اعدام دو معترض دیماه در اصفهان؛ نگرانیها از اجرای حکم ۷۰ زندانی دیگر افزایش یافت
قوه قضاییه جمهوری اسلامی حکم اعدام دو تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه را در زندان دستگرد اصفهان اجرا کرد. همزمان، نهادهای حقوق بشری نسبت به خطر اعدام قریبالوقوع بیش از ۷۰ معترض دیگر هشدار دادهاند.
به قلم Sarvin Sarlak
این خبر را به اشتراک بگذارید
روند این خبر
این گزارش بخشی از یک روند در حال توسعه است — مراحل قبلی را در زیر بخوانید.
- زندانیان سیاسی اوین: حکومت از جنگ منطقهای برای تشدید اعدامها و سرکوب داخلی استفاده میکند
- هشدار سازمان ملل درباره اعدام قریبالوقوع ۱۰ معترض اصفهان؛ فراخوان خانوادهها برای آخرین ملاقات
- اعدام دو معترض دیماه در اصفهان؛ نگرانیها از اجرای حکم ۷۰ زندانی دیگر افزایش یافت (همین مقاله)
- نهادهای حقوق بشری
- معتقدند دادگاهها فاقد وجاهت قانونی بوده و احکام بر اساس اعترافات زیر شکنجه صادر شدهاند.
- رسانههای مستقل و اپوزیسیون
- اعدامها را ابزار سیاسی حکومت برای ایجاد رعب و وحشت و سرکوب هرگونه مخالفت مدنی ارزیابی میکنند.
- قوه قضاییه جمهوری اسلامی
- اعدامشدگان را تروریستهای مسلحی میداند که امنیت ملی و جان شهروندان را به خطر انداختهاند.
چرا مهم است
این اعدامها نشاندهنده تشدید استفاده حکومت از مجازات مرگ به عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی در بحبوحه بحرانهای فزاینده داخلی است. اجرای این احکام میتواند به دور جدیدی از اعتراضات مردمی و همچنین تشدید تحریمهای حقوق بشری از سوی جامعه جهانی منجر شود.
نکات کلیدی
- حکم اعدام دو معترض دیماه بامداد امروز در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد.
- خانوادههای اعدامشدگان از حق ملاقات آخر محروم بودهاند.
- قوه قضاییه اتهام این افراد را محاربه و اقدام مسلحانه اعلام کرده است.
- نهادهای حقوق بشری احکام را مبتنی بر اعترافات زیر شکنجه میدانند.
- بیش از ۷۰ معترض دیگر در خطر اجرای احکام مشابه قرار دارند.
بامداد امروز، حکم اعدام دو تن از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه در زندان دستگرد اصفهان به اجرا درآمد. خبرگزاری میزان، رسانه رسمی قوه قضاییه، با تایید این خبر اعلام کرد که این افراد به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» به دار آویخته شدهاند.[4]
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، خانوادههای این دو زندانی سیاسی از حق انجام ملاقات آخر محروم بودهاند و خبر اعدام فرزندانشان را پس از اجرای حکم و از طریق تماس تلفنی مقامات زندان دریافت کردهاند.[2]
سازمان عفو بینالملل در واکنش به این رویداد، با انتشار بیانیهای شدیداللحن، این اعدامها را نتیجه «دادگاههای نمایشی و به شدت ناعادلانه» خواند. این نهاد حقوق بشری تاکید کرده است که احکام صادر شده بر اساس اعترافات اجباری که تحت شکنجههای شدید جسمی و روانی اخذ شدهاند، بنا شده است.[1]
این اعدامها تنها چند روز پس از آن صورت میگیرد که کارشناسان دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد نسبت به خطر اعدام قریبالوقوع دستکم ۱۰ معترض در همین زندان هشدار داده بودند. اکنون گزارشها حاکی از آن است که دامنه این احکام بسیار گستردهتر از برآوردهای اولیه است.[7]
شبکه بیبیسی فارسی به نقل از منابع محلی در اصفهان گزارش داده است که از ساعات اولیه بامداد، نیروهای یگان ویژه و سپاه پاسداران در اطراف زندان دستگرد و همچنین محلههای سکونت خانوادههای اعدامشدگان مستقر شدهاند تا از شکلگیری هرگونه تجمع اعتراضی جلوگیری کنند.[5]
خبرگزاری رویترز در تحلیل این رویداد مینویسد که تشدید روند اعدامها در ایران همزمان با تعمیق بحرانهای اقتصادی و بیثباتیهای سیاسی داخلی صورت میگیرد. تحلیلگران به این خبرگزاری گفتهاند که جمهوری اسلامی از مجازات اعدام به عنوان ابزاری برای ایجاد رعب و وحشت و جلوگیری از سازماندهی مجدد اعتراضات استفاده میکند.[3]
خبرگزاری رویترز در تحلیل این رویداد مینویسد که تشدید روند اعدامها در ایران همزمان با تعمیق بحرانهای اقتصادی و بیثباتیهای سیاسی داخلی صورت میگیرد.
در مقابل، روایت رسمی حکومت کاملاً متفاوت است. خبرگزاری میزان مدعی است که افراد اعدامشده اعضای یک «شبکه مسلح» بودهاند که در جریان اعتراضات دیماه، با استفاده از سلاح گرم به نیروهای امنیتی حمله کرده و موجب تخریب گسترده اموال عمومی شدهاند.[4]
با این حال، شبکه ایران اینترنشنال پیشتر فایلهای صوتی منتسب به این زندانیان را منتشر کرده بود که در آن، اتهام داشتن هرگونه سلاح یا ارتباط با گروههای مسلح را به شدت رد کرده و از نهادهای بینالمللی برای توقف احکام خود استمداد طلبیده بودند.[6]
اکنون نگرانی اصلی نهادهای ناظر، وضعیت سایر بازداشتشدگان است. گزارشهای موثق نشان میدهد که بیش از ۷۰ نفر دیگر از معترضان دیماه در دادگاههای انقلاب اصفهان و سایر شهرها با اتهاماتی نظیر محاربه و بغی روبرو هستند و احکام اولیه یا قطعی اعدام برای بسیاری از آنان صادر شده است.[1][2]
انتظار میرود این موج جدید اعدامها با واکنش تند کشورهای غربی مواجه شود. دیپلماتهای اروپایی پیشتر سیگنالهایی مبنی بر احتمال وضع تحریمهای هدفمند جدید علیه قضات دادگاههای انقلاب و مقامات سازمان زندانهای ایران ارسال کرده بودند.[3]
روند رویداد
دیماه
آغاز دور جدید اعتراضات مردمی در اصفهان و بازداشت گسترده معترضان.
اسفند
برگزاری دادگاههای غیرعلنی و صدور احکام اولیه اعدام برای دهها نفر.
اواخر تیر
هشدار کارشناسان سازمان ملل درباره خطر اعدام قریبالوقوع ۱۰ معترض.
۱۱ مرداد
اجرای حکم اعدام دو تن از معترضان در زندان دستگرد اصفهان.
بررسی عمیق دیدگاهها
دیدگاه نهادهای حقوق بشری
تمرکز بر نقض آشکار دادرسی عادلانه و استفاده از شکنجه.
سازمانهای مدافع حقوق بشر معتقدند که سیستم قضایی جمهوری اسلامی استقلال خود را از دست داده و به عنوان بازوی سرکوب نهادهای امنیتی عمل میکند. آنها استدلال میکنند که متهمان ماهها در سلولهای انفرادی نگهداری شده، از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بودهاند و تنها مدرک دادگاه علیه آنها، اعترافاتی است که تحت شکنجههای شدید فیزیکی و روانی اخذ شده است.
روایت رسمی جمهوری اسلامی
تاکید بر برخورد قاطع با برهمزنندگان امنیت عمومی.
مقامات قضایی و رسانههای حکومتی ایران همواره اتهام سیاسی بودن این پروندهها را رد میکنند. آنها مدعیاند که افراد اعدامشده بخشی از شبکههای سازمانیافتهای بودهاند که با هدایت از خارج کشور، اقدام به تهیه سلاح گرم کرده و قصد ایجاد ناامنی، قتل نیروهای پلیس و تخریب زیرساختهای شهری را داشتهاند.
تحلیلگران سیاسی مستقل
ارزیابی اعدامها به عنوان استراتژی بقای حکومت.
بسیاری از تحلیلگران سیاسی بر این باورند که با تعمیق بحرانهای اقتصادی و ریزش پایگاه اجتماعی حکومت، جمهوری اسلامی توانایی مدیریت نرم جامعه را از دست داده است. از این منظر، ماشین اعدام نه برای اجرای عدالت، بلکه با هدف ارسال پیام رعب و وحشت به جامعه و بالا بردن هزینه هرگونه اعتراض خیابانی در آینده به کار گرفته میشود.
آنچه نمیدانیم
- زمان دقیق اجرای احکام احتمالی برای ۷۰ معترض دیگر مشخص نیست.
- جزئیات پرونده و مستندات دادگاه به دلیل غیرعلنی بودن محاکمات هرگز منتشر نشده است.
- میزان واکنش عملی و تحریمهای احتمالی کشورهای غربی در روزهای آینده هنوز روشن نیست.
اصطلاحات کلیدی
- محاربه
- اصطلاحی در فقه اسلامی به معنای کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم که در قوانین جمهوری اسلامی اغلب با مجازات اعدام همراه است.
- اعتراف اجباری
- اخذ اقرار از متهم تحت فشارهای روانی یا شکنجههای جسمی که نهادهای حقوق بشری آن را فاقد هرگونه اعتبار قانونی میدانند.
- دادگاه انقلاب
- دادگاههای ویژهای در ایران که به جرایم امنیتی و سیاسی رسیدگی میکنند و به دلیل فقدان شفافیت و روند دادرسی عادلانه مورد انتقاد شدید هستند.
پرسشهای متداول
اتهام رسمی افراد اعدام شده چه بود؟
قوه قضاییه جمهوری اسلامی آنها را به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» از طریق اقدام مسلحانه محاکمه و اعدام کرد.
آیا متهمان به وکیل انتخابی دسترسی داشتند؟
خیر، نهادهای حقوق بشری تایید کردهاند که این افراد در طول دوران بازداشت و محاکمه تنها به وکلای تسخیری مورد تایید دادگاه دسترسی داشتهاند.
چند نفر دیگر در خطر اعدام قرار دارند؟
گزارشهای فعالان حقوق بشر حاکی از آن است که بیش از ۷۰ نفر دیگر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه با احکام اولیه یا قطعی اعدام روبرو هستند.
منابع
[1]سازمان عفو بینالمللنهادهای حقوق بشری
Iran: Halt imminent executions of Isfahan protesters following sham trials
مطالعه در سازمان عفو بینالملل →[2]خبرگزاری هرانانهادهای حقوق بشری
اجرای حکم اعدام دو زندانی سیاسی در اصفهان؛ خطر در کمین دهها تن دیگر
مطالعه در خبرگزاری هرانا →[3]رویترزرسانههای مستقل و اپوزیسیون
Iran executes two protesters as rights groups warn of wider crackdown
مطالعه در رویترز →[4]خبرگزاری میزانقوه قضاییه جمهوری اسلامی
حکم اعدام دو تن از عوامل اصلی اغتشاشات مسلحانه اصفهان اجرا شد
مطالعه در خبرگزاری میزان →[5]بیبیسی فارسیرسانههای مستقل و اپوزیسیون
فضای امنیتی در اصفهان پس از اعدام دو معترض؛ خانوادهها از ملاقات آخر محروم شدند
مطالعه در بیبیسی فارسی →[6]ایران اینترنشنالرسانههای مستقل و اپوزیسیون
فایل صوتی از زندان دستگرد: متهمان اتهام اقدام مسلحانه را رد کردند
مطالعه در ایران اینترنشنال →[7]دفتر حقوق بشر سازمان مللنهادهای حقوق بشری
UN experts appalled by continuing executions of protesters in Iran
مطالعه در دفتر حقوق بشر سازمان ملل →
بیشتر در ایران
مشاهده همه 7 خبر →انتقال قدرت
نماینده تندرو مجلس: توافق قالیباف با آمریکا زمینه «کودتای بدون خونریزی» است
6 منبع
اقتصاد سایه
افشای شبکه قمار ۴ میلیارد دلاری؛ رویترز از عملیات مشترک سپاه و بانک مرکزی برای دور زدن تحریمها پرده برداشت
6 منبع
بحران اقتصادی
رکورد بیسابقه شاخص فلاکت در ایران؛ بهار ۱۴۰۵ سختترین فصل معیشت شد
7 منبع
زندانیان سیاسی
هشدار سازمان ملل درباره اعدام قریبالوقوع ۱۰ معترض اصفهان؛ فراخوان خانوادهها برای آخرین ملاقات
6 منبع
هر زاویه. هر روز.
دریافت ایران اخبار همراه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، مستقیم در صندوق ورودی شما.














