ابتکار ۱۰۰ میلیون دلاری «اوزیما» برای کاهش ۵۰ درصدی آمار مرده‌زایی در جهان

بنیاد گیتس و سازمان تحقیقاتی «ولکام لیپ» در جریان اجلاس جهانی بهداشت در برلین، از یک سرمایه‌گذاری مشترک ۱۰۰ میلیون دلاری پرده برداشتند. این ابتکار جدید که «اوزیما» نام دارد، با هدف کاهش ۵۰ درصدی آمار مرده‌زایی در سراسر جهان طی یک دهه آینده طراحی شده است.[1][2]

بر اساس آمارهای ارائه‌شده در این اجلاس، سالانه نزدیک به دو میلیون نوزاد در سراسر جهان مرده به دنیا می‌آیند؛ به عبارتی در هر ۱۷ ثانیه یک مرده‌زایی ثبت می‌شود. با وجود گستردگی این فاجعه انسانی، پیشگیری از مرده‌زایی تاکنون در برنامه‌های بهداشت مادر و نوزاد کمتر مورد توجه قرار گرفته و با کمبود شدید بودجه مواجه بوده است.[1][3]

برنامه اوزیما که نام آن از واژه‌ای به زبان سواحیلی به معنای «زندگی و تندرستی» گرفته شده، قصد دارد این روند را تغییر دهد. در سه سال نخست اجرای این طرح، هر یک از دو نهاد بنیان‌گذار مبلغ ۵۰ میلیون دلار برای شناسایی، اعتبارسنجی و توسعه نوآوری‌های پزشکی اختصاص خواهند داد.[2]

آنیتا زایدی، رئیس بخش برابری جنسیتی در بنیاد گیتس، در این مراسم تأکید کرد که لحظات پیرامون تولد برای نوزادان و خانواده‌هایشان بسیار حیاتی است. او گفت: «ما به سوی آینده‌ای حرکت می‌کنیم که در آن هیچ مادر، نوزاد یا کودکی به دلایل قابل پیشگیری جان خود را از دست ندهد.»[1][2]

زایدی در ادامه افزود: «به همین دلیل است که ما از اوزیما حمایت می‌کنیم؛ تا ابزارهای بهتری در اختیار کادر درمان قرار دهیم که خطرات دوران بارداری را به‌موقع تشخیص دهند و با اقدام سریع، به خانواده‌های بیشتری کمک کنند تا نوزادان سالمی را به دنیا بیاورند.»[2][3]

فناوری‌های نوین در خدمت سلامت مادران

این طرح به طور ویژه بر روی ابزارهایی تمرکز دارد که به خانواده‌ها و کارکنان بهداشتی کمک می‌کنند تا عوارض بارداری و زایمان را بسیار زودتر از روش‌های سنتی تشخیص دهند. از جمله این نوآوری‌ها می‌توان به دستگاه‌های سونوگرافی مجهز به هوش مصنوعی و حسگرهای پیشرفته برای استفاده در زمان درد زایمان اشاره کرد.[1]

علاوه بر هوش مصنوعی، توسعه ابزارهای مبتنی بر نشانگرهای زیستی و تصویربرداری‌های نوین مانند فوندوسکوپی نیز در دستور کار قرار دارد. این تجهیزات می‌توانند به تشخیص زودهنگام و سطح‌بندی خطراتی مانند مسمومیت بارداری و دیابت بارداری کمک کرده و امکان ارجاع و مدیریت به‌موقع بیماران را پیش از بروز شرایط بحرانی فراهم سازند.[1]

بیش از ۴۰ درصد از موارد مرده‌زایی در زمان شروع دردهای زایمانی رخ می‌دهند و با مراقبت‌های اورژانسی به‌موقع و نظارت مداوم بر وضعیت جنین قابل پیشگیری هستند. با این حال، در بسیاری از مناطق کم‌برخوردار، فقدان تجهیزات ساده نظارتی باعث می‌شود که کادر درمان نتوانند علائم خطر را پیش از وقوع فاجعه شناسایی کنند.

آنیتا زایدی در نشست برلین با اشاره به این کمبودها خاطرنشان کرد: «در بیشتر نقاط جهان، مراقبت‌های دوران بارداری هنوز در دوران تاریکی به سر می‌برد. هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین تصمیمات بالینی شود، بلکه تحولی ایجاد می‌کند تا کارکنان بهداشتی بتوانند فوراً تشخیص دهند چه کسانی بیشتر در معرض خطر قرار دارند.»

تمرکز بر مناطق پرخطر و چشم‌انداز جهانی

اگرچه این برنامه در نهایت یک چشم‌انداز جهانی دارد، اما فاز نخست آن با همکاری شرکای محلی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا آغاز خواهد شد. تقریباً نیمی از آمار دو میلیونی مرده‌زایی در جهان، در این منطقه از قاره آفریقا رخ می‌دهد که نشان‌دهنده نیاز فوری به مداخلات پزشکی است.[2]

قرار است کشورهای شریک در این طرح، در ماه‌های آینده به طور رسمی معرفی شوند. رهبران این برنامه از وزرای بهداشت کشورهای آفریقایی دعوت کرده‌اند تا در طراحی چارچوب‌های اجرایی مشارکت کنند، به گونه‌ای که این فناوری‌ها مستقیماً با سیستم‌های بهداشتی داخلی آن‌ها سازگار و هماهنگ باشد.

با وجود تمرکز اولیه بر مناطقی که بیشترین بار این بحران را به دوش می‌کشند، نوآوری‌های تأییدشده در برنامه اوزیما کاربردهای گسترده‌ای در کشورهای با درآمد متوسط و بالا نیز خواهند داشت. جوامع روستایی و مناطق حاشیه‌نشین در کشورهای توسعه‌یافته نیز می‌توانند از این ابزارهای ارزان و قابل‌حمل بهره‌مند شوند.[1]

سازمان ولکام لیپ که در سال ۲۰۲۰ پایه‌گذاری شد، به عنوان یک موتور پیشران برای نوآوری‌های سریع در حوزه سلامت شناخته می‌شود. این سازمان تأکید دارد که حل چنین مشکلات پیچیده‌ای نیازمند همکاری تیم‌های چندرشته‌ای است و با ترکیب علوم زیستی و مهندسی، دانشگاه‌ها و شرکت‌ها را برای توسعه سریع این ابزارها گرد هم می‌آورد.[1]

عبور از واکنش به بحران به سوی تاب‌آوری

اجلاس جهانی بهداشت ۲۰۲۶ در برلین که با شعار «از بحران تا تاب‌آوری» برگزار شد، میزبان بیش از چهار هزار شرکت‌کننده حضوری از جمله رهبران سیاسی، دانشمندان و نمایندگان جامعه مدنی بود. این رویداد بستری مناسب برای جلب توجه جهانی به بحران‌های خاموشی مانند مرده‌زایی فراهم کرد.[2]

کارستن شیکر، مدیرعامل اجلاس جهانی بهداشت، در حاشیه این مراسم تأکید کرد که تاب‌آوری در سیستم‌های بهداشتی فراتر از آمادگی برای بحران‌های آینده است. او خاطرنشان کرد که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های پیشگیرانه مانند برنامه اوزیما، نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم از درمان‌های واکنشی به سوی مراقبت‌های پیش‌بینی‌کننده است.[2]

بنیاد گیتس و ولکام لیپ به صراحت اعلام کرده‌اند که بودجه ۱۰۰ میلیون دلاری فعلی تنها برای مرحله اعتبارسنجی و راه‌اندازی اولیه کافی است. آن‌ها از سایر سرمایه‌گذاران، دولت‌ها و سازمان‌های بشردوستانه خواسته‌اند تا برای گسترش رویکردهای موفق و رساندن این فناوری‌ها به دست همه نیازمندان، به این ائتلاف بپیوندند.

زایدی در پایان سخنان خود با تأکید بر لزوم گسترش این طرح گفت: «این ۱۰۰ میلیون دلار برای مقیاس‌پذیر کردن کامل این برنامه کافی نخواهد بود و ما به شرکای بسیار دیگری نیاز داریم که به ما بپیوندند تا این چشم‌انداز را به یک واقعیت ملموس تبدیل کنیم.»[1]

انتظار می‌رود که تا اوایل سال ۲۰۲۷، اولین بسته از ابزارهای تشخیصی و نظارتی در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های منتخب مستقر شوند. موفقیت این طرح می‌تواند به عنوان یک الگوی جهانی برای ادغام فناوری‌های پیشرفته در سیستم‌های بهداشتی کشورهای در حال توسعه عمل کرده و مسیر را برای نجات جان میلیون‌ها انسان هموار سازد.[3]