رفتن به محتوای اصلی
تأمین مالی اقلیمینهاد زنان سازمان ملل· 8 دقیقه مطالعه· در جهان

هشدار سازمان ملل: خطرات اقلیمی ۱٫۵ میلیارد زن را در کانون‌های بحران گرفتار کرده است

گزارش جدید نهاد زنان سازمان ملل نشان می‌دهد که ۱٫۵ میلیارد زن و دختر در مناطقی با آسیب‌پذیری شدید در برابر تغییرات اقلیمی زندگی می‌کنند. این نهاد پیش‌بینی می‌کند در صورت نبود اقدام فوری، تشدید خطرات زیست‌محیطی می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ میلادی ۱۴۱ میلیون زن دیگر را به ورطه فقر مطلق بکشاند.

به قلم آریا کاویانی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

بر اساس داده‌های جدید نهاد زنان سازمان ملل (UN Women)، بیش از ۱٫۵ میلیارد زن و دختر در مناطقی زندگی می‌کنند که به‌شدت در معرض مخاطرات زیست‌محیطی قرار دارند. انتشار این آمار هم‌زمان با گردهمایی رهبران جهان در آنتالیای ترکیه برای شرکت در سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل، موسوم به COP31، صورت گرفته است.[2][3]

این گزارش با عنوان «برابری جنسیتی در عصر بحران اقلیمی» هشدار می‌دهد که ناپایداری‌های فزاینده محیط‌زیستی، نابرابری‌های موجود را عمیق‌تر می‌کند. بر اساس بدترین سناریوی انتشار گازهای گلخانه‌ای، این نهاد تخمین می‌زند که تغییرات اقلیمی تا سال ۲۰۵۰ میلادی می‌تواند ۱۴۱ میلیون زن و دختر دیگر را به ورطه فقر مطلق بکشاند.[3][4]

سیما باحوث، مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل، تأکید کرد که زنان در حال حاضر بیشترین بار این بحران را به دوش می‌کشند. باحوث گفت: «در سراسر جهان، زنان پیشاپیش رهبری نبرد برای آینده‌ای بهتر را بر عهده دارند؛ در جوامع محلی، آزمایشگاه‌ها، پارلمان‌ها و در خطوط مقدم بحران اقلیمی.»[3]

باحوث از سیاست‌گذاران بین‌المللی خواست رهبری زنان را در راهبردهای زیست‌محیطی خود بگنجانند. او در سخنرانی خود در این اجلاس افزود: «ما باید به زنان و دختران حقوق برابر، منابع کافی و قدرت رهبری اعطا کنیم؛ آنان به پیشبرد تحولی که جهان ما به‌شدت بدان نیازمند است، یاری خواهند رساند.»[3]

مسیر کنونی گرمایش جهانی حاکی از افزایش دست‌کم ۱٫۸ درجه سانتی‌گرادی دما تا اواسط قرن جاری است. پژوهشگران نهاد زنان سازمان ملل خاطرنشان کردند که این سطح از گرمایش، خشکسالی‌ها، سیلاب‌ها و طوفان‌های سهمگین‌تری به همراه خواهد داشت و به‌طور نامتناسبی بر زنان در کشورهایی اثر می‌گذارد که از نظر تاریخی کمترین سهم را در انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان داشته‌اند.[3]

پراکندگی جغرافیایی این آسیب‌پذیری بسیار متمرکز است. گزارش سازمان ملل، آفریقای جنوب صحرا و آسیای مرکزی و جنوبی را به‌عنوان کانون‌های اصلی بحران جنسیتی و اقلیمی معرفی می‌کند؛ مناطقی که پدیده‌های جوی فرین با معیشت‌های شکننده و نابرابری‌های ساختاری تلاقی پیدا می‌کنند.[3]

آفریقای جنوب صحرا و آسیای مرکزی و جنوبی کانون‌های اصلی تلاقی شرایط شدید جوی با نابرابری‌های عمیق جنسیتی هستند.

در این مناطق پرخطر، بخش کشاورزی بخش عظیمی از نیروی کار زنان را به خدمت گرفته است. هنگامی که نوسانات بارندگی و خشکسالی‌های طولانی‌مدت به محصولات آسیب می‌زند، زنان با ناامنی غذایی فوری و از بین رفتن سریع پس‌اندازهای محدود مالی خود مواجه می‌شوند.[3][7]

بار اقتصادی بر معیشت زنان

پیامدهای مالی افزایش دما شکافی عمیق میان دو جنسیت ایجاد می‌کند. بر اساس تحلیل داده‌های ۲۴ کشور، هر یک درجه سانتی‌گراد افزایش میانگین دما با از دست رفتن ۳۴ درصد درآمد بیشتر برای زنان نسبت به همتایان مرد آن‌ها پیوند خورده است.[3]

این شکاف درآمدی شدید بازتاب‌دهنده محدودیت‌های ساختاری در بازار کار جهانی است. نهاد زنان سازمان ملل این شکاف را ناشی از توان محدودتر زنان برای تغییر شغل به حوزه‌های غیرکشاورزی یا مهاجرت به مناطق دیگر در پی شکست محصولات کشاورزی بر اثر رویدادهای شدید اقلیمی می‌داند.[3]

فراتر از زیان مستقیم درآمدی، بلایای اقلیمی بار کارهای مراقبتی بدون دستمزد را به شکلی چشمگیر سنگین‌تر می‌کنند. پس از بحران‌های زیست‌محیطی، زنان معمولاً مسئولیت مراقبت طولانی‌مدت از اعضای آسیب‌دیده خانواده و همچنین جمع‌آوری دشوارتر منابع اساسی همچون آب و سوخت را بر دوش دارند.[1][3]

کمیابی منابع در حال حاضر یک واقعیت روزمره برای میلیاردها نفر است و سنگینی آن بیش از همه بر دوش زنان سنگینی می‌کند. از حدود ۱٫۸ میلیارد نفری که در جهان به آب لوله‌کشی در منزل دسترسی ندارند، در دو سوم این خانوارها زنان و دختران مسئولان اصلی تأمین آب هستند.[3]

با تشدید تناوب و شدت خشکسالی‌ها، زمان لازم برای تأمین این نیازهای اساسی چند برابر خواهد شد. در سناریوی انتشار بالای آلاینده‌ها، نهاد زنان سازمان ملل تخمین می‌زند که ساعات روزانه صرف‌شده توسط زنان برای جمع‌آوری آب تا سال ۲۰۵۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد.[3]

افزایش دما درآمد زنان را به‌طور نامتناسبی کاهش داده و بار کارهای مراقبتی بدون دستمزد را به شدت سنگین می‌کند.

خشونت و بحران آوارگی

بی‌ثباتی بوم‌شناختی محلی خطرات جسمانی شدیدی به همراه دارد که فراتر از اثرات مستقیم آب‌وهوا است. گزارش نهاد زنان سازمان ملل تأکید می‌کند که از دست رفتن معیشت‌های مرتبط با اقلیم، آوارگی اجباری و کمبود شدید منابع، محرک‌های خشونت‌های مبتنی بر جنسیت را در مناطق آسیب‌پذیر به‌شدت تقویت می‌کند.[3]

زنان کنشگر محیط‌زیست هنگام محافظت از جوامع و منابع طبیعی خود با خطرات بسیار حادتری روبرو هستند. این گزارش نشان می‌دهد که فعالان زن هنگام مخالفت با صنایع استخراجی یا دفاع از مدیریت پایدار زمین در کانون‌های بحران اقلیمی، پیوسته هدف آزار، ارعاب و حتی قتل قرار می‌گیرند.[3]

با وجود این تهدیدهای فزاینده، حمایت‌های مالی بین‌المللی کماکان بسیار ناچیز است. کشورهای در حال توسعه در حال حاضر کمتر از یک‌سوم از کل اعتبارات اقلیمی مورد نیاز برای سازگاری با شرایط متغیر و حفاظت از آسیب‌پذیرترین اقشار در برابر شوک‌های زیست‌محیطی را دریافت می‌کنند.[3]

تخصیص اعتبارات فعلی تا حد زیادی آسیب‌پذیری‌های خاص زنان و دختران را نادیده می‌گیرد. بر اساس داده‌های سازمان ملل، تنها ۴ درصد از کل کمک‌های رسمی توسعه با محوریت اقلیم که در سراسر جهان توزیع می‌شود، برابری جنسیتی را در اولویت قرار داده یا تمهیداتی ویژه برای توانمندسازی زنان در نظر گرفته‌اند.[3]

شکاف مشارکت در سیاست‌گذاری‌های اقلیمی

عامل مهم دیگری که این نابرابری در تأمین مالی را تشدید می‌کند، غیبت مداوم زنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری‌های زیست‌محیطی است. در سطح جهانی، زنان در حال حاضر تنها ۱۲ درصد از وزارت‌خانه‌ها و نهادهای راهبردی انرژی را در اختیار دارند و عملاً در بالاترین سطوح برنامه‌ریزی اقلیمی و زیرساختی غایب هستند.[3]

دولت‌ها به‌تدریج به این معضل اذعان می‌کنند، هرچند اقدامات جامع هنوز اندک است. اگرچه ۷۳ درصد از کشورها صراحتاً خطرات اقلیمی ویژه زنان و دختران را در چارچوب‌های ملی خود به رسمیت شناخته‌اند، اما تنها اندکی بیش از یک‌سوم آن‌ها سیاست‌هایی را برای رسیدگی جامع به این خطرات به اجرا گذاشته‌اند.[3]

سهم زنان هم در رهبری مدیریت انرژی جهان و هم در دریافت کمک‌های هدفمند اقلیمی به شدت محدود است.

فقدان نمایندگی زنان به عدم دسترسی به زیرساخت‌های بنیادین نیز تعمیم می‌یابد. برآوردها نشان می‌دهد که ۳۲۶ میلیون زن و دختر در سراسر جهان کماکان از دسترسی به برق مطمئن محرومند؛ امری که استقلال اقتصادی و توانایی آن‌ها را برای مشارکت در اقتصاد دیجیتال تضعیف می‌کند.[3]

این فقر انرژی میلیون‌ها زن را وادار می‌سازد برای پخت‌وپز و گرمایش به سوخت‌های سنتی زیست‌توده مانند چوب و زغال روی آورند. احتراق روزانه این مواد آنان را در معرض آلودگی شدید هوای داخل خانه قرار داده و به بیماری‌های مزمن تنفسی و مرگ‌های زودرس قابل پیشگیری منجر می‌شود.[3][5]

گذار این خانوارها به منابع انرژی پاک فواید بهداشتی و اقتصادی فوری در بر خواهد داشت. با این حال، هزینه‌های اولیه تأسیسات خورشیدی و فناوری‌های پخت‌وپز پاک برای زنان روستایی که نیازمندترین اقشار به این تجهیزات هستند، فوق‌العاده سنگین و غیرقابل تأمین است.[5][6]

فرصت‌های پیش‌رو در گذار سبز

با وجود این خطرات شدید، گذار به سوی اقتصاد پایدار فرصت‌های قابل توجهی برای پیشرفت اقتصادی زنان فراهم می‌آورد. پژوهشگران نهاد زنان سازمان ملل استدلال می‌کنند که سرمایه‌گذاری هدفمند در مشاغل سبز می‌تواند ساختار نیروی کار جهانی را دگرگون کند و میلیون‌ها نفر را از فقر برهاند.[3]

با مداخلات آموزشی مناسب و فرآیندهای استخدامی منصفانه، زنان می‌توانند تا ۶۶ درصد از کل مشاغل سبز جدید را در دهه آینده به خود اختصاص دهند. این تحول معادل دست‌یابی زنان به حدود ۶۸ میلیون شغل جدید تا سال ۲۰۳۵ میلادی خواهد بود.[3]

تحقق این دگرگونی اقتصادی مستلزم تغییر سیاست‌های عامدانه از سوی دولت‌ها و بخش خصوصی است. حامیان حقوق کارگر تأکید می‌کنند برنامه‌های آموزشی باید به‌طور اختصاصی طوری تدوین شوند که زمینه انتقال زنان از مشاغل آسیب‌پذیر کشاورزی به بخش‌های نوین انرژی‌های تجدیدپذیر و حفاظت زیست‌محیطی را فراهم آورند.[3][7]

تصویرسازی: سرمایه‌گذاری‌های هدفمند در مشاغل سبز و آموزش‌های فنی می‌تواند تا سال ۲۰۳۵ میلادی تا ۶۸ میلیون شغل جدید برای زنان فراهم کند.

موانع ساختاری در این صنایع نوین همچنان پابرجا هستند. بدون تأمین بودجه اختصاصی برای ارتقای سوادآموزی زنان، آموزش‌های فنی و حقوق مالکیت زمین، این گذار سبز نیز در خطر بازتولید همان نابرابری‌های جنسیتی قرار می‌گیرد که در اقتصاد سوخت‌های فسیلی حاکم بوده است.[7]

مطالبات از اجلاس آنتالیا

برای جلوگیری از چنین پیامدی، نهاد زنان سازمان ملل خواستار اجرای کامل و تأمین بودجه «برنامه اقدام جنسیتی بلم» شده است؛ چارچوبی بین‌المللی که طراحی شده تا تعهدات اقلیمی جهانی مستقیماً طرح‌های حساس به جنسیت را تأمین مالی کرده و از زنان مدافع محیط‌زیست محافظت نمایند.[3]

این نهاد از هیئت‌های ملی حاضر در ترکیه می‌خواهد سهم اعتبارات اقلیمی تخصیص‌یافته به زنان را به‌طور اساسی افزایش دهند. فعالان استدلال می‌کنند که منابع مالی سازگاری باید گلوگاه‌های دیوان‌سالارانه را دور بزند و مستقیماً به دست زنان پیشرو محلی برسد که پروژه‌های تاب‌آوری جامعه را مدیریت می‌کنند.[5][6]

الگوهای مالی محلی در پروژه‌های آزمایشی متعددی در مناطق خشکسالی‌زده کارایی بسیار بالایی نشان داده‌اند. هنگامی که تعاونی‌های زنان کمک‌های بلاعوض مستقیم دریافت می‌کنند، همواره در خرید بذرهای مقاوم به خشکی، سیستم‌های ذخیره‌سازی آب عمومی و تنوع‌بخشی به درآمدهای پایدار سرمایه‌گذاری کرده و کل جامعه را محافظت می‌کنند.[6][7]

گسترش این الگوهای موفق نیازمند بازنگری ساختاری در شیوه ارزیابی ریسک و توزیع سرمایه توسط بانک‌های توسعه بین‌المللی است. نهادهای مالی باید شرایط دریافت وثیقه را تعدیل کنند؛ شرایطی که در حال حاضر مانع دسترسی زنان فاقد اسناد رسمی مالکیت زمین به وام‌های اساسی سازگاری اقلیمی می‌شود.[7]

گسترش این الگوهای موفق نیازمند بازنگری ساختاری در شیوه ارزیابی ریسک و توزیع سرمایه توسط بانک‌های توسعه بین‌المللی است.

موفقیت نهایی این اقدامات به تعهدات مالی الزام‌آور ثروتمندترین کشورهای جهان گره خورده است. با ادامه مذاکرات COP31 در نوامبر ۲۰۲۶، پرسش کلیدی این است که آیا کشورهای حامی مالی با تعیین اهداف تخصیص ویژه برای زنان در صندوق‌های سازگاری جهانی تازه تأسیس موافقت خواهند کرد یا خیر.[2][3]

معیار سنجش موفقیت در آنتالیا نه اذعان کلامی به آسیب‌پذیری زنان، بلکه حجم سرمایه‌ای است که برای مقابله با آن اختصاص می‌یابد. چنانچه بیانیه نهایی نشست فاقد سازوکارهای مالی ضمانت‌آور برای زنان باشد، سقوط پیش‌بینی‌شده ۱۴۱ میلیون نفر به ورطه فقر مطلق سناریوی اصلی و گریزناپذیر جهان خواهد بود.[2][3]

نکات کلیدی

  • حدود ۱٫۵ میلیارد زن و دختر در مناطقی زندگی می‌کنند که به‌شدت در معرض شرایط جوی فرین و خطرات زیست‌محیطی قرار دارند.
  • نهاد زنان سازمان ملل هشدار می‌دهد بدون اقدام فوری، تغییرات اقلیمی می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ میلادی ۱۴۱ میلیون زن دیگر را به ورطه فقر مطلق بکشاند.
  • هر یک درجه سانتی‌گراد افزایش دمای میانگین با کاهش ۳۴ درصدی درآمد بیشتر زنان در مقایسه با مردان مرتبط است.
  • این نهاد از رهبران جهان در اجلاس COP31 می‌خواهد اهداف تخصیص اختصاصی برای زنان را در بودجه‌های سازگاری اقلیمی الزامی کنند.

آنچه نمی‌دانیم

  • سازوکارهای دقیق و ضوابط اجرایی که نمایندگان COP31 برای رسیدن منابع مالی اقلیمی به طرح‌های محلی زنان اتخاذ خواهند کرد.
  • نحوه غلبه اقتصاد سبز بر موانع تحصیلی و مالکیتی موجود به‌منظور تحقق ۶۸ میلیون شغل پیش‌بینی‌شده برای زنان.
  • پیامدهای بومی و دقیق مسیر گرمایش ۱٫۸ درجه سانتی‌گرادی بر بازده کشاورزی مناطق مختلف و نرخ آوارگی زنان شاغل در پی آن.

روند رویداد

  1. ۲۰۱۵

    توافق‌نامه پاریس چارچوب اولیه اقدام جهانی برای اقلیم را پی‌ریزی کرد، هرچند در نسخه‌های اولیه آن الزامات جامع تأمین مالی متناسب با جنسیت دیده نشده بود.

  2. ۲۰۲۲

    کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییر اقلیم شروع به تأکید بر فشارهای نامتناسب ناشی از خطرات اقلیمی بر زنان و دختران در کشورهای در حال توسعه کرد.

  3. نوامبر ۲۰۲۶

    نهاد زنان سازمان ملل گزارش «برابری جنسیتی در عصر بحران اقلیمی» را منتشر و اعلام کرد ۱٫۵ میلیارد زن در کانون‌های بحران زندگی می‌کنند.

  4. نوامبر ۲۰۲۶

    رهبران جهان در اجلاس COP31 در آنتالیای ترکیه گردهم آمدند و با فشارهای فزاینده‌ای برای الحاق «برنامه اقدام جنسیتی بلم» به تعهدات مالی الزام‌آور روبرو شدند.

کنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی 50%سیاست‌گذاران جنوب جهانی 35%تحلیل‌گران اقتصادی 15%
کنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی
معتقدند که تأمین مالی اقلیمی تنها در صورتی کارآمد خواهد بود که به‌طور مشخص به سمت توانمندسازی زنان هدایت شود.
سیاست‌گذاران جنوب جهانی
بر لزوم افزایش فوری و بنیادین کل بودجه‌های اقلیمی به‌منظور حمایت از تمامی اقشار آسیب‌پذیر تأکید می‌کنند.
تحلیل‌گران اقتصادی
بر محدودیت‌های ساختاری نیروی کار و پتانسیل بالای ایجاد مشاغل سبز برای زنان تمرکز دارند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • کشاورزان مرد محلی که در کانون‌های بحران با نابودی محصولات مشابه مواجه هستند
  • نمایندگان صنایع سوخت فسیلی که در حال مذاکره درباره روندهای گذار انرژی هستند

منابع

پوشش منابع

7 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

کنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی 50%سیاست‌گذاران جنوب جهانی 35%تحلیل‌گران اقتصادی 15%
  1. [1]The Times of Indiaکنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی

    UN Women: '1.5 billion women and girls live in climate hotspots, unpaid care responsibilities rising amid climate hazards'

    مطالعه در The Times of India →
  2. [2]Anadolu Agencyتحلیل‌گران اقتصادی

    UN Women says over 1.5B women, girls live in climate hotspots worldwide

    مطالعه در Anadolu Agency →
  3. [3]UN Womenکنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی

    1.5 billion women and girls live in climate hotspots, as UN Women urges stronger action at COP31

    مطالعه در UN Women →
  4. [4]Business Standardتحلیل‌گران اقتصادی

    Climate crisis may push 141 mn more women into extreme poverty: UN

    مطالعه در Business Standard →
  5. [5]The Eastleigh Voiceسیاست‌گذاران جنوب جهانی

    UN warns climate change Is deepening inequality for 1.5 billion women and girls

    مطالعه در The Eastleigh Voice →
  6. [6]Uganda Radio Networkکنشگران اقلیمی با رویکرد جنسیتی

    1.5 Billion Women and Girls Live in Climate Hotspots, UN Women Warns

    مطالعه در Uganda Radio Network →
  7. [7]AllAfricaسیاست‌گذاران جنوب جهانی

    Nigeria: Climate Crisis - Over 1.5 Billion Women and Girls Live in Climate Hotspots, UN Women Warns

    مطالعه در AllAfrica →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار جهان با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.