هشدار سازمان ملل به آمریکا: پخش زنده اعدام با جوخه تیرباران نقض ممنوعیت شکنجه است

برنامه ارتش ایالات متحده برای پخش زنده اینترنتی اعدام یک روان‌پزشک پیشین نظامی در ۳ دسامبر، نخستین اعدام عمومی این کشور پس از ۹۰ سال خواهد بود؛ تصمیمی که دفتر حقوق بشر سازمان ملل آن را عبور از خطوط قرمز حقوقی و نقض آشکار ممنوعیت مطلق شکنجه اعلام کرده است.[1][2][3]

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز پنجشنبه با اعلام این تصمیم تأکید کرد که اعدام نضال حسن با جوخه تیرباران در پایگاه فورت هود تگزاس باید علنی باشد تا عواقب سنگین حمله به نیروهای مسلح برای همگان روشن شود.[3][7]

این اقدام با واکنش تند نهادهای بین‌المللی در ژنو روبه‌رو شد و مقامات سازمان ملل هشدار دادند که پخش تصویر جان باختن یک فرد، تخلفی صریح از استانداردهای حقوق بشری به شمار می‌رود.[1][2]

شبیا مانتو، سخنگوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، به خبرنگاران گفت: «پخش زنده صحنه مرگ، حکم اعدام در ملأ عام را دارد و در تضاد بنیادین با اصل ممنوعیت مطلق شکنجه است.»[1][2]

مانتو خاطرنشان کرد که تبدیل اعدام به نمایشی عمومی رفتاری غیرانسانی، ظالمانه و تحقیرآمیز است؛ همان رفتاری که سازمان ملل پیش‌تر در کشورهایی نظیر افغانستان و ایران محکوم کرده بود.[2][5]

موج مخالفت‌های دوحزبی در داخل آمریکا

در داخل آمریکا نیز این پیشنهاد با مخالفت فوری قانون‌گذاران هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات همراه شد؛ مخالفان می‌گویند این شیوه، نام آمریکا را در ردیف رژیم‌های اقتدارگرا قرار می‌دهد.[4][7]

تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، در پیامی نوشت: «اعدام در ملأ عام کار دیکتاتوری‌های سرکوبگری مثل ایران و افغانستان است و چنین اتفاقی نباید در آمریکا بیفتد.»[7]

آستین اسکات، نماینده جمهوری‌خواه عضو کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، نیز با حمایت از اصل مجازات اعدام گفت که پخش زنده چنین تصاویری بیشتر تاکتیک گروه‌های جهادی است تا رفتار یک دولت قانون‌مدار.[7]

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه با اشاره به اینکه هنوز اجرایی شدن این تصمیم قطعی نیست، از موضوع فاصله گرفت و اعلام کرد شخصاً به عنوان یک کهنه‌سرباز چنین برنامه‌ای را تماشا نخواهد کرد.[7]

پیشینه حقوقی و تاریخی احکام نظامی

در صورت اجرا، این نخستین اعدام نظامی در آمریکا پس از سال ۱۹۶۱ و اولین مورد استفاده از جوخه تیرباران توسط ارتش این کشور از سال ۱۹۴۵ تاکنون به شمار می‌رود.

از اواسط سده بیستم میلادی، فرایند اجرای مجازات مرگ در آمریکا همواره از دید عموم پنهان مانده و تنها تعداد انگشت‌شماری از خبرنگاران، مقامات و خانواده قربانیان اجازه حضور داشته‌اند.[7]

کارشناسان حقوقی تأکید دارند هیچ دستورالعمل قانونی یا سابقه‌ای برای پخش اینترنتی اعدام وجود ندارد؛ ضمن آنکه مقررات فعلی ارتش نیز حضور افراد زیر ۱۸ سال در صحنه اعدام را اکیداً ممنوع کرده است.[7]

مروری بر حمله ۲۰۰۹ فورت هود

این پرونده به حمله مرگبار ۵ نوامبر ۲۰۰۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که حسن با تیراندازی در مرکز آمادگی پزشکی فورت هود، مرگبارترین حادثه تیراندازی در یک پایگاه نظامی غیرعملیاتی آمریکا را رقم زد.[3][7]

حسن در دادگاه نظامی سال ۲۰۱۳ اعتراف کرد که هدفش از این تیراندازی، حمایت از نیروهای طالبان در برابر ارتش آمریکا بوده است؛ دادگاه او را به ۴۵ فقره قتل عمد و اقدام به قتل محکوم کرد.[7]

حسن ۵۰ ساله که بر اثر اصابت گلوله پلیس در جریان حمله فلج شده و از ویلچر استفاده می‌کند، تمام مراحل فرجام‌خواهی را طی کرد و اوایل این هفته، دونالد ترامپ رسماً دستور اجرای حکم تیرباران او را تایید نمود.[7]

چالش‌ها و پیامدهای پیش‌رو

با وجود حمایت برخی بازماندگان از اصل مجازات مرگ، پخش زنده آن حتی بین قربانیان منتقدانی جدی دارد؛ از جمله یک گروهبان سابق که با شلیک هفت گلوله جان سالم به در برده و با پخش بدون سانسور مرگ مخالفت کرده است.[7]

پنتاگون هنوز جزئیات فنی و لجستیکی این پخش اینترنتی و همچنین وضعیت حضور فیزیکی خانواده‌های قربانیان در محل اجرای حکم در ۳ دسامبر را مشخص نکرده است.[7]

با نزدیک شدن به موعد اجرا، وزارت دفاع آمریکا تحت فشار فزاینده داخلی و بین‌المللی برای لغو این پخش زنده قرار دارد؛ تصمیمی که منتقدان معتقدند شأن سیستم قضایی را پایمال می‌کند.[3][4][7]