تأیید لوموآ توسط FDA؛ اولین مهارکننده IGF-1R برای درمان بیماری چشمی تیروئید

برای دهه‌ها، بیمارانی که با تشخیص بیماری چشمی تیروئید مواجه می‌شدند، چشم‌انداز ناامیدکننده‌ای داشتند: یک بیماری خودایمنی دردناک و تغییردهنده ظاهر با مداخلات پزشکی هدفمند بسیار کم. این بیماری که باعث می‌شود سیستم ایمنی به بافت‌ها و عضلات پشت چشم حمله کند، منجر به برآمدگی شدید چشم، دوبینی و در موارد حاد، از دست دادن بینایی می‌شود. اکنون، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی لوموآ (Lumvoa) را تأیید کرده است؛ یک روش درمانی بیولوژیک هدفمند جدید که توسط شرکت ویریدیان تراپیوتیکس (Viridian Therapeutics) توسعه یافته و نویدبخش تسکین سریع برای بیمارانی است که فارغ از مدت زمان ابتلایشان به این عارضه، از آن رنج می‌برند.[1][4]

این تأیید نقطه عطف مهمی در چشم‌انداز درمان بیماری چشمی تیروئید، که معمولاً با نام اختصاری TED شناخته می‌شود، محسوب می‌شود. لوموآ یک آنتی‌بادی مونوکلونال است که به صورت وریدی تزریق می‌شود و طراحی شده تا به عنوان یک آنتاگونیست کامل گیرنده فاکتور رشد شبه انسولین-۱ (IGF-1R) عمل کند. اگرچه این اولین دارویی نیست که این مسیر را هدف قرار می‌دهد، اما اولین دارویی است که برچسب تأیید FDA را دریافت کرده و به صراحت شامل داده‌های بالینی برای هر دو فاز فعال (التهابی) و فاز مزمن (طولانی‌مدت) بیماری است.[2][5]

برای درک اینکه چرا لوموآ یک پیشرفت بزرگ محسوب می‌شود، لازم است زیست‌شناسی زمینه‌ای TED بررسی شود. این بیماری اغلب با بیماری گریوز (Graves' disease)، یک اختلال خودایمنی که باعث پرکاری غده تیروئید می‌شود، مرتبط است. در بیمارانی که به TED مبتلا می‌شوند، سیستم ایمنی به اشتباه فیبروبلاست‌های مداری (orbital fibroblasts) – سلول‌های بافت همبند تخصصی واقع در حفره چشم – را هدف قرار می‌دهد.[6][7]

این فیبروبلاست‌های مداری سطوح بالایی از دو گیرنده خاص را روی سطح خود بیان می‌کنند: گیرنده هورمون محرک تیروئید (TSHR) و IGF-1R. در TED، این دو گیرنده با هم تداخل می‌کنند و یک حلقه سیگنال‌دهی ایجاد می‌کنند که به سلول‌ها دستور می‌دهد مولکول‌های التهابی و اسید هیالورونیک اضافی تولید کنند. این تولید بیش از حد باعث تورم و انبساط بافت‌های چربی و عضلانی پشت چشم می‌شود. از آنجا که حفره استخوانی چشم قابلیت انبساط ندارد، این تورم کره چشم را به سمت جلو فشار می‌دهد و در نتیجه برآمدگی مشخصی ایجاد می‌شود که به آن پروپتوز (proptosis) می‌گویند.[2][3]

لوموآ با اتصال مستقیم به گیرنده IGF-1R عمل می‌کند و سیگنال‌هایی را که باعث انبساط این بافت می‌شوند، به طور کامل مسدود می‌کند. با خاموش کردن فعالیت این گیرنده، دارو آبشار التهابی را متوقف می‌کند و به بافت‌های متورم اجازه می‌دهد کوچک شوند و چشم به موقعیت طبیعی‌تری بازگردد. ویریدیان تراپیوتیکس تأکید می‌کند که لوموآ یک "آنتاگونیست کامل" است، که محققان معتقدند ممکن است مهار کامل‌تری از مسیر در مقایسه با آنتاگونیست‌های جزئی قدیمی‌تر ارائه دهد.[1][3][5]

تصمیم FDA به شدت توسط داده‌های دو کارآزمایی بالینی بزرگ فاز ۳ پشتیبانی شد: THRIVE، که بیماران مبتلا به TED فعال را ارزیابی کرد، و THRIVE-2، که بر بیماران مبتلا به TED مزمن تمرکز داشت. این کارآزمایی‌ها در مجموع یکی از بزرگترین برنامه‌های بالینی است که تاکنون برای این بیماری نادر انجام شده است و یک شکاف شواهد عمده را که قبلاً پزشکان را در مورد اثربخشی داروهای بیولوژیک در بیماران مزمن در تردید قرار می‌داد، برطرف کرد.[2][4]

نتایج بالینی چشمگیر بود. در کارآزمایی THRIVE، بیماران هر سه هفته یک بار لوموآ یا دارونما را از طریق تزریق وریدی دریافت کردند. تا هفته ۱۵، ۷۰ درصد از بیمارانی که با لوموآ درمان شده بودند، کاهش قابل توجهی در پروپتوز داشتند، در حالی که این رقم در گروه دارونما تنها ۵ درصد بود. اثربخشی مشابهی در کارآزمایی THRIVE-2 برای بیماران مزمن مشاهده شد، جایی که ۵۷ درصد از دریافت‌کنندگان لوموآ به هدف پاسخ پروپتوز رسیدند، در مقابل ۸ درصد در گروه دارونما.[6]

فراتر از نرخ‌های پاسخ نهایی، شروع سریع عملکرد دارو به ویژه مورد تشویق متخصصان بالینی قرار گرفته است. در هر دو کارآزمایی بالینی، کاهش قابل اندازه‌گیری در برآمدگی چشم به محض سه هفته پس از اولین تزریق مشاهده شد. برای بیمارانی که ناراحتی جسمی روزانه و پریشانی عاطفی ناشی از تغییر شکل صورت را تجربه می‌کنند، این جدول زمانی سریع برای تسکین یک مزیت بالینی حیاتی است.[1][4][5]

لوموآ همچنین تأثیر عمیقی بر دیپلوپی یا دوبینی نشان داد، که یکی از ناتوان‌کننده‌ترین علائم TED است. دوبینی زمانی رخ می‌دهد که عضلات متورم مداری توانایی خود را برای حرکت دادن چشم‌ها در یک راستای کامل از دست می‌دهند. در کارآزمایی‌های بالینی، تقریباً ۶۰ درصد از بیماران تحت درمان با لوموآ بهبود معناداری در دوبینی خود تجربه کردند و بسیاری به رفع کامل این علامت دست یافتند – نتیجه‌ای که از لحاظ تاریخی دستیابی به آن به طور مداوم دشوار بوده است.[4]

معرفی لوموآ رقابت شدیدی را در بازاری ایجاد می‌کند که قبلاً تحت سلطه داروی پرفروش تپزا (Tepezza) از شرکت امژن (Amgen) بود. تپزا در سال ۲۰۲۰ به عنوان اولین مهارکننده IGF-1R برای TED تأیید شد. اگرچه هر دو دارو گیرنده زمینه‌ای یکسانی را هدف قرار می‌دهند، لوموآ بار درمانی به مراتب کوتاه‌تری ارائه می‌دهد. بیمارانی که لوموآ دریافت می‌کنند، در مجموع پنج تزریق وریدی را طی یک دوره ۱۲ هفته‌ای انجام می‌دهند. در مقابل، رژیم استاندارد برای تپزا نیازمند هشت تزریق است که در طول ۲۴ هفته توزیع شده است.[5][6][7]

انتظار می‌رود این مدت زمان کوتاه‌تر درمان، عامل مهمی برای بیماران و ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی باشد. تزریق‌ها می‌توانند در یک مرکز پزشکی یا از طریق ارائه‌دهنده تزریق در منزل انجام شوند و دوره کوتاه‌تر، اختلالات لجستیکی در زندگی بیماران را به حداقل می‌رساند. ویریدیان قبلاً برنامه‌هایی را برای عرضه تجاری فوری در ایالات متحده، همراه با یک برنامه پشتیبانی بیمار که برای کمک به پوشش بیمه و کمک مالی طراحی شده است، اعلام کرده است.[1][7]

با وجود اثربخشی چشمگیر، لوموآ بدون خطر نیست و مشخصات ایمنی آن نیازمند نظارت دقیق بالینی است. از آنجا که IGF-1R در متابولیسم گلوکز نقش دارد، مسدود کردن این گیرنده می‌تواند منجر به افزایش قند خون شود. هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) یک عارضه جانبی قابل توجه در کارآزمایی‌ها بود، به این معنی که بیماران مبتلا به دیابت از قبل موجود باید اطمینان حاصل کنند که وضعیت آنها قبل و در طول درمان به شدت کنترل می‌شود.[1][7]

یکی دیگر از نگرانی‌های مهم مرتبط با کلاس مهارکننده‌های IGF-1R، پتانسیل آسیب شنوایی است. برچسب FDA برای لوموآ شامل هشدارهایی است مبنی بر اینکه دارو ممکن است باعث کاهش شنوایی شدید شود، که در برخی موارد می‌تواند دائمی باشد. به پزشکان توصیه می‌شود قبل از شروع درمان، شنوایی بیماران را ارزیابی کرده و عملکرد شنوایی را در طول دوره ۱۲ هفته‌ای تحت نظر داشته باشند.[1][7]

سایر عوارض جانبی رایج گزارش شده در طول کارآزمایی‌ها شامل اسپاسم عضلانی، سردرد، خستگی، و مشکلات گوارشی مانند اسهال و حالت تهوع بود. واکنش‌های مرتبط با تزریق – مانند افزایش موقت فشار خون، تب و لرز – در حدود ۹ درصد از بیماران رخ داد، اگرچه این موارد عموماً خفیف تا متوسط بودند و با داروهای پیشگیری استاندارد مانند آنتی‌هیستامین‌ها و کورتیکواستروئیدها قابل مدیریت بودند.[1][4][6]

با نگاه به آینده، تأیید لوموآ احتمالاً تنها آغاز یک تحول گسترده‌تر در مراقبت از TED است. ویریدیان تراپیوتیکس در حال حاضر در حال پیشبرد نسخه زیرجلدی (subcutaneous) این درمان، معروف به الگروبارت (elegrobart)، است که در نهایت می‌تواند به بیماران اجازه دهد دارو را در خانه از طریق یک تزریق ساده خودتزریقی کنند و به طور کامل نیاز به تزریق وریدی را دور بزنند. با این حال، در حال حاضر، ورود یک داروی بیولوژیک سریع‌الاثر و کوتاه‌مدت، ابزاری قدرتمند برای بازگرداندن بینایی و کیفیت زندگی هزاران بیمار مبتلا به بیماری چشمی تیروئید ارائه می‌دهد.[2]