رفتن به محتوای اصلی
سلامت روان دیجیتالتیک‌تاک· 5 دقیقه مطالعه· در فرهنگ

«بلوم‌اسکرولینگ»؛ چگونه نسل زد الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی را برای آرامش تربیت می‌کند

روند جدیدی به نام «بلوم‌اسکرولینگ» در شبکه‌های اجتماعی در حال جایگزینی با اخبار منفی است. کاربران با انتخاب آگاهانه محتوای مثبت و هنری، الگوریتم‌ها را برای بهبود سلامت روان خود آموزش می‌دهند.

به قلم الناز کریمی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

اگر از باز کردن شبکه‌های اجتماعی و مواجهه با سیلی از اخبار ناگوار، درگیری‌های جهانی و بحران‌های اقتصادی خسته شده‌اید، تنها نیستید. در هفته‌های اخیر، کاربران جوان اینترنت در حال تغییر قوانین بازی هستند و به جای غرق شدن در اخبار منفی، الگوریتم‌ها را برای نمایش زیبایی و آرامش تربیت می‌کنند. این پدیده که «بلوم‌اسکرولینگ» (Bloomscrolling) نام گرفته، نقطه مقابل وب‌گردی اضطراب‌آور است.

بلوم‌اسکرولینگ به معنای جستجوی آگاهانه و هدفمند برای محتوای الهام‌بخش، هنری، خنده‌دار و آرامش‌بخش در فضای مجازی است. به جای آنکه اجازه دهید الگوریتم تیک‌تاک یا اینستاگرام با تیترهای جنجالی شما را در یک چرخه بی‌پایان از استرس گرفتار کند، شما با انتخاب دقیق محتوا، به پلتفرم می‌فهمانید که دقیقاً چه چیزی می‌خواهید تماشا کنید.[1]

این روند جدید در واقع پاسخی مستقیم به «دوم‌اسکرولینگ» (Doomscrolling) است؛ عادتی وسواس‌گونه که در آن کاربر با وجود آگاهی از تأثیر مخرب اخبار بد، ساعت‌ها به خواندن آن‌ها ادامه می‌دهد. در بلوم‌اسکرولینگ، کاربر عاملیت خود را پس می‌گیرد و فید شبکه‌های اجتماعی را از یک منبع استرس‌زا به فضایی برای بازیابی انرژی روانی تبدیل می‌کند.[1]

ریشه‌های یک پدیده آرام‌بخش

ریشه این اصطلاح به خبرنامه‌ای از پروفسور روها بنجامین، جامعه‌شناس دانشگاه پرینستون، برمی‌گردد که از مخاطبانش خواست به جای تمرکز بر تاریکی‌ها، به دنبال هنرمندان و فعالانی باشند که امید به تغییر را زنده نگه می‌دارند. اما شکل امروزی آن در تیک‌تاک، بیشتر بر زیبایی‌شناسی، هنر، حیوانات خانگی و سبک زندگی آرام تمرکز دارد.

تصویرسازی: بلوم‌اسکرولینگ شامل تماشای ویدیوهای هنری، طبیعت و محتوای الهام‌بخش است.

لوسی بلوم، نویسنده‌ای که یکی از مروجان این سبک است، با پاک کردن حساب قبلی اینستاگرام خود و دنبال کردن انحصاری صفحات هنری، تجربه جدیدی خلق کرد. او می‌گوید که پس از این تغییر، الگوریتم تنها محتوای مربوط به نقاشی و استودیوهای هنری را به او نشان داد که باعث شد احساس آرامش و انگیزه بسیار بیشتری نسبت به گذشته داشته باشد.

تحقیقات جدید نشان می‌دهد که این تغییر رویه در میان جوانان بسیار فراگیر شده است. بر اساس مطالعه‌ای که در اواسط نوامبر ۲۰۲۶ توسط شرکت اسباب‌بازی‌سازی هاسبرو (Hasbro) منتشر شد، ۹۳ درصد از جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله در بریتانیا اقداماتی را برای شادتر کردن فید شبکه‌های اجتماعی خود انجام داده‌اند.[2]

این مطالعه ابعاد جالب دیگری را نیز روشن می‌کند. تقریباً از هر پنج جوان، یک نفر (۱۹ درصد) یک حساب کاربری کاملاً مجزا فقط برای تماشای محتوای مثبت و الهام‌بخش ایجاد کرده است. این آمار نشان می‌دهد که نیاز به یک پناهگاه دیجیتال امن، تا چه حد برای نسل جدید اهمیت پیدا کرده است.[2]

جستجو برای آرامش روانی تنها به صفحه نمایش محدود نمی‌شود. طبق همین تحقیق، بیش از ۸۴ درصد از جوانان تمایل دارند در مواقع استرس‌زا به سرگرمی‌های دوران کودکی خود بازگردند. به عنوان مثال، یک‌چهارم از آن‌ها کار با خمیر بازی را به عنوان فعالیتی آرام‌بخش انتخاب کرده‌اند که نشان‌دهنده نیاز عمیق به فاصله گرفتن از هیاهوی دنیای بزرگسالان است.[2]

بر اساس مطالعه هاسبرو، اکثریت قاطع جوانان به دنبال پاکسازی فید شبکه‌های اجتماعی خود هستند.

تأثیر اخبار بد بر سیستم عصبی

اما چرا ما در وهله اول به اخبار منفی جذب می‌شویم؟ روانشناسان این موضوع را به یک مکانیسم بقای تکاملی به نام «سوگیری منفی‌نگری» مرتبط می‌دانند. مغز انسان به طور طبیعی برنامه‌ریزی شده است تا خطرات احتمالی در محیط را شناسایی کند تا ما را ایمن نگه دارد، و الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی دقیقاً از همین نقطه ضعف سوءاستفاده می‌کنند.[1]

شریل گراسکوپف، مشاور بالینی در لس‌آنجلس، توضیح می‌دهد که وقتی فید شما پر از درگیری، بلایای طبیعی و اخبار تلخ است، بدن شما واکنش استرسی (جنگ یا گریز) نشان می‌دهد. در این حالت، هورمون‌های استرس مانند کورتیزول ترشح می‌شوند، حتی اگر شما در امنیت کامل روی مبل خانه خود نشسته باشید و هیچ خطر فیزیکی شما را تهدید نکند.[1]

اینجاست که بلوم‌اسکرولینگ به عنوان یک راهکار درمانی وارد عمل می‌شود. گراسکوپف می‌افزاید: «وقتی چیزی را تماشا می‌کنید که شما را می‌خنداند، احساس ارتباط به شما می‌دهد یا شادی کوچکی خلق می‌کند، در واقع به سیستم عصبی خود فرصت می‌دهید تا احساس امنیت کند و از حالت آماده‌باش خارج شود.»[1]

این تمرین آگاهانه می‌تواند برای افرادی که با مشکلات سلامت روان درگیر هستند، بسیار دگرگون‌کننده باشد. کارشناسان تأکید می‌کنند که برای کسانی که با اضطراب عمومی، افسردگی یا حساسیت حسی بالا زندگی می‌کنند، تماشای هدفمند محتوای مثبت و آرام‌بخش به عنوان یک ابزار قدرتمند برای تنظیم هیجانی و بازگشت به تعادل روانی عمل می‌کند.[1]

تصویرسازی: کارشناسان توصیه می‌کنند در کنار تماشای محتوای مثبت، زمان استفاده از گوشی نیز مدیریت شود.

چگونه الگوریتم را آموزش دهیم؟

آموزش الگوریتم‌ها برای نمایش محتوای مثبت کار پیچیده‌ای نیست. شبکه‌هایی مانند تیک‌تاک و اینستاگرام، رد کردن سریع یک ویدیو را به عنوان عدم علاقه ثبت می‌کنند. در مقابل، اگر روی یک ویدیوی هنری یا طبیعت مکث کنید، اجازه دهید چند بار تکرار شود یا آن را لایک کنید، الگوریتم به سرعت یاد می‌گیرد که محتوای مشابه بیشتری به شما نشان دهد.

آلنیس چاوز، مشاور حرفه‌ای، تأکید می‌کند که گذر از دوم‌اسکرولینگ به بلوم‌اسکرولینگ نیازمند تلاش فعالانه است. کاربران باید حساب‌های استرس‌زا را بی‌صدا (Mute) یا آنفالو کنند، از گزینه «علاقه‌مند نیستم» استفاده کنند و به جای پذیرش منفعلانه محتوای پیشنهادی، فید خود را مانند یک باغچه شخصی با دقت و وسواس هرس و مدیریت کنند.[1][3]

با این حال، کارشناسان یک هشدار مهم نیز دارند: محتوای مثبت نباید بهانه‌ای برای فرار از واقعیت شود. گراسکوپف یادآوری می‌کند که حتی تماشای ویدیوهای الهام‌بخش، اگر برای ساعت‌های طولانی و بدون وقفه انجام شود، می‌تواند راهی برای قطع ارتباط با دنیای واقعی و احساسات درونی باشد. تعیین مرزهای زمانی برای استفاده از گوشی همچنان یک ضرورت است.[3]

در نهایت، بلوم‌اسکرولینگ به ما یادآوری می‌کند که فناوری به خودی خود نه خوب است و نه بد؛ بلکه نحوه استفاده ما از آن اهمیت دارد. با انتخاب آگاهانه آنچه که هر روز تماشا می‌کنیم، می‌توانیم شبکه‌های اجتماعی را از یک میدان مین روانی، به ابزاری برای حمایت از خلاقیت، انرژی و سلامت روان خود تبدیل کنیم.

نکات کلیدی

  1. ترند «بلوم‌اسکرولینگ» کاربران را تشویق می‌کند تا به جای اخبار منفی، محتوای مثبت و آرامش‌بخش را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنند.
  2. بر اساس یک مطالعه جدید، ۹۳ درصد از جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله اقداماتی برای شادتر کردن فید شبکه‌های اجتماعی خود انجام داده‌اند.
  3. روانشناسان می‌گویند تماشای محتوای الهام‌بخش به تنظیم سیستم عصبی و کاهش اضطراب ناشی از اخبار بد کمک می‌کند.
  4. کاربران با مکث روی ویدیوهای مثبت و بی‌صدا کردن حساب‌های استرس‌زا، الگوریتم‌ها را برای نمایش محتوای دلخواه آموزش می‌دهند.

آنچه نمی‌دانیم

  • هنوز مشخص نیست که آیا بلوم‌اسکرولینگ در درازمدت می‌تواند به طور موثری زمان کلی استفاده از صفحه نمایش (Screen time) را کاهش دهد یا خیر.
  • تحقیقات بالینی گسترده‌ای درباره تأثیر دقیق این روش بر درمان اختلالات جدی اضطرابی و افسردگی انجام نشده است.
حامیان سلامت روان 60%تحلیل‌گران فرهنگ اینترنت 40%
حامیان سلامت روان
بر اهمیت کنترل آگاهانه بر محتوای مصرفی و تأثیر آن بر کاهش استرس تأکید دارند.
تحلیل‌گران فرهنگ اینترنت
این پدیده را واکنشی طبیعی از سوی نسل جوان به خستگی از اخبار منفی می‌دانند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • توسعه‌دهندگان الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی
  • تولیدکنندگان محتوای خبری سنتی

منابع

پوشش منابع

3 منبع

2 دیدگاه شناسایی‌شده

حامیان سلامت روان 60%تحلیل‌گران فرهنگ اینترنت 40%
  1. [1]The Independentحامیان سلامت روان

    What is 'bloomscrolling' that is taking over the internet and making people happier?

    مطالعه در The Independent →
  2. [2]Daily Starتحلیل‌گران فرهنگ اینترنت

    Bloomscrolling is latest trend as people look for happier content

    مطالعه در Daily Star →
  3. [3]Movieguideحامیان سلامت روان

    Can 'Bloomscrolling' Give You a Happier Feed?

    مطالعه در Movieguide →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار فرهنگ با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.