گزارش سازمان جهانی گردشگری: کاهش ۲۲ درصدی ورود گردشگران به خاورمیانه در نیمه اول ۲۰۲۶

تصمیم‌گیری برای انتخاب مقصد سفر، دقیقا در لحظه‌ای شکل می‌گیرد که مسافران با اخبار تنش‌های منطقه‌ای و نوسانات قیمت بلیت هواپیما مواجه می‌شوند؛ مرحله‌ای که در آن امنیت و هزینه بر اشتیاق کشف مکان‌های جدید غلبه می‌کند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، این مرحله تعیین‌کننده باعث شد تا نقشه گردشگری جهان دستخوش تغییرات ملموسی شود. بر اساس گزارش ماه سپتامبر سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism)، در حالی که حدود ۶۹۰ میلیون نفر در سراسر جهان چمدان‌های خود را برای سفرهای بین‌المللی بستند، منطقه خاورمیانه با ریزش بی‌سابقه مسافران روبرو شد.[2]

داده‌های منتشر شده نشان می‌دهد که ورود گردشگران بین‌المللی به خاورمیانه در شش ماهه اول سال ۲۰۲۶ با کاهش ۲۲ درصدی همراه بوده است. این افت شدید، مستقیما به درگیری‌های جاری در منطقه، اختلال در پروازها و افزایش هزینه‌های سوخت جت ارتباط دارد. شیخه آل نویس، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری، در این باره تاکید کرده است: «وضعیت خاورمیانه بر مقاصدی بسیار فراتر از خود این منطقه تأثیر گذاشته و یادآوری روشنی است که در جهانی تا این اندازه به‌هم‌پیوسته، تاب‌آوری باید در همه جا ایجاد شود، نه فقط زمانی که یک بحران آغاز می‌شود.»[1]

با وجود این ریزش در خاورمیانه، سایر نقاط جهان تصویر متفاوتی را تجربه کردند. آفریقا با رشد ۴ درصدی و اروپا با افزایش ۳ درصدی در جذب گردشگر، توانستند بخشی از بار این رکود را به دوش بکشند. قاره آمریکا نیز رشد ۲ درصدی را ثبت کرد. با این حال، رشد کلی گردشگری بین‌المللی در نیمه نخست سال تنها ۰.۴ درصد بود که نشان‌دهنده توقف شتاب پساکرونایی این صنعت است. در سه ماهه دوم سال، ورود گردشگران در سطح جهان با افت ۱ درصدی مواجه شد که کاهش ۳ درصدی در ماه‌های آوریل و ژوئن نقش مهمی در آن داشت.[2][3]

این شرایط باعث شده تا سازمان جهانی گردشگری پیش‌بینی خود را برای کل سال ۲۰۲۶ تعدیل کند. در حالی که در ماه ژانویه پیش‌بینی می‌شد گردشگری جهانی بین ۳ تا ۴ درصد رشد داشته باشد، اکنون این رقم به ۱ تا ۲ درصد کاهش یافته است. تورم، افزایش قیمت نفت و تمایل مسافران به انتخاب مقاصد نزدیک‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر، از جمله عواملی هستند که در ماه‌های آینده مسیر حرکت این صنعت را تعیین خواهند کرد.[1][3]

خطوط هوایی و آژانس‌های مسافرتی اکنون در حال تطبیق خود با این واقعیت جدید هستند. لغو پروازها در مسیرهای منتهی به خاورمیانه و تغییر مسیرهای ترانزیتی، هزینه‌های عملیاتی را افزایش داده است. در عین حال، مقاصد جایگزین در اروپا و آسیا تلاش می‌کنند تا با ارائه بسته‌های جذاب‌تر، گردشگرانی را که از سفر به خاورمیانه منصرف شده‌اند، جذب کنند. با این وجود، موج گرما در اروپای غربی که منجر به کاهش ۶ درصدی ورود گردشگران به این منطقه در ماه ژوئن شد، نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی نیز به اندازه تنش‌های ژئوپلیتیک می‌تواند بر تصمیمات سفر تاثیرگذار باشد.[2][3]

برای مسافرانی که قصد برنامه‌ریزی سفرهای پاییزی و زمستانی خود را دارند، این آمارها پیام روشنی به همراه دارد: انعطاف‌پذیری کلید اصلی است. رزرو بلیت‌های قابل استرداد، توجه به هشدارهای مسافرتی و در نظر گرفتن مقاصد جایگزین، اقداماتی هستند که می‌توانند از غافلگیری‌های ناخوشایند جلوگیری کنند. در نهایت، تا زمانی که ثبات به منطقه خاورمیانه بازنگردد، نقشه گردشگری جهان همچنان تحت تاثیر این عدم قطعیت باقی خواهد ماند.

با نگاهی به آینده، کارشناسان سازمان جهانی گردشگری همچنان محتاطانه امیدوارند. شاخص اعتماد این سازمان برای ماه‌های سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ۴۵ درصد از کارشناسان انتظار عملکرد بهتری را دارند، در حالی که ۳۴ درصد معتقدند شرایط مشابه سال گذشته خواهد بود. این ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه صنعت گردشگری با فشارهای بی‌سابقه‌ای مواجه است، اما تمایل انسان‌ها برای سفر و کشف جهان همچنان پابرجاست و تنها مسیرها و الگوهای آن تغییر کرده است.

در نهایت، آنچه در ماه‌های پیش رو تعیین‌کننده خواهد بود، مدت زمان درگیری‌ها و تاثیر آن بر اقتصاد جهانی است. اگر قیمت نفت تثبیت شود و خطوط هوایی بتوانند ظرفیت‌های خود را بازیابی کنند، ممکن است شاهد بازگشت تدریجی مسافران به مسیرهای سنتی باشیم. در غیر این صورت، صنعت گردشگری باید خود را برای یک دوره طولانی‌تر از رشد کند و تغییرات ساختاری در ترجیحات مسافران آماده کند.[1][2]