رفتن به محتوای اصلی
عدالت آموزشینهاد کتابخانه‌های عمومی· 5 دقیقه مطالعه· در جامعه

موج اهدای کتاب و توسعه فضاهای مطالعه؛ افتتاح ۵ کتابخانه جدید و تجهیز صدها مدرسه در هفته کتاب

همزمان با سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، نهادهای فرهنگی و گروه‌های مردمی با افتتاح کتابخانه‌های جدید، راه‌اندازی ناوگان سیار و اهدای هزاران جلد کتاب به مناطق کم‌برخوردار، گام‌های تازه‌ای برای توسعه عدالت آموزشی برداشتند.

به قلم قاسم پناهی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» در حالی آغاز شده است که تمرکز اصلی برنامه‌های امسال بر توسعه عدالت آموزشی و دسترسی برابر به منابع مطالعه قرار دارد. این رویداد فرهنگی از ۲۳ تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ در سراسر کشور در حال برگزاری است.[1][2]

نهادهای فرهنگی، ناشران و گروه‌های مردمی در این روزها با اجرای طرح‌های متنوعی چون افتتاح کتابخانه‌های جدید، راه‌اندازی ناوگان سیار و اهدای هزاران جلد کتاب، تلاش می‌کنند تا فاصله دسترسی به منابع خواندنی را در مناطق محروم کاهش دهند. این اقدامات فراتر از یک رویداد نمادین، به ایجاد زیرساخت‌های پایدار کمک می‌کند.

تمرکز بر مناطق حاشیه‌نشین و روستایی نشان‌دهنده تغییر رویکرد سیاست‌گذاران فرهنگی از تمرکزگرایی در پایتخت به سمت توزیع عادلانه امکانات است. در این میان، مشارکت نهادهای مختلف از جمله کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی، نویدبخش روزهای بهتری برای سرانه مطالعه در کشور است.[1]

توسعه فضاهای مطالعه در استان تهران

همزمان با این هفته فرهنگی، استان تهران شاهد بهره‌برداری از پروژه‌های عمرانی متعددی در حوزه کتابخانه‌های عمومی است. بر اساس اعلام سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان، پنج باب کتابخانه عمومی و دو کتابخانه سیار در شهرستان‌های حاشیه‌ای پایتخت افتتاح و بازگشایی می‌شوند.

سه کتابخانه جدیدالتأسیس شامل «مهر و ادب» در شهریار، «ملک‌الشعرای بهار» در رباط کریم و «شهید مصطفوی» در بهارستان، در مجموع ۸۵۰ متر مربع به زیربنای فضای مطالعاتی استان اضافه می‌کنند. این پروژه‌ها به‌طور ویژه برای پاسخگویی به نیازهای فرهنگی مناطق پرجمعیت و کمتر توسعه‌یافته طراحی شده‌اند.

علاوه بر این، دو کتابخانه «شهید بهشتی» در شهریار و «پروین اعتصامی» در پاکدشت پس از بازطراحی و نوسازی کامل، با ارائه خدمات نوین دوباره در اختیار شهروندان قرار گرفته‌اند. نوسازی این فضاها با هدف ایجاد محیطی جذاب‌تر و کارآمدتر برای نسل جوان انجام شده است.

ناوگان کتابخانه‌های سیار نیز در این استان تقویت شده است. یک دستگاه کامیونت کتابخانه سیار در شهرستان قدس افتتاح شده و دستگاه دیگری در شهرستان ورامین پس از تجهیز مجدد به ناوگان خدمات‌رسانی پیوسته است تا کتاب‌ها را به دست ساکنان روستاهای دورافتاده برساند.

تصویرسازی: کتابخانه‌های سیار نقش حیاتی در دسترسی کودکان روستایی به منابع خواندنی ایفا می‌کنند.

اهدای قفسه‌های دانایی به هرمزگان

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز در این هفته با اجرای پویش‌های متنوع، نقش پررنگی در ترویج فرهنگ مطالعه ایفا می‌کند. یکی از شاخص‌ترین اقدامات این نهاد، اهدای ۱۰۰ قفسه کتاب به مدارس مناطق محروم و کم‌برخوردار استان هرمزگان، از جمله شهرستان میناب است.[1]

برای هر یک از این قفسه‌های اهدایی، بین ۶۰ تا ۱۰۰ عنوان کتاب متناسب با گروه سنی دانش‌آموزان پایه اول تا چهارم ابتدایی در نظر گرفته شده است. این اقدام مستقیماً به غنی‌سازی منابع آموزشی در مدارسی کمک می‌کند که پیش از این فاقد هرگونه کتابخانه مستقل بوده‌اند.[1]

پویش خلاقانه «اگر کتاب‌ها نبودند...» از دیگر برنامه‌های کانون است که با مشارکت اعضای کانون‌یار در قالب قصه‌گویی و پادکست برگزار می‌شود. در این پویش، کودکان و نوجوانان جهانی بدون کتاب را تصور کرده و برداشت‌های خود را با زبان هنر روایت می‌کنند.[1]

این برنامه که تا ۹ آذر در مراکز کانون سراسر کشور ادامه دارد، تلاش می‌کند تا اهمیت حضور کتاب در زندگی روزمره را از نگاه خود کودکان برجسته سازد. مسابقه «در پناه کتاب» نیز با محوریت ایده‌های خلاقانه معرفی کتاب برای مربیان و مروجان در حال اجراست.[1]

گسترش طرح آفتاب مهربانی

در بخش غیردولتی و انتشاراتی نیز گام‌های بلندی برای تجهیز کتابخانه‌ها برداشته شده است. انتشارات به‌نشر با اجرای فاز کشوری طرح «آفتاب مهربانی»، اهدای کتاب به بیش از ۸۲۶ کتابخانه در سراسر کشور را در دستور کار خود قرار داده است.[2]

مسعود فرزانه، مدیرعامل این انتشارات، با اشاره به اهمیت نقش کتاب در شناخت مسائل اجتماعی، اعلام کرد که این طرح با هدف حمایت از کتابخانه‌های مناطق محروم و کم‌برخوردار اجرا می‌شود. این اقدام در ادامه مسیر موفق سال گذشته برنامه‌ریزی شده است.[2]

در دوره نخست این طرح در سال گذشته، ۵۵ هزار جلد کتاب به ۱۶۰ کتابخانه در مناطق محروم اهدا شد. تجهیز کتابخانه‌های روستایی مانند روستای بهار و سفلی مالکی از جمله دستاوردهای ملموس این طرح بود که اکنون در مقیاسی بسیار وسیع‌تر در حال تکرار است.[2]

توسعه زیرساخت‌های مطالعه و اهدای کتاب در مناطق کم‌برخوردار طی هفته کتاب با رشد چشمگیری همراه بوده است.

همچنین فروشگاه مرکزی این انتشارات در مشهد پس از ماه‌ها نوسازی، همزمان با هفته کتاب با معماری و چیدمانی جدید بازگشایی شد تا فضای مناسب‌تری برای تعامل مخاطبان با تازه‌های نشر فراهم آورد.[2]

توجه ویژه به کودکان با نیازهای خاص

یکی از ارزشمندترین برنامه‌های هفته کتاب امسال، توجه به نیازهای مطالعاتی کودکان و نوجوانان دارای معلولیت است. برنامه «سفر کتاب» از ۲۴ آبان تا اول آذر در استان لرستان برگزار می‌شود و تمرکز آن بر ارائه خدمات به مخاطبان با آسیب بینایی است.[1]

در این رویداد، کتاب‌های حسی‌لمسی ویژه‌ای که برای درک بهتر این کودکان طراحی شده‌اند، به نمایش گذاشته می‌شود. برگزاری کارگاه‌های آموزشی و نمایشگاه‌های تخصصی در این قالب، فرصتی برابر برای لذت بردن از دنیای داستان‌ها را برای این گروه از کودکان فراهم می‌کند.[1]

پویش ملی «۴ کتاب، ۴ فصل» نیز با هدف تقویت ارتباط خانواده با کتاب و ایجاد فرصت گفت‌وگوی میان‌نسلی در مراکز کانون سراسر کشور در حال اجراست. این برنامه‌ها نشان می‌دهد که توسعه فرهنگ مطالعه نیازمند درگیر کردن تمام اعضای خانواده و جامعه است.[1]

عدالت فرهنگی در مسیر روستاها

توسعه ناوگان کتابخانه‌های سیار، یکی از مؤثرترین راهکارها برای تحقق عدالت فرهنگی در مناطق پراکنده و روستایی است. این خودروهای مجهز، تنها یک وسیله نقلیه نیستند، بلکه به عنوان پایگاه‌های فرهنگی سیار، امید و آگاهی را به مناطقی می‌برند که از داشتن فضاهای ثابت محروم‌اند.

حضور منظم مربیان و کتابداران در این مناطق، علاوه بر امانت دادن کتاب، فرصتی برای استعدادیابی و اجرای برنامه‌های هنری فراهم می‌کند. مسابقه «در پناه کتاب» که با مشارکت مربیان مراکز سیار روستایی و شهری برگزار می‌شود، دقیقاً با هدف فعال‌سازی همین ظرفیت‌های پنهان طراحی شده است.[1]

در نهایت، تجدید میثاق کتابداران با آرمان‌های فرهنگی کشور و برگزاری صدها نشست نقد و بررسی کتاب در شهرستان‌های مختلف، پویایی خاصی به فضای فرهنگی بخشیده است. این موج از همدلی و نیکوکاری فرهنگی، سرمایه‌گذاری پایداری برای آینده فکری جامعه محسوب می‌شود.[3]

نکات کلیدی

  1. افتتاح ۵ باب کتابخانه عمومی جدید و بازسازی‌شده در شهرستان‌های حاشیه‌ای استان تهران.
  2. اهدای ۱۰۰ قفسه کتاب تخصصی به مدارس مناطق محروم استان هرمزگان توسط کانون پرورش فکری.
  3. اجرای فاز کشوری طرح «آفتاب مهربانی» با هدف تجهیز بیش از ۸۲۶ کتابخانه در سراسر کشور.
  4. راه‌اندازی و تجهیز مجدد ناوگان کتابخانه‌های سیار برای خدمات‌رسانی به روستاهای دورافتاده.

آنچه نمی‌دانیم

  • آمار دقیق و تفکیک‌شده از میزان سرانه مطالعه در مناطق روستایی پیش و پس از استقرار کتابخانه‌های سیار.
  • جزئیات بودجه تخصیص‌یافته برای نگهداری و تأمین منابع جدید این کتابخانه‌ها در سال‌های آینده.
  • به دلیل پوشش محدود رسانه‌ای، اطلاعات جامعی از وضعیت تجهیز کتابخانه‌ها در سایر استان‌های مرزی در دست نیست.

روند رویداد

  1. سال گذشته

    اجرای فاز نخست طرح آفتاب مهربانی و اهدای ۵۵ هزار جلد کتاب به ۱۶۰ کتابخانه محروم.

  2. ۲۳ آبان ۱۴۰۵

    آغاز سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» در سراسر کشور.

  3. ۲۴ آبان ۱۴۰۵

    شروع ویژه برنامه «سفر کتاب» در لرستان برای ارائه کتاب‌های حسی‌لمسی به کودکان نابینا.

  4. ۹ آذر ۱۴۰۵

    پایان مهلت شرکت در پویش خلاقانه «اگر کتاب‌ها نبودند...» ویژه کودکان و نوجوانان.

مدیران فرهنگی و سیاست‌گذاران 40%ناشران و فعالان حوزه کتاب 35%مروجان کتاب و مربیان سیار 25%
مدیران فرهنگی و سیاست‌گذاران
توسعه زیرساخت‌های فیزیکی و ناوگان سیار را پیش‌شرط عدالت آموزشی می‌دانند.
ناشران و فعالان حوزه کتاب
بر ایفای مسئولیت اجتماعی از طریق تأمین منابع خواندنی برای مناطق کم‌برخوردار تأکید دارند.
مروجان کتاب و مربیان سیار
تمرکز خود را بر تأثیر مستقیم کتاب بر خلاقیت کودکان و پویایی جوامع روستایی قرار داده‌اند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • دانش‌آموزان مناطق محروم
  • خانواده‌های روستایی

منابع

پوشش منابع

3 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

مدیران فرهنگی و سیاست‌گذاران 40%ناشران و فعالان حوزه کتاب 35%مروجان کتاب و مربیان سیار 25%
  1. [1]Tasnim Newsناشران و فعالان حوزه کتاب

    اهدای ۱۰۰ قفسه کتاب به کتابخانه‌های کم‌برخوردار

    مطالعه در Tasnim News →
  2. [2]Tasnim Newsناشران و فعالان حوزه کتاب

    اهدای کتاب به بیش از ۸۲۶ کتابخانه

    مطالعه در Tasnim News →
  3. [3]تیم سردبیری کوهستانمروجان کتاب و مربیان سیار

    تحلیل تیم سردبیری کوهستان

    مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار جامعه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.