تلاش مدیرعامل انویدیا برای کاهش محدودیت‌های صادرات تراشه هوش مصنوعی در دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، روز پنجشنبه ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در ضیافت شام دولتی کاخ سفید که توسط دونالد ترامپ برای شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین برگزار می‌شود، حضور خواهد یافت تا مستقیماً برای کاهش محدودیت‌های صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی به چین لابی کند. حضور او در این نشست دیپلماتیک سطح بالا نشان می‌دهد که چگونه سخت‌افزار محاسباتی به اهرم اصلی در روابط ژئوپلیتیک تبدیل شده است. هوانگ در تلاش است تا مجوز فروش پردازنده‌های پیشرفته انویدیا را برای خریداران چینی تضمین کند؛ بازاری که پیش از اعمال تحریم‌ها، سهم عمده‌ای در درآمدهای این شرکت داشت و اکنون به کانون اصلی مناقشات تجاری دو کشور تبدیل شده است.[1][2]

هوانگ در این نشست تنها نخواهد بود. سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و کریستیانو آمون، مدیرعامل کوالکام نیز در این ضیافت حضور خواهند داشت که نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک هوش مصنوعی در این اجلاس است. حضور این مدیران ارشد فناوری نشان می‌دهد که موضوعاتی فراتر از تجارت سنتی روی میز قرار دارد؛ از استانداردهای توسعه مدل‌های پیشرفته گرفته تا ایمنی هوش مصنوعی و دسترسی به نیمه‌هادی‌ها. برای شرکت‌هایی مانند کوالکام، کاهش تنش‌ها می‌تواند به معنای تسریع پذیرش تراشه‌های جدید در دستگاه‌های مصرفی در بازار پهناور چین باشد.[4]

مکانیسم این محدودیت‌های صادراتی بر پایه کنترل جریان داده‌ها و قدرت پردازشی خام بنا شده است. مدل‌های زبانی بزرگ برای آموزش به هزاران واحد پردازش گرافیکی (GPU) نیاز دارند که به صورت موازی کار کنند و داده‌ها را با سرعت فوق‌العاده‌ای بین یکدیگر انتقال دهند. دولت ایالات متحده از سال ۲۰۲۲ با هدف جلوگیری از دسترسی ارتش چین به این توان محاسباتی، صادرات تراشه‌هایی که از آستانه مشخصی از سرعت انتقال داده عبور می‌کنند را ممنوع کرده است. این محدودیت‌ها به طور خاص معماری‌های پیشرفته‌ای را هدف قرار داده‌اند که برای پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی ضروری هستند.[6]

تأثیر مالی این محدودیت‌ها بر صنعت فناوری آمریکا قابل توجه بوده است. انویدیا در نیمه نخست سال مالی ۲۰۲۷ خود، متحمل ۴۰۰ میلیون دلار هزینه بابت موجودی مازاد و تعهدات خرید مرتبط با تراشه‌های گرافیکی H200 شد. سهم بازار این شرکت در چین که روزگاری در اوج خود به حدود ۹۵ درصد می‌رسید، پس از سال‌ها کنترل صادرات و اقدامات متقابل پکن، اکنون تقریباً به صفر رسیده است. این افت شدید نشان می‌دهد که چگونه سیاست‌های ژئوپلیتیک می‌تواند حتی مسلط‌ترین شرکت‌های فناوری جهان را از یکی از بزرگترین بازارهای مصرف‌کننده محروم کند.[3]

در دسامبر ۲۰۲۵، دولت ترامپ در یک تغییر سیاست قابل توجه، مجوز صادرات تراشه‌های H200 انویدیا را به مشتریان تایید شده چینی در ازای پرداخت ۲۵ درصد تعرفه به دولت آمریکا صادر کرد. با این وجود، این امتیاز بزرگ که هوانگ برای آن لابی‌های گسترده‌ای کرده بود، در عمل به نتیجه نرسید. گزارش‌ها نشان می‌دهد که پکن از خرید این تجهیزات جلوگیری کرده و به شرکت‌های داخلی دستور داده است تا از وابستگی به فناوری‌های آمریکایی خودداری کنند. در واقع، دولت چین حتی در مواردی که واشنگتن فروش را مجاز دانسته، مانع از انجام معاملات شده است.[3]

یکی از پویایی‌های کلیدی در این مذاکرات، اتحاد فزاینده و همسویی دیدگاه‌ها میان هوانگ و ترامپ است. در حالی که بحث بر سر ایمنی هوش مصنوعی در واشنگتن بالا گرفته است، ترامپ اخیراً در یک تماس تلفنی زنده با هوانگ در جریان یک کنفرانس در لس‌آنجلس، هشدارهای مربوط به خطرات هوش مصنوعی را «یک فریب» خواند. هوانگ نیز به نوبه خود، احتمال نابودی بشریت توسط هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ را صفر درصد دانست و این نگرانی‌ها را «روایت‌های آخرالزمانی» و «هیستریک» توصیف کرد. این همسویی ایدئولوژیک، هوانگ را به نزدیک‌ترین متحد رئیس‌جمهور در حوزه فناوری تبدیل کرده است.[1][5]

این دیدگاه در تضاد شدید با جریان غالب در بخش دیگری از صنعت هوش مصنوعی قرار دارد. اخیراً داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، با انتشار مقاله‌ای خواستار کند شدن روند توسعه قابلیت‌های هوش مصنوعی و همکاری با دولت برای وضع مقررات شد؛ پیشنهادی که مورد حمایت چهره‌هایی چون سم آلتمن و ایلان ماسک نیز قرار گرفت. این نگرانی‌ها پس از آن تشدید شد که محققانی به دلیل ترس از اینکه آزمایشگاه‌های پیشرو در حال «قمار با زندگی انسان‌ها» هستند، از سمت‌های خود استعفا دادند. با این حال، هوانگ معتقد است که نیروهای بازار برای کنترل هوش مصنوعی کافی هستند و نیازی به قوانین جدید نیست.[1][5]

در پس‌زمینه این مذاکرات دیپلماتیک، چالش‌های امنیتی متعددی همچنان پابرجا هستند. مقامات آمریکایی به طور فزاینده‌ای متوجه شده‌اند که محدودیت‌های صادراتی آن‌طور که برنامه‌ریزی شده بود عمل نمی‌کنند. پرونده‌های قضایی متعددی در آمریکا در جریان است که به بررسی قاچاق تراشه‌های پیشرفته انویدیا به مشتریان چینی می‌پردازد. علاوه بر این، قانون‌گذاران آمریکایی ادعا می‌کنند که شرکت‌های چینی با اجاره توان محاسباتی از طریق سرورهای ابری مستقر در کشورهای دیگر، این محدودیت‌ها را دور می‌زنند؛ موضوعی که وزارت بازرگانی آمریکا را به فکر استفاده از اختیارات خود برای مقابله با این رویه انداخته است.[6]

اکنون تمام نگاه‌ها به ضیافت شام روز پنجشنبه دوخته شده است تا مشخص شود آیا این دو ابرقدرت می‌توانند به توافقی بر سر استانداردهای توسعه و تجارت هوش مصنوعی دست یابند یا خیر. برای انویدیا، این نشست می‌تواند به معنای بازگشایی قفل میلیاردها دلار درآمد بالقوه باشد، در حالی که شکست در مذاکرات ممکن است به تعمیق شکاف تکنولوژیک میان واشنگتن و پکن منجر شود. در شرایطی که هر دو کشور هوش مصنوعی را نقطه کانونی رقابت اقتصادی خود می‌دانند، نتیجه این دیدار نه تنها آینده شرکت‌های تراشه‌ساز، بلکه مسیر توسعه جهانی این فناوری را در سال‌های آینده رقم خواهد زد.[2][4][6]