زلزله ۷.۷ ریشتری جزیره فلورس اندونزی را لرزاند؛ دست‌کم پنج نفر کشته شدند

زمین‌لرزه‌ای قدرتمند با بزرگی ۷.۷ ریشتر بامداد شنبه در سواحل جزیره فلورس در شرق اندونزی رخ داد که باعث فروریختن ساختمان‌ها، صدور هشدار موقت سونامی و فرار هزاران نفر از ساکنان وحشت‌زده به مناطق مرتفع شد. این زمین‌لرزه کم‌عمق زیر دریا در ساعت ۴:۵۸ صبح به وقت محلی روی داد و بسیاری از مردم را در حالی که در خانه‌های خود خواب بودند، غافلگیر کرد. لرزش ناگهانی و شدید حدود یک دقیقه در چندین منطقه به طول انجامید و خانواده‌ها را مجبور کرد تا در حالی که دیوارها ترک می‌خوردند و سقف‌ها فرو می‌ریختند، به خیابان‌های تاریک هجوم ببرند. برای ساکنان نوسا تنگارای شرقی، این لرزش‌ها بلافاصله ترس از سونامی را به همراه داشت و باعث یک مهاجرت دسته‌جمعی و آشفته از خط ساحلی به سمت ارتفاعات بالاتر شد، حتی پیش از آنکه خدمات اضطراری بتوانند دستورالعمل‌های رسمی را صادر کنند.[1][2]

سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS) مرکز این زمین‌لرزه را تقریباً ۶۸ کیلومتری شمال-شمال غربی شهر ساحلی اِنده (Ende) و در عمق کم ۱۰ کیلومتری تعیین کرد. آژانس هواشناسی، اقلیم‌شناسی و ژئوفیزیک اندونزی (BMKG) عمق را ۱۵ کیلومتر ثبت کرد و علت آن را حرکت در امتداد گسل رانش پشت کمان فلورس اعلام نمود. زمین‌لرزه‌های کم‌عمق به دلیل اینکه انرژی لرزه‌ای آنها مسافت کمتری برای پراکنده شدن قبل از رسیدن به سطح دارد، به‌طور خاص مخرب هستند. پس از لرزش اولیه عظیم، BMKG ده‌ها پس‌لرزه را ردیابی کرد که در امتداد همان خط گسل منتشر شدند. دست‌کم هفت مورد از این لرزش‌های ثانویه از بزرگی ۵.۰ ریشتر فراتر رفتند که بزرگترین آنها ۶.۱ ریشتر بود و ساکنان را بیشتر وحشت‌زده کرد و سازه‌هایی را که قبلاً توسط زلزله اصلی آسیب دیده بودند، تهدید نمود.[2][6]

دست‌کم پنج نفر در این فاجعه جان باختند، اگرچه مقامات هشدار می‌دهند که با ادامه عملیات آواربرداری، این آمار ممکن است افزایش یابد. امانوئل ملکیادس لاکا لنا، فرماندار نوسا تنگارای شرقی، در یک کنفرانس مطبوعاتی در کوپانگ تأیید کرد که قربانیان – دو نفر از منطقه سیکای (Sikka) و سه نفر از منطقه مانگگارای (Manggarai) – زمانی که آوارهای سنگین سازه‌های فروریخته آنها را در خواب زیر گرفت، جان باختند. آژانس ملی کاهش بلایای طبیعی (BNPB) گزارش داد که چندین نفر دیگر نیز بر اثر سقوط آوار دچار جراحات جدی شده‌اند. مقامات اضطراری هشدار دادند که آمار تلفات همچنان اولیه است، زیرا تیم‌های نجات هنوز در حال کار برای پاکسازی آوار، دسترسی به جوامع منزوی و بازیابی خطوط ارتباطی هستند که با قطع شبکه برق در چندین منطقه قطع شده‌اند.[4][5][8]

این لرزش‌ها باعث آسیب‌های ساختاری جدی در سراسر منطقه شد، منطقه‌ای که عمدتاً شامل شهرها و روستاهایی با ساختمان‌های بلند کم و سازه‌های بتنی و بنایی قدیمی فراوان است. در مائومره (Maumere)، شهر تجاری اصلی در منطقه سیکای، اتاق انتظار طبقه دوم در ترمینال بندر لورنتیوس سای (Laurentius Say) کاملاً فروریخت و در حالی که مسافران منتظر کشتی‌های بین جزیره‌ای برای نجات جان خود می‌دویدند، ابری از گرد و غبار به هوا برخاست. تصاویر پخش شده در شبکه‌های تلویزیونی محلی، صحنه‌های دلخراشی را در بیمارستان‌های اِنده و مائومره نشان می‌داد، جایی که کارکنان پزشکی مجبور شدند بیماران، تخت‌ها، پایه‌های سرم و سیلندرهای اکسیژن را به فضای باز منتقل کنند. پزشکان و پرستاران به سرعت مراکز تریاژ موقتی را در پارکینگ‌ها و حیاط‌ها برای درمان مجروحان برپا کردند، در حالی که دیوارهای بیمارستان‌ها در اطراف آنها ترک می‌خوردند.[3][7]

بلافاصله پس از زلزله، BMKG هشدار رسمی سونامی را برای استان‌های ساحلی نوسا تنگارای شرقی، نوسا تنگارای غربی، سولاوسی جنوبی و سولاوسی جنوب شرقی صادر کرد. ویجایانتو، مدیر بخش زلزله و سونامی BMKG، هشدار داد که مدل‌سازی آنها نشان‌دهنده امواج احتمالی با ارتفاعی بین ۰.۵ تا ۳ متر است. آژانس‌های محلی مدیریت بحران دستورات تخلیه فوری را پخش کردند و به جوامع ساحلی دستور دادند که با حرکت حداقل دو کیلومتر به داخل خشکی یا جستجوی ارتفاعات بالاتر از ۱۰ متر، خود را تخلیه کنند. در منطقه ناگه‌کئو (Nagekeo)، نزدیک‌ترین منطقه به مرکز زمین‌لرزه، شاهدان گزارش دادند که آب اقیانوس به‌طور موقت از خط ساحلی عقب‌نشینی کرده است – یک علامت هشدار کلاسیک برای سونامی قریب‌الوقوع – که شتاب فرار دیوانه‌وار به سمت تپه‌ها را افزایش داد.[1][6]

هشدار سونامی تقریباً سه ساعت بعد رسماً لغو شد، پس از آنکه جزر و مدسنج‌های ساحلی تنها تغییرات جزئی سطح دریا را ثبت کردند و از وقوع یک فاجعه ثانویه جلوگیری شد. بالاترین موجی که توسط شبکه نظارتی شناسایی شد، تنها ۰.۹۴ متر در مائوروله (Maurole) در اِنده بود، با امواج کوچکتر حدود نیم متر که در بولوکومبا (Bulukumba) و لابوان باجو (Labuan Bajo) ثبت شد. ویجایانتو در یک پخش عمومی اظهار داشت: «ما هشدار سونامی را پایان داده‌ایم، اما همچنان سطح دریا را زیر نظر خواهیم داشت» و به ساکنان توصیه کرد که محتاط بمانند. با وجود اعلام وضعیت عادی در مورد تهدیدات اقیانوسی، مقامات قویاً از تخلیه‌شدگان خواستند که فوراً به خانه‌های خود بازنگردند، زیرا هشدار دادند که هجوم مداوم پس‌لرزه‌های قدرتمند می‌تواند به راحتی ساختمان‌هایی را که دچار آسیب‌های ساختاری پنهان شده‌اند، فرو بریزد.[1][7]

مقامات محلی و BNPB تیم‌های نجات مشترک، پرسنل نظامی و واحدهای پلیس را برای کمک به جوامع آسیب‌دیده در سراسر جزیره فلورس مستقر کرده‌اند. فرماندار لاکا لنا خاطرنشان کرد که مقامات استانی با دولت مرکزی در جاکارتا همکاری نزدیکی دارند تا پشتیبانی لجستیکی اضطراری، از جمله تجهیزات پزشکی، پناهگاه‌های موقت و ماشین‌آلات سنگین مورد نیاز برای پاکسازی جاده‌های مسدود شده توسط رانش زمین را تأمین کنند. پرسنل فرماندهی نظامی منطقه‌ای و نیروی دریایی برای حمایت از عملیات اضطراری بسیج شده‌اند، اما پیشرفت آنها به دلیل زمین‌های ناهموار و کوهستانی جزیره و قطع گسترده برق که بسیاری از روستاها را در تاریکی فرو برده است، با مشکل مواجه شده است.[5][8]

اندونزی، مجمع‌الجزایری وسیع با بیش از ۱۷,۰۰۰ جزیره، مستقیماً در امتداد «حلقه آتش» اقیانوس آرام قرار دارد، که یک کمان نعل‌اسبی شکل از فعالیت‌های شدید لرزه‌ای و آتشفشانی است که حوضه اقیانوس آرام را در بر می‌گیرد. جزیره فلورس به ویژه در برابر تغییرات تکتونیکی آسیب‌پذیر است؛ در دسامبر ۱۹۹۲، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷.۷ ریشتر در همین منطقه، سونامی ویرانگری را به راه انداخت که به داخل خشکی نفوذ کرد و منجر به کشته شدن تقریباً ۲,۵۰۰ نفر شد. خاطره آن فاجعه، به همراه سونامی فاجعه‌بار اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴، عمیقاً در آگاهی محلی ریشه دوانده است، که توضیح‌دهنده تخلیه سریع و وحشت‌زده‌ای است که صبح شنبه به محض شروع لرزش زمین رخ داد.[1][6]