روند کامل رویداد
مذاکرات تجاری و نشست سران آمریکا و چین
رهبران ایالات متحده و چین در نشست اپک توافق کردند که کنترل و تصمیمگیری نهایی در عملیاتهای کلان نظامی باید همواره در دست انسان باشد و به سیستمهای خودمختار واگذار نشود.
«مذاکرات تجاری و نشست سران آمریکا و چین» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
این خبر را به اشتراک بگذارید
تازهترین گزارش
توافق آمریکا و چین: ممنوعیت واگذاری تصمیمات کلان نظامی به هوش مصنوعی
رهبران ایالات متحده و چین در نشست اپک توافق کردند که کنترل و تصمیمگیری نهایی در عملیاتهای کلان نظامی باید همواره در دست انسان باشد و به سیستمهای خودمختار واگذار نشود.
- دونالد ترامپ و شی جینپینگ توافق کردند که هیچ عملیات کلان نظامی نباید بدون دخالت و تایید نهایی انسان توسط سیستمهای هوش مصنوعی آغاز شود.
- این توافق در حاشیه نشست اپک در شنژن به دست آمد و به عنوان یکی از دستاوردهای مهم دیپلماتیک برای جلوگیری از جنگهای ناخواسته معرفی شد.
- مقامات آمریکایی تاکید کردند که این تفاهم امنیتی تاثیری بر رقابت تکنولوژیک دو کشور نخواهد داشت و محدودیتهای صادراتی تراشههای پیشرفته به چین پابرجا میماند.
- رهبران آمریکا، چین و روسیه در یک نشست سهجانبه بیسابقه با صدور بیانیهای مشترک بر ضرورت جلوگیری از جنگ هستهای و کاهش خطرات استراتژیک تاکید کردند.
دونالد ترامپ و شی جینپینگ، روسای جمهور ایالات متحده و چین، در حاشیه نشست سازمان همکاریهای اقتصادی آسیا-پاسیفیک (اپک) در شهر شنژن توافق کردند که تصمیمات کلان نظامی باید همواره تحت کنترل انسان باقی بماند. این توافق که در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ حاصل شد، گامی مهم در جهت مهار خطرات ناشی از خودمختاری سیستمهای هوش مصنوعی در میدان نبرد به شمار میرود.[1][2]
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز جمعه ۲۰ نوامبر در مصاحبهای با شبکه سیانبیسی (CNBC) جزئیات این تفاهم را فاش کرد. او که ترامپ را در این سفر آسیایی همراهی میکرد، این توافق را یکی از دستاوردهای بزرگ دیپلماتیک واشنگتن خواند و تاکید کرد که هیچ عملیات نظامی بزرگی نباید بدون دخالت و تایید نهایی یک عامل انسانی آغاز شود.[1][2][4]
بسنت در این مصاحبه با اشاره به ادبیات رایج در دولت ترامپ، از واژه «ابر هوش» (Super Intelligence) استفاده کرد. او به صراحت گفت: «بسیار مهم است که پرزیدنت ترامپ و رئیسجمهور شی توافق کردند که انسانها باید همیشه در هر تصمیم نظامی که ابر هوش میگیرد دخالت داشته باشند.»[1][2]
وی در ادامه افزود: «این سیستمها به هیچ وجه نباید برای اقدامات نظامی بزرگ خودمختار باشند.» وزارت امور خارجه چین نیز در بیانیهای جداگانه بر لزوم نظارت انسانی تاکید کرد. بر اساس روایت پکن از این دیدار، شی جینپینگ تصریح کرده است که دو کشور باید برای جلوگیری از خطرات امنیتی مرتبط با هوش مصنوعی همکاری کنند.[1][4]
این تفاهم دوجانبه در شرایطی به دست آمده است که رقابت تسلیحاتی و تکنولوژیک میان واشنگتن و پکن به بالاترین سطح خود در دهههای اخیر رسیده است. با این حال، رهبران دو کشور پذیرفتهاند که واگذاری کامل زنجیره فرماندهی به الگوریتمهای ماشینی میتواند به اشتباهات محاسباتی فاجعهبار و تشدید غیرقابل کنترل درگیریها منجر شود.[5][7]
مرزهای رقابت و امنیت
با وجود این توافق امنیتی، مقامات آمریکایی تاکید دارند که رقابت بر سر برتری در حوزه هوش مصنوعی متوقف نخواهد شد. اسکات بسنت در مصاحبه خود تصریح کرد که این تفاهمنامه هیچ ارتباطی با رقابت تکنولوژیک دو کشور ندارد و آزمایشگاههای هوش مصنوعی ایالات متحده باید برتری فنی خود را حفظ کنند.[1][2]
وزیر خزانهداری آمریکا مدلهای هوش مصنوعی توسعهیافته توسط چین را «خطرناک» توصیف کرد و مدعی شد که از این سیستمها در حملات سایبری استفاده میشود. او افزود که واشنگتن به محدودیتهای صادراتی خود برای جلوگیری از دسترسی پکن به تراشههای پیشرفته ادامه خواهد داد و سیاستهای کنونی در این زمینه تغییر نخواهد کرد.[1][2]
در همین راستا، بسنت اشاره کرد که تراشه تقلیلیافته «H200» شرکت انویدیا (Nvidia) همچنان پیشرفتهترین پردازندهای است که چین اجازه خرید آن را تحت مجوزهای صادراتی ایالات متحده دارد. وزارت بازرگانی آمریکا نیز در هفته منتهی به این نشست، دسترسی شرکتهای چینی به توان پردازشی از طریق دیتاسنترهای خارجی را محدودتر کرده است.[1]
این رویکرد دوگانه نشان میدهد که واشنگتن در تلاش است تا ضمن حفظ فاصله تکنولوژیک خود با پکن، خطوط قرمزی را برای جلوگیری از فجایع ناخواسته ترسیم کند. ترامپ در کنفرانس خبری خود پس از این دیدار گفت: «هر طرفی که در این رقابت پیروز شود، برنده نهایی است، اما ما به این تدابیر امنیتی نیاز داریم.»[3]
رئیسجمهور آمریکا با اشاره به خطرات بالقوه این فناوری نوظهور تاکید کرد که ایجاد این موانع امنیتی مشترک ضروری است، زیرا در صورت بروز یک فاجعه ناشی از خودمختاری ماشینها، «واقعا جایگزین سومی وجود ندارد.» این اظهارات نشاندهنده نگرانی عمیق مقامات ارشد از پیامدهای غیرقابل پیشبینی هوش مصنوعی است.[3]
گسترش مذاکرات به تسلیحات هستهای
توافق اخیر در شنژن بر پایه تفاهمات پیشین رهبران دو کشور بنا شده است. در اواخر سال ۲۰۲۴، جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا و شی جینپینگ توافق کرده بودند که تصمیمگیری در مورد استفاده از تسلیحات هستهای باید منحصراً در اختیار انسان باشد. نشست اخیر این اصل را به تمامی عملیاتهای کلان نظامی تعمیم داده است.[7]
مذاکرات شنژن تنها به دیدارهای دوجانبه محدود نبود. در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، یک نشست سهجانبه بیسابقه میان دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه برگزار شد. پیش از این نشست، دیپلماتهای سه کشور در حال رایزنی برای ایجاد محدودیتهای مشترک در استفاده از هوش مصنوعی در زرادخانههای هستهای بودند.[1][6]
پس از پایان این اجلاس سهجانبه، رهبران آمریکا، چین و روسیه یک «اعلامیه صلح» مشترک صادر کردند. در این سند، آنها ضمن تاکید بر همکاری در بازارهای جهانی انرژی و حاکمیت جهانی، تصریح کردند که «جنگ هستهای هیچ برندهای ندارد و هرگز نباید وارد چنین جنگی شد.»[1][3][6]
با این حال، روسیه تاکنون در برابر پذیرش محدودیتهای رسمی برای سیستمهای فرماندهی هستهای خود محتاطانه عمل کرده است. مسکو عمدتاً در برابر توافقاتی که ممکن است انعطافپذیری نظامی این کشور را محدود کند، مقاومت نشان میدهد، اما حضور پوتین در این مذاکرات نشاندهنده نگرانی مشترک قدرتهای جهانی از خودمختاری ماشینهاست.[6]
ترامپ در اظهارات خود به سرعت گسترش زرادخانه هستهای چین نیز اشاره کرد و گفت: «آنها با سرعت و شدت در حال توسعه هستند و ظرف ۱۰ سال آینده به ما خواهند رسید.» پنتاگون پیشتر برآورد کرده بود که تعداد کلاهکهای هستهای چین تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۰۰۰ عدد خواهد رسید.[3]
مخاطرات واگذاری فرماندهی به ماشین
دلیل اصلی نگرانی قدرتهای نظامی از ادغام هوش مصنوعی در ساختارهای فرماندهی، سرعت پردازش و واکنش این سیستمهاست. الگوریتمهای پیشرفته میتوانند حجم عظیمی از دادهها، تصاویر ماهوارهای و اطلاعات جاسوسی را در کسری از ثانیه تحلیل کنند و پیشنهاداتی برای تعیین اهداف یا پرتاب موشک ارائه دهند.[5]
کارشناسان هشدار میدهند که اگر این سیستمها به شبکههای فرماندهی هستهای متصل شوند یا کنترل عملیاتهای سایبری مخرب را در دست بگیرند، زمان تصمیمگیری برای رهبران انسانی به شدت کاهش مییابد. در چنین سناریویی، واشنگتن و پکن ممکن است تنها چند دقیقه برای تشخیص واقعی بودن یک حمله و واکنش به آن فرصت داشته باشند.[5]
موسسه بروکینگز در گزارشی که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، تاکید کرد که اتکای بیش از حد به هوش مصنوعی میتواند احتمال وقوع جنگ را افزایش دهد. این خطر نه به دلیل انتخاب آگاهانه رهبران، بلکه به دلیل خطای محاسباتی ماشینها یا سوءاستفاده از سیستمهای خودمختار در شرایط بحرانی بروز میکند.[7]
برای مقابله با این خطرات، واشنگتن و پکن پیش از نشست شنژن توافق کرده بودند که یک کانال ارتباطی مستقیم برای گزارش حوادث جدی مرتبط با سیستمهای هوش مصنوعی پیشرفته ایجاد کنند. این خط تماس ویژه میتواند در مواقع بحرانی از سوءتفاهمها و تشدید ناخواسته درگیریها جلوگیری نماید.[4][5]
اسکات بسنت در یادداشتی که در ۱۱ نوامبر برای کمیته ملی روابط آمریکا و چین تهیه کرده بود، توضیح داد که دو دولت انتظار دارند رویههایی را برای ارزیابی و آزمایش مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی پیش از استقرار آنها به اشتراک بگذارند و در عین حال قضاوت انسانی را بر عملکرد آنها حفظ کنند.[4]
چشمانداز توافقات آینده و چالشها
با وجود اهمیت سیاسی توافق شنژن، کارشناسان امنیتی معتقدند که این تفاهم هنوز در حد یک اصل کلی است و فاقد مکانیسمهای اجرایی یا راستیآزمایی مشترک میباشد. تبدیل این اجماع اصولی به ترتیبات نهادی قابل اجرا، چالش اصلی پیش روی دیپلماتهای آمریکایی و چینی در ماههای آینده خواهد بود.[5][7]
یکی از پیشنهادات کلیدی در این زمینه، ایجاد یک گروه کاری مشترک برای تعریف دقیق مفاهیمی نظیر «کنترل معنادار انسانی» است. بدون یک تعریف مشترک، هر یک از طرفین ممکن است تفسیر متفاوتی از میزان دخالت انسان در سیستمهای تسلیحاتی خودمختار داشته باشد که این امر میتواند به بیاعتمادی منجر شود.[7]
همچنین، تحلیلگران پیشنهاد دادهاند که خطوط تلفن اضطراری نظامی موجود میان چین و آمریکا، مانند خط تماس وزرای دفاع، به یک کانال اختصاصی برای گزارش حوادث اضطراری ناشی از خطاهای هوش مصنوعی یا حملات سایبری خودمختار مجهز شود تا در صورت بروز خطا، ارتباط فوری برقرار گردد.[7]
نشستهای تخصصی میان کارشناسان دو کشور نشان میدهد که آنها به شدت درگیر یافتن راهحلهای عملی برای کاهش خطرات استراتژیک هستند. در این نشستها، موضوعاتی چون اطلاعرسانی پیشازموعد درباره پرتاب موشکهای بالستیک و نحوه مدیریت بحرانهای ناشی از تصمیمات الگوریتمی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.[7]
علاوه بر تسلیحات هستهای و عملیاتهای نظامی کلاسیک، کاربرد هوش مصنوعی در امنیت فیزیکی تاسیسات حساس نیز مورد توجه قرار گرفته است. الگوریتمهای پیشرفته میتوانند به تروریستها در شناسایی نقاط ضعف نیروگاههای هستهای کمک کنند، اما در عین حال قادرند توانایی نیروهای امنیتی را برای کشف تهدیدات ارتقا دهند.[7]
در نهایت، توافق ترامپ و شی در شنژن نشاندهنده درک مشترک دو ابرقدرت از این واقعیت است که فناوریهای نوظهور میتوانند بقای بشریت را تهدید کنند. ایجاد این موانع امنیتی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر برای حفظ ثبات جهانی در عصر ماشینهای هوشمند است.[3]
منابع
- [1]South China Morning Post — Xi, Trump agree military AI decisions must involve humans, Bessent says مطالعه در South China Morning Post →
- [2]Reuters — Trump, Xi agreed that military AI decisions should involve humans, Bessent says مطالعه در Reuters →
- [3]AP News — Trump says he and Xi spoke about AI safeguards and Jensen Huang مطالعه در AP News →
- [4]Forbes Middle East — Trump, Xi Agree Major Military AI Decisions Must Involve Humans At Summit مطالعه در Forbes Middle East →
- [5]Middle East Online — Trump and Xi agree to keep military decisions in human hands مطالعه در Middle East Online →
- [6]The Moscow Times — Russia, China and U.S. in Talks to Curb AI Use in Nuclear Arsenals, Report Says مطالعه در The Moscow Times →
- [7]Brookings Institution — Trump and Xi can lead on governing military AI مطالعه در Brookings Institution →
آنچه باید زیر نظر داشت
- پایان مهلت تمدید آتشبس تعرفهای میان آمریکا و چین در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷.
- اجرای تعهد چین برای واردات ۱۰ میلیون تن زغالسنگ در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸.
- بررسی طرحهای ایالات متحده برای جایگزینی تعرفههای ابطالشده قانون IEEPA با تعرفههای بند ۳۰۱ توسط پکن.
- نتایج دوره اظهارنظر عمومی دفتر نماینده تجاری آمریکا برای لابی شرکتها جهت غیرحساس تلقی شدن محصولاتشان.
نمودارها، نقشهها و تصاویر
روند رویداد تا امروز
روند این رویدادها در ۲۳ اوت ۲۰۲۶ شکل جدیدی به خود گرفت، زمانی که آمریکا و چین یک هیئت تجارت برای مذاکره در مورد کاهش تعرفهها بر روی حداکثر ۳۰ میلیارد دلار کالاهای غیرحساس تأسیس کردند. این مکانیزم نشاندهنده تغییری تاریخی به سمت تجارت دوجانبهای بود که به صورت سیاسی مدیریت میشود. دفتر نماینده تجاری آمریکا یک دوره اظهارنظر عمومی را برای شرکتها آغاز کرد تا برای غیرحساس تلقی شدن محصولات خود لابی کنند. مقامات چینی با اشاره به حجم کل تجارت دوجانبه ۴۱۴ میلیارد دلاری، پیشنهاد کردند که سبد بدون تعرفه تا ۳۰۰ میلیارد دلار گسترش یابد. در آن زمان، تنها ۱۶ درصد از واردات آمریکا از چین در سال ۲۰۲۵ از عوارض اخیر و تعرفههای اصلی بخش ۳۰۱ معاف بودند.
در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶، تیمهای اقتصادی ایالات متحده و چین در جریان مذاکرات عالیرتبه در نیویورک، این هیئت تجارت دوجانبه را عملیاتی کردند. این سازوکار با هدف تفکیک تجارت از طریق محافظت از کالاهای غیرحساس در برابر مناقشات راهبردی گستردهتر، پیش از ضربالاجل ۱۰ نوامبر برای تعرفهها ایجاد شد. مذاکرهکنندگان همچنین رسماً گفتوگوی آمریکا و چین در زمینه هوش مصنوعی را پایهگذاری کردند و واشنگتن سازوکاری برای اطلاعرسانی متقابل در خصوص حوادث امنیت ملی پیشنهاد داد. پیش از این، کارشناسان هشدار داده بودند که خطاهای تحلیلی هوش مصنوعی در امور نظامی، ضرورت ایجاد خطوط ارتباطی مستقیم را دوچندان کرده است.
این مذاکرات مقدمهای برای نشست ۲۴ سپتامبر میان دونالد ترامپ و شی جینپینگ در واشنگتن بود. در نشست کاخ سفید، شی جینپینگ خواستار کنترل انسانی همهجانبه بر هوش مصنوعی شد و پیشنهاد ایجاد چارچوبهای سختگیرانه بینالمللی را مطرح کرد. او همچنین خطوط قرمزی را در مورد مداخله ایالات متحده در تایوان و ایران تعیین کرد. ترامپ در برابر محدودیتهای الزامآور بینالمللی مقاومت کرد و نوآوری داخلی را ترجیح داد. همزمان، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در ضیافت شام دولتی شرکت کرد تا برای کاهش محدودیتهای صادرات پردازندههای پیشرفته به چین لابی کند، چرا که شرکت او متحمل ۴۰۰ میلیون دلار هزینه مازاد شده بود.
در پی نشست واشنگتن، رهبران دو کشور توافق کردند که یک کانال ارتباطی ایمن و خط تماس مستقیم برای مدیریت بحرانهای ناشی از هوش مصنوعی ایجاد کنند. ادبیات رسمی دولت آمریکا از هوش مصنوعی به ابر هوش تغییر یافت که با استقبال پکن مواجه شد. در حوزه اقتصادی، توافقات جانبی شامل واردات ۱۰ میلیون تن زغالسنگ توسط چین در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به دست آمد. همچنین، واشنگتن و پکن توافق کردند که آتشبس تعرفهای خود را به مدت دو ماه و تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ تمدید کنند که این امر توافقنامه بوسان را که پیشتر عوارض وارداتی برخی کالاها را تا ۸۰ درصد کاهش داده بود، پابرجا نگه داشت.
