و تورم افسارگسیخته، زندگی روزمره شهروندان را فلج کرده است.[2][4]

نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در حال گشت‌زنی در مرزهای جنوبی لبنان.

نهادهای مالی بین‌المللی، ارائه هرگونه بسته نجات اقتصادی به بیروت را مشروط به انجام اصلاحات ساختاری و شفافیت در تصمیم‌گیری‌های کلان کرده‌اند. یکی از شروط اصلی این نهادها، تسلط کامل دولت بر تمامی گذرگاه‌های مرزی و منابع درآمدی کشور است.[3]

سخنان ژوزف عون درباره لزوم پایان دادن به تصمیم‌گیری‌های خارج از اختیار دولت، در واقع پاسخی به همین فشارهای بین‌المللی ارزیابی می‌شود. دولت لبنان برای جلب اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی، نیازمند اثبات اقتدار و یکپارچگی حاکمیتی خود است.[2][5]

از سوی دیگر، ائتلاف‌های سیاسی در پارلمان لبنان به شدت شکننده هستند. هرگونه تلاش برای خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی یا محدود کردن نفوذ منطقه‌ای آن‌ها، می‌تواند به فروپاشی دولت ائتلافی و بروز یک بحران سیاسی جدید منجر شود.[1][3]

در سال‌های گذشته، بن‌بست‌های مشابه بارها منجر به ماه‌ها خلأ قدرت در نهاد ریاست‌جمهوری و کابینه شده است. شهروندان لبنانی نگرانند که تشدید تنش‌های لفظی میان رئیس‌جمهور و حزب‌الله، بار دیگر کشور را به سوی فلج سیاسی سوق دهد.[4][5]

چشم‌انداز حاکمیت ملی

کارشناسان حقوق بین‌الملل معتقدند که مفهوم حاکمیت ملی در لبنان، به دلیل ساختار فرقه‌ای و مداخلات تاریخی بازیگران خارجی، همواره مفهومی نسبی بوده است. سخنرانی اخیر رئیس‌جمهور، تلاشی برای بازتعریف این مفهوم بر مبنای تمرکز قدرت در نهادهای رسمی است.[2][5]

با این حال، تحقق این چشم‌انداز نیازمند یک اجماع ملی گسترده است که در حال حاضر نشانه‌ای از آن دیده نمی‌شود. گروه‌های مختلف سیاسی و مذهبی در لبنان، تعاریف متفاوتی از منافع ملی و تهدیدات امنیتی پیش روی کشور دارند.[1][3]

واکنش سریع و قاطع حسن فضل‌الله نشان داد که محور مقاومت در لبنان، هیچ‌گونه تغییری در معادلات امنیتی و راهبردی خود را نخواهد پذیرفت. آن‌ها سلاح خود را ضامن بقای کشور در برابر طرح‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل می‌دانند.[1]

در مقابل، حامیان ژوزف عون تاکید می‌کنند که استمرار وضعیت فعلی، لبنان را به میدان تسویه حساب قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی تبدیل کرده است. آن‌ها خواستار اتخاذ یک سیاست خارجی بی‌طرفانه و مبتنی بر منافع اقتصادی کشور هستند.[4][5]

تصویرسازی: بحران‌های اقتصادی و بن‌بست‌های سیاسی، زندگی روزمره شهروندان لبنانی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

روزهای آینده برای فضای سیاسی لبنان بسیار تعیین‌کننده خواهد بود. باید دید آیا این تقابل کلامی به یک رویارویی سیاسی گسترده‌تر تبدیل می‌شود، یا طرفین با میانجی‌گری چهره‌های معتدل، به یک آتش‌بس رسانه‌ای دست خواهند یافت.[2][3]

آنچه مسلم است، هشتاد و سومین سالگرد استقلال لبنان بیش از آنکه نماد همبستگی ملی باشد، به آینه‌ای برای نمایش شکاف‌های عمیق داخلی تبدیل شد. مسیری که بیروت برای دستیابی به استقلال واقعی و حاکمیت یکپارچه در پیش دارد، طولانی و پرمخاطره به نظر می‌رسد.[2][4][5]

نکات کلیدی

  1. ژوزف عون در هشتاد و سومین سالگرد استقلال لبنان، اشغالگری اسرائیل و مداخله خارجی را دو مانع اصلی حاکمیت ملی دانست.
  2. رئیس‌جمهور لبنان خواستار آن شد که تمامی سلاح‌ها و تصمیم‌گیری‌های نظامی منحصرا در اختیار دولت مرکزی قرار گیرد.
  3. حسن فضل‌الله در واکنش به این سخنان تاکید کرد که ایران در امور لبنان دخالت نمی‌کند، بلکه نقش حمایتی دارد.
  4. این تقابل کلامی در میانه بحران‌های شدید اقتصادی و درگیری‌های مرزی در جنوب لبنان رخ داده است.

آنچه نمی‌دانیم

  • آیا این تقابل کلامی به یک بحران سیاسی جدید در تشکیل کابینه و تصمیم‌گیری‌های پارلمانی منجر خواهد شد؟
  • واکنش عملی ارتش لبنان و نیروهای یونیفل به درخواست رئیس‌جمهور برای کنترل انحصاری سلاح چه خواهد بود؟

روند رویداد

  1. نوامبر ۲۰۲۶

    ژوزف عون در سخنرانی روز استقلال، ایران و اسرائیل را موانع حاکمیت ملی لبنان معرفی کرد.

  2. چند ساعت بعد

    حسن فضل‌الله از سوی حزب‌الله به این اظهارات واکنش نشان داد و نقش ایران را حمایتی خواند.

دولت لبنان 50%حزب‌الله و حامیان مقاومت 50%
دولت لبنان
معتقد است که استقلال واقعی کشور تنها با خروج نیروهای اسرائیلی و پایان دادن به مداخلات خارجی و تمرکز سلاح در دست ارتش محقق می‌شود.
حزب‌الله و حامیان مقاومت
تاکید دارند که نقش تهران در لبنان حمایتی است و سلاح مقاومت برای دفاع از کشور در برابر تجاوزات اسرائیل ضروری است.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • شهروندان عادی لبنان که تحت فشار بحران اقتصادی هستند
  • نیروهای حافظ صلح سازمان ملل (یونیفل)

منابع

پوشش منابع

5 منبع

2 دیدگاه شناسایی‌شده

دولت لبنان 50%حزب‌الله و حامیان مقاومت 50%
  1. [1]Shafaqna Persianحزب‌الله و حامیان مقاومت

    واکنش حزب‌الله به ادعای ژوزف عون علیه تهران: ایران در لبنان دخالت نمی کند بلکه به آن کمک می کند

    مطالعه در Shafaqna Persian →
  2. [2]Shafaqna Persianحزب‌الله و حامیان مقاومت

    اظهارنظر رییس جمهور لبنان درباره سلاح مقاومت، ایران و اسرائیل

    مطالعه در Shafaqna Persian →
  3. [3]TRT Persianدولت لبنان

    رئیس‌جمهور لبنان خواستار عقب‌نشینی اسرائیل و پایان دخالت ایران در امور کشورش شد

    مطالعه در TRT Persian →
  4. [4]VOA Farsi Iranدولت لبنان

    جوزف عون به مناسبت روز استقلال لبنان: جمهوری اسلامی نباید در امور داخلی ما «دخالت» کند

    مطالعه در VOA Farsi Iran →
  5. [5]Radio Farda Iranدولت لبنان

    عون ایران و اسرائیل را «دو مانع اصلی» بر سر راه استقلال کامل لبنان معرفی کرد

    مطالعه در Radio Farda Iran →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار جهان با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.