آغاز پویش ملی «هم سرخ هم سفید» با مشارکت جامعه پرستاری

با ثبت بیش از دو میلیون و صد هزار اهدای خون داوطلبانه در سال، اکنون جامعه پرستاری ایران با یک ابتکار سراسری به میدان آمده است. پویش ملی «هم سرخ هم سفید» از بیست و سوم تا سی‌ام مهرماه هزار و چهارصد و پنج در تمامی مراکز اهدای خون کشور برگزار می‌شود. این طرح، پیوندی عملی میان مراقبت‌های بالینی و تامین نیازهای حیاتی بیماران نیازمند است.[1]

این کارزار ملی به صورت مشترک توسط سازمان انتقال خون ایران و سازمان نظام پرستاری کشور برنامه‌ریزی و اجرا شده است. زمان اجرای این پویش به گونه‌ای انتخاب شده که با روز ملی پرستار و سالروز ولادت حضرت زینب همزمان باشد. هدف اصلی این حرکت، ترویج فرهنگ نوع‌دوستی و تامین پایدار فرآورده‌های خونی برای نیازمندان در سراسر کشور است.[1][2]

نام‌گذاری این پویش دارای پیام نمادین و روشنی برای افکار عمومی است. واژه سرخ در این عنوان، نمادی از خون و حیات‌بخشی به بیماران محسوب می‌شود. در مقابل، واژه سفید یادآور لباس مقدس و حرفه فداکارانه پرستاری است که ترکیب این دو، تصویرگر تعهد دوگانه این قشر زحمتکش به حفظ سلامت جامعه است.[4]

مسئولیت‌پذیری فراتر از بالین

بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران، این حرکت را امتداد فداکاری‌های روزمره پرستاران می‌داند. او تاکید می‌کند که پرستاران همواره در بزنگاه‌های تاریخی و شرایط دشوار، در خط مقدم دفاع از سلامت مردم حضور داشته‌اند. به گفته وی، مشارکت در اهدای خون جلوه‌ای دیگر از همین مسئولیت‌پذیری و همدلی اجتماعی است.[1][3]

پرستاران به دلیل حضور مداوم بر بالین بیماران، بیش از هر گروه دیگری اهمیت دسترسی به موقع به خون سالم را درک می‌کنند. آنها روزانه شاهد نیاز حیاتی مصدومان حوادث رانندگی، مادران باردار و بیماران مبتلا به تالاسمی و هموفیلی به این ماده بی‌بدیل هستند؛ خونی که در هیچ آزمایشگاهی قابل تولید نیست.[1]

یکتاپرست ضمن قدردانی از همکاری احمد نجاتیان، رئیس کل سازمان نظام پرستاری کشور، بر اهمیت این همراهی راهبردی تاکید کرد. او معتقد است که حضور منسجم جامعه پرستاری در پایگاه‌های انتقال خون می‌تواند پیام روشنی برای عموم جامعه داشته باشد و فرهنگ اهدای مستمر را در میان شهروندان عادی نیز گسترش دهد.[2][3]

گسترش پویش در استان‌ها

اجرای این پویش تنها به پایتخت محدود نمی‌شود و استان‌های مختلف کشور نیز با برنامه‌های ابتکاری به استقبال آن رفته‌اند. در استان ایلام، صیاد بسطامی‌نژاد، مدیرکل انتقال خون استان، از اعلام آمادگی گسترده پرستاران ایلامی برای مشارکت در این طرح خبر داد. او این حضور را نشان‌دهنده پیوند عمیق خدمت حرفه‌ای با مسئولیت اجتماعی دانست.[4]

بسطامی‌نژاد تاکید کرد که فرهنگ اهدای خون بر پایه‌های آگاهی، همدلی و استمرار مشارکت‌های مردمی استوار است. وی از تمامی کادر پرستاری استان دعوت کرد تا در کنار شیفت‌های کاری و خدمات روزانه خود به بیماران، با مراجعه به مراکز انتقال خون در این اقدام انسان‌دوستانه و نجات‌بخش سهیم شوند.[4]

در یک اقدام نوآورانه برای ترویج این پویش، اداره کل انتقال خون ایلام تفاهم‌نامه‌ای را با شرکت ملی پست ایران امضا کرده است. بر اساس این توافق، مرسوله‌های پستی در این استان همراه با بسته‌های ترویجی و پیام‌های آموزشی درباره اهمیت اهدای خون توزیع می‌شوند تا پیام پویش به دورترین نقاط نیز برسد.[4]

نیاز مستمر به فرآورده‌های خونی

در حال حاضر، صد درصد نیاز کشور به خون و فرآورده‌های آن از طریق اهداکنندگان داوطلب تامین می‌شود. با این وجود، نیاز به خون یک نیاز همیشگی و روزانه است، زیرا فرآورده‌های خونی دارای طول عمر محدودی هستند. برای مثال، پلاکت‌ها تنها چند روز قابلیت نگهداری دارند که این امر ضرورت اهدای مستمر را برجسته می‌کند.[1]

بیماران خاص، به ویژه مبتلایان به تالاسمی که بخش عمده‌ای از خون‌های اهدایی کشور را مصرف می‌کنند، وابستگی شدیدی به این مشارکت‌های مردمی دارند. حضور اقشار مرجع مانند پرستاران در مراکز اهدای خون، می‌تواند به عنوان یک الگوی رفتاری موثر، سایر اقشار جامعه را نیز به انجام این کار خیرخواهانه ترغیب کند.[1][2]

مقامات سازمان انتقال خون از تمامی پرستاران در سراسر کشور خواسته‌اند تا از بیست و سوم تا سی‌ام مهرماه با کارت شناسایی خود به پایگاه‌های انتقال خون مراجعه کنند. این مشارکت سراسری می‌تواند ذخایر خونی کشور را در آستانه فصل سرما، که معمولا با کاهش مراجعات همراه است، به سطح اطمینان‌بخشی ارتقا دهد.[1][3]

چشم‌انداز ذخایر خونی کشور

ایران در سال‌های اخیر توانسته است شاخص اهدای خون خود را به استانداردهای کشورهای توسعه‌یافته نزدیک کند. با این حال، حفظ این دستاورد نیازمند اجرای مداوم پویش‌های هدفمند با مشارکت گروه‌های مرجع است. پیوند سازمان نظام پرستاری با سازمان انتقال خون، یکی از موفق‌ترین الگوهای هم‌افزایی در نظام سلامت محسوب می‌شود.[1]

در نهایت، موفقیت پویش «هم سرخ هم سفید» تنها با میزان خون جمع‌آوری‌شده در این یک هفته سنجیده نمی‌شود. دستاورد اصلی این حرکت، نهادینه کردن این باور است که نجات جان انسان‌ها تنها به اتاق عمل محدود نیست. هر شهروند می‌تواند با اهدای یک کیسه خون، به حلقه نجات‌بخشی بپیوندد که پرستاران پیشگام آن شده‌اند.[4]