چرخش ساعد به زیر تاندون دیستال جلو بازو را باز می‌کند و عامل پارگی در ددلیفت با گریپ ترکیبی است

ورزشکاری که جلوی هالتر می‌ایستد، پیش از آنکه وزنه حتی یک سانتی‌متر از زمین جدا شود، یک تصمیم حیاتی می‌گیرد: میله فولادی را چطور در دست بگیرد؟ گزینه‌های پیش رو شامل گریپ اورهند دوبل (هر دو دست از رو)، هوک گریپ، یا گریپ ترکیبی (میکسد گریپ) است. همین یک تصمیم به تنهایی مشخص می‌کند که آیا تاندون دیستال عضله جلو بازوی او در امان و پیچیده به دور استخوان می‌ماند یا در وضعیتی آسیب‌پذیر و فاجعه‌بار باز می‌شود.[5]

گریپ ترکیبی — یعنی یک دست از رو و یک دست از زیر — برای بسیاری از وزنه‌برداران قوی‌ترین گزینه بدون تجهیزات محسوب می‌شود، چرا که جلوی لغزیدن و چرخیدن هالتر در میان انگشتان را می‌گیرد. اما در دستی که از زیر میله را گرفته، ساعد باید در وضعیت چرخش کامل به خارج یا سوپینیشن (Supination) قرار بگیرد.

همین وضعیت سوپینیشن، دقیقاً همان راستای مکانیکی است که در تمام ویدیوهای بررسی‌شده از پارگی تاندون دیستال جلو بازو در حین ددلیفت دیده می‌شود. این آسیب نسبتاً نادر است و تنها ۳ درصد از کل پارگی‌های تاندون جلو بازو را تشکیل می‌دهد، اما هنگامی که روی سکوی مسابقه یا تمرین رخ می‌دهد، الگوی بیومکانیکی آن به‌طرز شگفت‌آوری یکدست و تکرارشونده است.[1]

آناتومی قرقره

برای درک چرایی آسیب‌پذیری وضعیت دست از زیر، باید به نحوه اتصال عضله دو سر بازویی به ساعد نگاهی بیندازیم. عضله جلو بازو از مفصل شانه آغاز می‌شود و به شکل یک تاندون واحد و ضخیم در چین‌خوردگی مفصل آرنج فرود می‌آید.

این تاندون انتهایی (دیستال) به تکمه استخوان رادیوس متصل می‌شود، که برجستگی زبری روی استخوان زند زبرین یا رادیوس است. رادیوس همان استخوان ساعد در سمت انگشت شست است که به دور استخوان زند زیرین (اولنا) می‌چرخد تا مچ دست بتواند بچرخد.[2]

هنگامی که مچ دست در وضعیت پرونیشن قرار دارد — یعنی کف دست رو به پایین و مثل گریپ از رو — استخوان رادیوس از روی اولنا عبور می‌کند و آن را قطع می‌کند. این چرخش باعث می‌شود تاندون دیستال جلو بازو به دور استخوان رادیوس پیچیده شود، دقیقاً مانند نخی که دور یک قرقره تابیده می‌شود.[2]

در این حالت پیچیده‌شده، هرچند تاندون از نظر بیومکانیکی در موقعیت ضعیف‌تری برای خم کردن آرنج قرار دارد، اما کاملاً محافظت شده است. بار وارده به جای آنکه مستقیماً نقطه اتصال تاندون را بکشد، در امتداد سطح استخوان رادیوس پخش و تعدیل می‌شود.[5]

باز شدن پیچش تاندون

اما وقتی ورزشکار دست خود را به زیر می‌برد و در وضعیت سوپینیشن قرار می‌دهد، استخوان رادیوس دوباره می‌چرخد تا به موازات اولنا قرار گیرد. این چرخش، تاندون دیستال جلو بازو را از روی آن قرقره محافظ استخوانی باز می‌کند.[2]

به محض باز شدن، تاندون مستقیماً در راستای خط کشش میان بطن عضله جلو بازو و تکمه رادیوس قرار می‌گیرد. جراحان ارتوپدی به این وضعیت، «راستای کششی مستقیم» می‌گویند.[3]

در وضعیت سوپینیشن، تاندون در برابر تنش کششی خالص و بی‌واسطه قرار می‌گیرد. هیچ سطح استخوانی وجود ندارد که بار را تقسیم کند یا زاویه اعمال نیرو را تغییر دهد. تمام بار هالتر روی آن بازو مستقیماً از رشته‌های تاندون عبور می‌کند.[5]

بار وارده در ددلیفت

حرکت ددلیفت نیروی ایزومتریک عظیمی را بر بازوها وارد می‌کند. هنگام بلند کردن وزنه از روی زمین، آرنج‌ها معمولاً در اکستنشن کامل یا خمش بسیار ناچیز بین ۰ تا ۱۰ درجه قرار دارند.[4]

پژوهشگران در نشریه Orthopaedic Journal of Sports Medicine یادآور شدند: «نیروی تولیدشده در انقباضات برون‌گرا (اکسنتریک) حداکثری می‌تواند تا ۸۰ درصد بیشتر از نیروهای تولیدشده در سایر انواع انقباضات باشد.»[1]

اگر ورزشکار میله را با ضربه و تکان ناگهانی از روی زمین بکند، یا اگر آرنج اندکی خم شود و سپس زیر بار سنگین به زور صاف شود، یک انقباض ناگهانی برون‌گرا پدید می‌آید.[4]

هنگامی که این نیروی اکستنتریک تشدیدشده به تاندونی وارد شود که کاملاً باز شده و در راستای مستقیم روی دستِ سوپینیت‌شده قرار دارد، می‌تواند از تاب‌آوری کششی تاندون فراتر رود. تاندون در محل اتصال خود روی تکمه رادیوس تسلیم شده و کاملاً از استخوان جدا (کنده) می‌شود.[3]

ورزشکار معمولاً صدای تق بلندی را در آرنج احساس و حس می‌کند. بلافاصله پس از آن کبودی، جمع‌شدگی قابل مشاهده بطن عضله به سمت شانه، و ناتوانی شدید در چرخاندن کف دست به سمت بالا رخ می‌دهد.

شواهد همه‌گیرشناسی

داده‌های بالینی کاملاً این مدل بیومکانیکی را تأیید می‌کنند. پژوهشی در سال ۲۰۲۱ که در Orthopaedic Journal of Sports Medicine منتشر شد، ۳۵ ویدیو از پارگی تاندون دیستال جلو بازو را بازبینی کرد تا سازوکار دقیق این آسیب را مشخص سازد.[1]

از میان این ۳۵ مورد پارگی، ۲۴ مورد در حین ددلیفت با گریپ ترکیبی رخ داده بود. در تمامی این ویدیوها، حتی یک مورد پارگی در دستی که در حالت پرونیشن (دست از رو) قرار داشت دیده نشد.[1]

پژوهشگران گزارش دادند: «در میان آسیب‌های ددلیفت در وضعیت گریپ ترکیبی، تمام پارگی‌ها در اندامی رخ داد که در وضعیت سوپینیشن (دست از زیر) بود»؛ موضوعی که آسیب‌پذیری تاندون بازشده را کاملاً اثبات می‌کند.[1]

این پژوهش همچنین نشان داد که ۷۵ درصد پارگی‌ها در سمت چپ بدن رخ داده است. این یافته با عادت رایج ورزشکاران راست‌دست همخوانی دارد که معمولاً دست راست مسلط خود را روی میله می‌گذارند و دست چپ را به زیر می‌چرخانند.[1]

محققان نتیجه گرفتند که گرفتن میله با هر دو ساعد در وضعیت پرونیشن می‌تواند از پارگی تاندون در حین ددلیفت جلوگیری کرده یا خطر آن را به‌شدت کاهش دهد، چرا که وضعیت پرونیشن از تاندون محافظت می‌کند.[1]

نکات کاربردی برای تمرین

برای ورزشکارانی که نگران سلامت تاندون‌های خود هستند، بیومکانیک راهکار روشنی دارد: هر دو ساعد را در وضعیت پرونیشن نگه دارید. استفاده از گریپ اورهند دوبل باعث می‌شود هر دو تاندون دیستال جلو بازو در امن‌ترین شکل دور استخوان رادیوس باقی بمانند.

زمانی که وزنه برای گریپ اورهند دوبل معمولی سنگین می‌شود، ورزشکاران می‌توانند به سراغ هوک گریپ بروند. در هوک گریپ شست زیر انگشتان قفل می‌شود و میله بدون نیاز به چرخاندن دست مهار می‌شود و هر دو دست در حالت ایمن پرونیشن باقی می‌مانند.

همچنین استفاده از بند لیفت به ورزشکار اجازه می‌دهد در ست‌های سنگین بدون خستگی مچ و انگشتان، دست‌ها را از رو نگه دارد. گرچه استفاده از بند لیفت در مسابقات پاورلیفتینگ مجاز نیست، اما ابزاری عالی برای تمرینات پرحجم است.[5]

اگر ورزشکاری برای رقابت مجبور به استفاده از گریپ ترکیبی است، باید تمام تمرکز خود را روی قفل نگه داشتن کامل بازوی دستِ زیر بگذارد. پرهیز از کشیدن انفجاری با ضربه یا هرگونه خمش در آرنج پیش از بلند کردن، پرش ناگهانی نیروی اکستریک را که عامل پارگی تاندون است به حداقل می‌رساند.

روند بهبودی پارگی تاندون دیستال جلو بازو برای افراد فعال تقریباً همیشه نیازمند جراحی است. جراحان باید تاندون را معمولاً طی دو تا چهار هفته به تکمه رادیوس متصل کنند، پیش از آنکه بافت زخم تشکیل شود و تاندون بیش از حد به سمت بالای بازو پس‌روی کند.

گرچه قدرت خم کردن آرنج گاهی به دلیل سالم ماندن عضله بازویی (براکیالیس) بدون جراحی هم تا حدی بازیابی می‌شود، اما درمان غیرجراحی همواره با افت شدید و دائمی در قدرت چرخش ساعد (سوپینیشن) همراه خواهد بود.[4]