واگذاری نخستین مجوزهای معدنکاری در اعماق اقیانوس آرام از سوی آمریکا در میان اعتراضات
دولت آمریکا با وجود مخالفتهای گسترده و رای مخالف دادگاه فدرال، نخستین مجوزهای استخراج معادن در اعماق اقیانوس آرام را به یک شرکت خصوصی واگذار کرد. این تصمیم با اعتراض شدید فعالان محیطزیست و ساکنان بومی ساموآی آمریکا روبهرو شده است.
به قلم بهنام امینی
این خبر را به اشتراک بگذارید
وزارت کشور آمریکا روز پنجشنبه در اقدامی بیسابقه، نخستین مجوزهای تجاری معدنکاری در اعماق دریا را به ارزش ۶ میلیون دلار واگذار کرد. این دو مجوز ۲۰ ساله، محدودهای به وسعت ۳۱.۵ میلیون هکتار از بستر اقیانوس آرام در نزدیکی ساموآی آمریکا را برای اکتشاف مواد معدنی در اختیار یک شرکت خصوصی قرار میدهد.[2]
این مزایده در حالی در کالیفرنیا برگزار شد که تنها چند روز پیش از آن، یک قاضی فدرال در هاوایی حکم داده بود که روند تایید این واگذاری غیرقانونی است. قاضی «جیل اوتاکه» اعلام کرد که سازمان ملی شیلات دریایی آمریکا در ارزیابی خطرات این طرح، قانون گونههای در معرض خطر را نقض کرده است.[2][5]
با وجود این حکم قضایی و اعتراضات گسترده مردمی، اداره مواد معدنی دریایی آمریکا مزایده را لغو نکرد. شرکت نوپای «وتاستون یو.اس ونچرز» مستقر در نیویورک، تنها شرکتی بود که با پرداخت حداقل قیمت پایه یعنی ۳ میلیون دلار برای هر بلوک، برنده این مناقصه جنجالی شد.[2]
رقابت بر سر مواد معدنی حیاتی
داگ برگم، وزیر کشور آمریکا، این واگذاری را گامی تاریخی برای امنیت انرژی و معدنی ایالات متحده توصیف کرد. او تاکید کرد که ایجاد یک زنجیره تامین قابلاتکا برای مواد معدنی حیاتی، پیشنیاز اصلی برای حفظ قدرت تولید داخلی، توسعه فناوریهای نوین و تقویت سیستمهای دفاع ملی آمریکا در برابر رقبای جهانی است.[4]
هدف اصلی از این معدنکاری، استخراج کلوخههای چندفلزی از بستر اقیانوس است. این سنگهای کوچک که در طول میلیونها سال شکل گرفتهاند، حاوی مقادیر قابلتوجهی از نیکل، کبالت، مس و منگنز هستند؛ عناصری که برای تولید باتری خودروهای الکتریکی، توربینهای بادی و سایر زیرساختهای انرژی پاک کاربردی حیاتی دارند.[1][5]
این مزایده در واقع اجرای فرمان اجرایی آوریل ۲۰۲۵ دونالد ترامپ است. رئیسجمهور آمریکا در آن فرمان از نهادهای فدرال خواسته بود تا برای کاهش وابستگی به تامینکنندگان خارجی، بهویژه چین، روند صدور مجوزهای استخراج مواد معدنی از بستر اقیانوسها را تسریع کنند و آن را یک اولویت امنیت ملی خوانده بود.[5]
با این حال، کارشناسان حقوقی میگویند که این مجوزها در حال حاضر تنها حق انحصاری نقشهبرداری و اکتشاف اولیه را به شرکت «وتاستون» میدهند. هرگونه عملیات فیزیکی استخراج یا آزمایش تجهیزات سنگین در بستر دریا، نیازمند ارائه طرحهای جامع و عبور از سدهای نظارتی و ارزیابیهای زیستمحیطی مجزا در سالهای آینده خواهد بود.[2]
نگرانیهای عمیق زیستمحیطی
فعالان محیطزیست هشدار میدهند که معدنکاری در اعماق دریا یک صنعت آزمایشنشده با پیامدهای فاجعهبار است. ماشینآلات سنگینی که برای جمعآوری کلوخهها استفاده میشوند، بستر اقیانوس را شخم زده و ابرهای غلیظی از رسوبات سمی ایجاد میکنند که میتواند حیات دریایی را در شعاع دهها کیلومتری خفه کرده و زنجیره غذایی را نابود کند.[1][5]
مناطق واگذار شده در فاصله بسیار نزدیکی از پناهگاه دریایی ملی «آتول رز» قرار دارند. این پناهگاه یکی از بکرترین اکوسیستمهای مرجانی جهان است و زیستگاه حیاتی برای گونههای در معرض خطری مانند لاکپشتهای پوزهعقابی، نهنگهای آبی، کوسهها و چندین گونه مرجان کمیاب محسوب میشود.[3][5]
جولیا سینگر، مدیر کارزار دفاعی سازمان اقیانوسشناسی «اوشنا»، این اقدام را یک اشتباه تاریخی خواند. او تاکید کرد که فشار زودهنگام برای بهرهبرداری از اعماق دریا، پیش از آنکه علم شناخت کاملی از این اکوسیستمهای حیاتی پیدا کند، عواقبی فاجعهبار به دنبال خواهد داشت که اثرات آن تا نسلها در اقیانوسها باقی میماند.[4][5]
آرلو همفیل، از مدیران ارشد صلح سبز در آمریکا، نیز با انتقاد شدید از این مزایده گفت که دولت آمریکا با نادیده گرفتن حکم دادگاه، نخستین جای پای این صنعت مخرب را در آبهای خود محکم کرد. او از کنگره خواست تا پیش از آغاز هرگونه فعالیت فیزیکی، این مجوزها را به حالت تعلیق درآورد.[1][3]
مقاومت جوامع بومی ساموآ
ساکنان بومی ساموآی آمریکا که زندگی و فرهنگشان پیوندی ناگسستنی با اقیانوس دارد، در خط مقدم این اعتراضات قرار دارند. سابرینا سولوی-ماهوکا، بنیانگذار گروه محیطزیستی «فینافیناو»، با سفر از ساموآ به کالیفرنیا در تجمع اعتراضی مقابل محل برگزاری مزایده شرکت کرد تا صدای بومیان منطقه را به گوش مقامات فدرال برساند.[2][3]
او در بیانیهای احساسی اعلام کرد: «ما امیدوار بودیم هرگز به این نقطه نرسیم. اقیانوس تنها یک نقشه جغرافیایی نیست؛ بلکه خانه، هویت و منبع معیشت ماست. مردم ما شایسته آن هستند که در تصمیماتی که بر آینده فرزندانشان تاثیر میگذارد، مشارکت معناداری داشته باشند، نه اینکه صرفا شنیده شوند و سپس نادیده گرفته شوند.»[2][3]
دولت محلی ساموآی آمریکا پیش از این در سال ۲۰۲۴، هرگونه معدنکاری در اعماق دریا را در آبهای سرزمینی خود ممنوع کرده بود. با این حال، مناطق به مزایده گذاشته شده در آبهای فدرال و خارج از حوزه اختیارات دولت محلی قرار دارند، که این موضوع خشم مقامات محلی را برانگیخته است.[2][5]
دولت محلی ساموآی آمریکا پیش از این در سال ۲۰۲۴، هرگونه معدنکاری در اعماق دریا را در آبهای سرزمینی خود ممنوع کرده بود.
در جریان فرآیند نظرخواهی عمومی که توسط دفتر مدیریت انرژی اقیانوسی برگزار شد، بیش از ۷۶ هزار نظر ثبت گردید که اکثریت قریب به اتفاق آنها با این طرح مخالف بودند. رهبران محلی و شوراهای روستایی ساموآ بارها هشدار دادهاند که نابودی اکوسیستم دریایی میتواند به اقتصاد شکننده این جزیره آسیب برساند.[2][3]
چالشهای حقوقی و بینالمللی
اکنون چندین پرونده حقوقی برای توقف این پروژه در جریان است. گروهی از روسای قبایل ساموآ با حمایت سازمان حقوقی «ارثجاستیس»، شکایتی را در ماه اکتبر ثبت کردند که اختیارات دولت فدرال برای واگذاری بستر دریای مجاور این قلمرو را زیر سوال میبرد و آن را ناقض معاهدات تاریخی میداند.[2][3]
کریس ایتون، وکیل سازمان ارثجاستیس، تصمیم دولت برای برگزاری مزایده را یک اقدام قانونشکنانه و خودسرانه توصیف کرد. او تاکید کرد که تیم حقوقی آنها از تمام ظرفیتهای قانونی استفاده خواهد کرد تا این مجوزها را باطل کند، چرا که نادیده گرفتن حکم صریح دادگاه فدرال رویهای خطرناک در مدیریت منابع ملی ایجاد میکند.[1][5]
فراتر از مرزهای آمریکا، این اقدام پیامدهای بینالمللی گستردهای نیز دارد. ایالات متحده عضو کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل نیست و در نتیجه نمیتواند از طریق سازمان بینالمللی بستر دریا مجوزهای استخراج در آبهای بینالمللی را دریافت کند. به همین دلیل، واشنگتن در تلاش است تا قوانین داخلی خود را برای این منظور توسعه دهد.
بسیاری از کشورهای جهان و بیش از هزار دانشمند علوم دریایی از ۷۵ کشور، خواستار توقف یا ممنوعیت کامل معدنکاری در اعماق دریا شدهاند. آنها استدلال میکنند که اقیانوسها در حال حاضر تحت فشار شدید ناشی از تغییرات اقلیمی، اسیدی شدن و آلودگیهای پلاستیکی قرار دارند و تحمل یک شوک صنعتی جدید را نخواهند داشت.[1][5]
چشمانداز آینده صنعت
با وجود تمام مخالفتها، دولت آمریکا برنامههای توسعهطلبانهای برای آینده دارد. علاوه بر ساموآ، وزارت کشور در حال بررسی واگذاری مجوزهای مشابه در بستر اقیانوس در نزدیکی جزایر ماریانای شمالی، سواحل ویرجینیا و آلاسکا است. مزایده بعدی برای منطقه ماریانا احتمالا در اواسط دسامبر سال جاری میلادی برگزار خواهد شد.[2]
شرکتهای معدنی استدلال میکنند که استخراج از بستر اقیانوس، در مقایسه با معادن زمینی که اغلب با جنگلزدایی، نقض حقوق بشر و تولید زبالههای سمی همراه هستند، آسیب کمتری به همراه دارد. با این حال، منتقدان معتقدند که راهکار واقعی، سرمایهگذاری در بازیافت باتریها و توسعه فناوریهای جایگزین است، نه تخریب آخرین مرزهای دستنخورده زمین.[1][4]
در نهایت، سرنوشت این مجوزهای ۶ میلیون دلاری در راهروهای دادگاههای فدرال تعیین خواهد شد. تا آن زمان، تقابل میان نیاز روزافزون به مواد معدنی برای گذار به انرژیهای پاک و ضرورت حفاظت از شکنندهترین اکوسیستمهای سیاره زمین، به عنوان یکی از پیچیدهترین چالشهای زیستمحیطی دهه جاری باقی خواهد ماند.[2][5]
کارشناسان اقتصادی نیز هشدار میدهند که اقتصاد معدنکاری در اعماق دریا هنوز اثبات نشده است. هزینههای سرسامآور توسعه فناوریهای رباتیک زیرآبی، در کنار خطرات حقوقی و فشارهای افکار عمومی، سرمایهگذاری در این بخش را به شدت پرریسک کرده است. حضور تنها یک شرکت در مزایده اخیر، نشاندهنده تردید بازارهای مالی نسبت به آینده این صنعت است.[2]
با گذشت زمان و پیشرفت پروندههای قضایی، نگاه جامعه جهانی به رویکرد ایالات متحده در قبال اقیانوس آرام دوخته شده است. نتیجه این کشمکش تاریخی نه تنها آینده محیطزیست ساموآی آمریکا را رقم خواهد زد، بلکه میتواند استانداردهای جهانی برای نحوه تعامل بشر با ناشناختهترین و پهناورترین زیستگاههای کره زمین را برای دهههای آینده پایهگذاری کند.[1][3]
نکات کلیدی
- واگذاری دو مجوز ۲۰ ساله به وسعت ۳۱.۵ میلیون هکتار در اقیانوس آرام به یک شرکت خصوصی آمریکایی.
- برگزاری مزایده با وجود حکم دادگاه فدرال مبنی بر نقض قانون گونههای در معرض خطر.
- هدف دولت آمریکا از این طرح، تامین مواد معدنی حیاتی مانند کبالت و نیکل برای رقابت با چین است.
- اعتراض شدید بومیان ساموآی آمریکا و فعالان محیطزیست به تخریب احتمالی اکوسیستمهای بکر دریایی.
آنچه نمیدانیم
- مشخص نیست که آیا چالشهای حقوقی و شکایات فعلی میتوانند مانع از آغاز عملیات نقشهبرداری شرکت برنده شوند یا خیر.
- هنوز ابعاد دقیق آسیبهای زیستمحیطی ناشی از استخراج کلوخههای چندفلزی بر اکوسیستمهای ناشناخته اعماق دریا به طور کامل ارزیابی نشده است.
روند رویداد
۲۰۲۴
ساموآی آمریکا استخراج معادن در آبهای سرزمینی خود را ممنوع اعلام کرد.
آوریل ۲۰۲۵
دونالد ترامپ فرمان اجرایی تسریع دسترسی به مواد معدنی حیاتی در بستر اقیانوسها را امضا کرد.
۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
یک قاضی فدرال در هاوایی حکم داد که تایید این مزایده ناقض قانون گونههای در معرض خطر بوده است.
۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
دولت آمریکا نخستین مجوزهای تجاری معدنکاری در اعماق دریا را به ارزش ۶ میلیون دلار واگذار کرد.
- دولت فدرال آمریکا
- تامین مواد معدنی حیاتی از بستر اقیانوس را برای امنیت ملی و استقلال اقتصادی ضروری میداند.
- فعالان محیطزیست
- بر توقف فوری معدنکاری به دلیل خطرات جبرانناپذیر برای تنوع زیستی اعماق دریا تاکید دارند.
- جوامع بومی ساموآ
- خواهان احترام به حقوق بومیان و محافظت از اقیانوس به عنوان میراث و منبع معیشت خود هستند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- کشورهای همسایه در اقیانوس آرام
- سازمان بینالمللی بستر دریا (ISA)
منابع
[1]Inside Climate Newsجوامع بومی ساموآTrump Administration Awards First-Ever Deep-Sea Mining Exploration Leases
مطالعه در Inside Climate News →
[2]Mining.comدولت فدرال آمریکاUS defies court ruling with historic seabed mine leases
مطالعه در Mining.com →
[3]Oceanographic Magazineجوامع بومی ساموآUS issues first deep sea mining leases off American Samoa
مطالعه در Oceanographic Magazine →
[4]AFPUS carries out first deep-sea mining lease sales off American Samoa
مطالعه در AFP →
[5]EuronewsTrump administration sells first deep-sea mining leases in US history
مطالعه در Euronews →
بیشتر در محیط زیست
مشاهده همه →سامانههای هشدار زودهنگام
گزارش جدید سازمان ملل در کاپ۳۱: کاهش ۶ برابری تلفات بلایای طبیعی با توسعه سامانههای هشدار زودهنگام
3 منبع
معرفی برندگان جایزه محیطزیستی «ارثشات» ۲۰۲۶؛ اعطای پنج جایزه یک میلیون پوندی برای نجات زمین
2 منبع
تاسیس مرکز هوش مصنوعی برای پیشبینی سیل و رانش زمین با همکاری انتیتی دیتا و موسسه فناوری جامو
3 منبع
سامانه بارشی
ورود سامانه بارشی جدید به ایران؛ پایان آلودگی کلانشهرها و آغاز بارش برف و باران در ۱۲ استان
2 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار محیط زیست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





