رفتن به محتوای اصلی
کلیشه‌های هالیوودگلشیفته فراهانی· 5 دقیقه مطالعه· در سرگرمی

انتقاد تند گلشیفته فراهانی از هالیوود: تصویر خاورمیانه در سینمای غرب پروپاگاندا است

گلشیفته فراهانی در جشنواره فیلم تالین با انتقاد از نگاه کلیشه‌ای هالیوود به خاورمیانه، این تصاویر را «مزخرف مطلق» خواند و به فشار مضاعف بر هنرمندان خاورمیانه برای پاسخگویی به مسائل سیاسی اعتراض کرد.

به قلم شاهین زند

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

گلشیفته فراهانی، بازیگر سرشناس ایرانی-فرانسوی، در سی‌امین دوره جشنواره فیلم «شب‌های سیاه تالین» در استونی، با لحنی بی‌سابقه به انتقاد از ماشین تصویرسازی هالیوود پرداخت. او در تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶، بازنمایی خاورمیانه در سینمای جریان اصلی غرب را «مزخرف مطلق» خواند و تاکید کرد که هالیوود در حال بازنویسی تاریخ این منطقه است.[1][2]

این اظهارات در جریان پنل تخصصی «زنان، جنگ و شهادت: سینما در دوران بحران‌های جهانی» مطرح شد. فراهانی که برای اکران فیلم جدیدش به کارگردانی شبنم زریاب در این رویداد حضور داشت، از فشار مضاعف رسانه‌ها بر هنرمندان خاورمیانه برای موضع‌گیری‌های مداوم سیاسی پرده برداشت و آن را ناعادلانه توصیف کرد.[1][2]

فراهانی در پاسخ به سوال احمد شوقی، روزنامه‌نگار مصری، درباره تقابل هنر و سیاست گفت: «مطمئنم جولیا رابرتز یا جنیفر لارنس مدام مجبور نیستند به سوالاتی درباره دونالد ترامپ پاسخ دهند. ماریون کوتیار هم هرگز درباره مارین لوپن بازخواست نمی‌شود.» او تاکید کرد که این برخورد دوگانه، هنرمندان خاورمیانه را در تنگنا قرار می‌دهد.[1]

سایه سنگین سیاست بر هنر

به گفته این بازیگر ۴۳ ساله، فضای به شدت دوقطبی امروز باعث شده تا هنرمندان نتوانند صرفا روی سینما تمرکز کنند. او توضیح داد: «فضا یا سیاه است یا سفید، و اگر شما هیچ‌کدام از این دو نباشید و بخواهید در میانه بایستید، عملا اجازه وجود داشتن نخواهید داشت.»[1][2]

فراهانی با اشاره به تجربه دو دهه تبعید خود در فرانسه، یادآور شد که چگونه از پذیرش نقش‌های کلیشه‌ای امتناع کرده است. او فاش کرد که در سال‌های گذشته، پیشنهادهای متعددی را برای بازی در نقش «تروریست» یا شخصیت‌های مرتبط با گروه‌های زیرزمینی رد کرده است، چرا که این نقش‌ها را بخشی از پروپاگاندای غرب و ایران می‌داند.[1][2]

در این پنل که با حضور نمایندگان شرکت‌های تولید فیلم اوکراینی برگزار شد، سخنرانان خواستار مسئولیت‌پذیری بیشتر صنعت سینما شدند. آن‌ها از مدیران جشنواره‌ها و تهیه‌کنندگان خواستند تا به جای صرفا نمایش آثار فیلمسازان مناطق جنگ‌زده، از آن‌ها حمایت عملی و ساختاری به عمل آورند.[2]

پنل «زنان، جنگ و شهادت» با حضور سینماگران بین‌المللی در استونی برگزار شد.

روایتی از کابل در آستانه سقوط

حضور فراهانی در جشنواره تالین ۲۰۲۶، با اکران جهانی فیلم «وقتی صدای زنگوله‌ها را می‌شنود» همزمان شده است. این تریلر دلهره‌آور که محصول مشترک فرانسه، آلمان و بلژیک است، در بخش مسابقه فیلم‌های اول این رویداد سینمایی به نمایش درآمد.[3]

داستان این فیلم در تابستان ۲۰۲۱ و درست در روزهای پیش از تسلط دوباره طالبان بر کابل روایت می‌شود. فراهانی در این اثر نقش «لیلا»، یک بیوه جوان افغان را بازی می‌کند که پس از ورود به پایتخت، متوجه سوءاستفاده سازمان‌یافته از کودکان در یک شبکه زیرزمینی می‌شود و تصمیم به نجات آن‌ها می‌گیرد.[3]

شبنم زریاب، کارگردان افغانستانی‌تبار ساکن پاریس، این فیلم را به عنوان واکنشی به بی‌تفاوتی جامعه جهانی در قبال رها کردن میلیون‌ها زن افغان ساخته است. منتقدان حاضر در جشنواره، از جمله وندی آید، داستان‌پردازی زریاب و نقش‌آفرینی فراهانی را ستوده‌اند، هرچند برخی پایان‌بندی فیلم را ناگهانی توصیف کرده‌اند.[3]

ابعاد گسترده جشنواره تالین

جشنواره شب‌های سیاه تالین که یکی از بزرگترین رویدادهای سینمایی شمال اروپا محسوب می‌شود، امسال سی‌امین سالگرد تاسیس خود را جشن می‌گیرد. این رویداد از ۶ تا ۲۲ نوامبر میزبان بیش از ۲۰۰۰ مهمان بین‌المللی از ۵۰ کشور جهان است و نقش مهمی در معرفی استعدادهای جدید دارد.[4]

بر اساس آمارهای رسمی منتشر شده، در نسخه ۲۰۲۶ این جشنواره مجموعا ۲۳۰ فیلم بلند و ۲۵۹ فیلم کوتاه از ۸۷ کشور به نمایش درمی‌آید. از این تعداد، ۱۰۷ اثر نخستین اکران جهانی خود را در تالین تجربه می‌کنند که نشان‌دهنده جایگاه رو به رشد این جشنواره در تقویم سینمای جهان است.[4]

بخش صنعت این جشنواره نیز امسال بیست و پنجمین سالگرد خود را با برگزاری بیش از ۱۲۰ رویداد تخصصی گرامی می‌دارد. این پلتفرم از ۹ تا ۲۰ نوامبر، تهیه‌کنندگان و فیلمسازان را برای جذب سرمایه و تولیدات مشترک بین‌المللی گرد هم آورده است.[4]

نمایی از فضای دلهره‌آور فیلم «وقتی صدای زنگوله‌ها را می‌شنود» که در کابل روایت می‌شود.

عبور از کلیشه‌های خاورمیانه

اعتراض فراهانی به تصویرسازی‌های هالیوود، ریشه در یک روند طولانی‌مدت در سینمای غرب دارد. او معتقد است که تقلیل دادن هویت خاورمیانه به جنگ، تروریسم و نفت، نه تنها واقعیت‌های فرهنگی این منطقه را نادیده می‌گیرد، بلکه به بازتولید چرخه‌های خشونت در افکار عمومی جهان کمک می‌کند.[1][2]

این بازیگر که پیش از این در فیلم‌های پرهزینه‌ای چون «مجموعه دروغ‌ها» و «دزدان دریایی کارائیب» ایفای نقش کرده، اکنون مسیر حرفه‌ای خود را به سمت سینمای مستقل و داستان‌های ناگفته سوق داده است. او تاکید دارد که هالیوود نباید تنها مرجع روایت تاریخ معاصر باشد.[1]

در پایان این نشست، جایزه جدیدی تحت عنوان «جهان آزاد» با حمایت آژانس دولتی اوکراین معرفی شد. این جایزه که به فیلم‌های مدافع آزادی و کرامت انسانی تعلق می‌گیرد، در مراسم اختتامیه ۲۰ نوامبر به یک اثر کردی-عراقی با نام «اگر توسط یک زن کشته شوی بهشتی در کار نیست» اهدا شد.[1]

هیئت داوران و استقلال هنری

هیئت داوران بخش مسابقه اصلی این دوره را سر کریستوفر همپتون، فیلمنامه‌نویس و کارگردان برنده دو جایزه اسکار، بر عهده دارد. در کنار او چهره‌هایی چون میریام ساسین تهیه‌کننده لبنانی و دیوید استامپ متخصص جلوه‌های ویژه آمریکایی، وظیفه ارزیابی ۱۲ فیلم بخش مسابقه جهانی را بر دوش دارند.[4]

فراهانی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به اهمیت حفظ استقلال هنری اشاره کرد. او یادآور شد که چگونه پس از خروج از ایران در سال ۲۰۰۸، تلاش کرده تا در تله انتظارات سیاسی غرب نیفتد و به جای تبدیل شدن به یک ابزار تبلیغاتی، صدای واقعی زنانی باشد که در مناطق جنگ‌زده برای بقا مبارزه می‌کنند.[1][2]

این موضع‌گیری صریح در تالین، بازتاب گسترده‌ای در میان منتقدان و رسانه‌های مستقل داشت. بسیاری از ناظران معتقدند که صحبت‌های فراهانی می‌تواند نقطه عطفی در نحوه تعامل جشنواره‌های اروپایی با سینماگران خاورمیانه باشد و آن‌ها را از فشار پاسخگویی به سیاست‌های دولت‌هایشان رها کند.[1][2]

نکات کلیدی

  1. گلشیفته فراهانی تصویرسازی هالیوود از خاورمیانه را «مزخرف مطلق» و پروپاگاندا خواند.
  2. او از فشار رسانه‌ها بر هنرمندان خاورمیانه برای پاسخگویی به مسائل سیاسی انتقاد کرد.
  3. فراهانی در تالین برای اکران فیلم جدیدش «وقتی صدای زنگوله‌ها را می‌شنود» حضور یافت.
  4. این فیلم به کارگردانی شبنم زریاب، روایتی از کابل در آستانه سقوط به دست طالبان است.

آنچه نمی‌دانیم

  • هنوز مشخص نیست که آیا این انتقادات صریح تاثیری بر پیشنهادهای کاری آینده فراهانی در هالیوود خواهد گذاشت یا خیر.
  • واکنش رسمی استودیوهای بزرگ هالیوودی به این اتهامات پروپاگاندا تاکنون منتشر نشده است.
بازیگران خاورمیانه 45%منتقدان سینمای مستقل 35%مدیران جشنواره‌ها 20%
بازیگران خاورمیانه
معتقدند هالیوود آن‌ها را در نقش‌های کلیشه‌ای و سیاسی محدود کرده است.
منتقدان سینمای مستقل
تایید می‌کنند که تصویرسازی غرب از خاورمیانه اغلب تقلیل‌گرایانه و در خدمت پروپاگاندا است.
مدیران جشنواره‌ها
بر لزوم حمایت ساختاری از فیلمسازان مناطق بحران‌زده تاکید دارند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • نمایندگان استودیوهای هالیوودی
  • سیاست‌گذاران فرهنگی غرب

منابع

پوشش منابع

4 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

بازیگران خاورمیانه 45%منتقدان سینمای مستقل 35%مدیران جشنواره‌ها 20%
  1. [1]Receipts HQبازیگران خاورمیانه

    Golshifteh Farahani takes hard line against Hollywood's depiction of the Middle East

    مطالعه در Receipts HQ →
  2. [2]Headlinerمنتقدان سینمای مستقل

    Golshifteh Farahani bekritiseert de aanhoudende politieke vragen op het Black Nights Film Festival

    مطالعه در Headliner →
  3. [3]DMoviesمنتقدان سینمای مستقل

    When She Hears the Bells - Review

    مطالعه در DMovies →
  4. [4]Film New Europeمدیران جشنواره‌ها

    Tallinn Black Nights Film Festival Announces Full Programme for 30th Edition

    مطالعه در Film New Europe →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار سرگرمی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.