گزارش ریسک جهانی سازمان ملل: جنگ تمام‌عیار، سریع‌ترین تهدید فزاینده برای جهان
نظرسنجی از ۱۳۰۰ ذی‌نفع جهانی نشان می‌دهد که ۳۶ درصد انتظار دارند ظرف یک سال آینده یک درگیری بزرگ بین‌المللی رخ دهد؛ این رقم نشان‌دهنده شدیدترین افزایش در درک خطر از سال ۲۰۲۴ است.
به قلم حامد فخری
این خبر را به اشتراک بگذارید
سی و شش درصد از ذی‌نفعان جهانی که توسط سازمان ملل مورد بررسی قرار گرفته‌اند، اکنون انتظار دارند که یک جنگ تمام‌عیار در دوازده ماه آینده تأثیرات مخربی بر بشریت بگذارد. این یافته نشان‌دهنده چرخشی تند نسبت به سال‌های اخیر است که درگیری نظامی را از یک نگرانی نظری و بلندمدت، به یک مبنای عملیاتی فوری برای دولت‌ها و شرکت‌های چندملیتی تبدیل می‌کند.[1][5]
گزارش ریسک جهانی ۲۰۲۶ که در ۱۵ سپتامبر منتشر شد، پاسخ‌های ۱۳۰۰ مقام مسئول در دولت‌ها، جامعه مدنی، بخش خصوصی و دانشگاه‌ها را در ۱۵۵ کشور گردآوری کرده است. از پاسخ‌دهندگان خواسته شد تا ۲۸ تهدید متمایز سیاسی، اقتصادی، زیست‌محیطی، اجتماعی و فناوری را بر اساس احتمال وقوع، شدت بالقوه و میزان آمادگی جامعه بین‌المللی برای مدیریت آن‌ها ارزیابی کنند.[1][7]
در نظرسنجی افتتاحیه سال ۲۰۲۴، تهدیدات زیست‌محیطی، اطلاعات نادرست و همه‌گیری‌ها در صدر نگرانی‌ها قرار داشتند. دو سال بعد، جنگ تمام‌عیار ۱۶ پله در رتبه‌بندی صعود کرده است؛ این تندترین شیب افزایش ثبت‌شده در میان تمام ۲۸ ریسک ارزیابی‌شده است. این تهدید اکنون به عنوان فوری‌ترین خطر پیش روی سیستم جهانی در نظر گرفته می‌شود.[2][5][7]
این اضطراب بسیار فراتر از افق دوازده‌ماهه پیش رو گسترش یافته است. بر اساس داده‌ها، ۷۶ درصد از پاسخ‌دهندگان پیش‌بینی می‌کنند که یک درگیری بزرگ ظرف هفت سال آینده به وقوع خواهد پیوست و بخش قابل‌توجهی از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.[2][6]
این گزارش شکافی جدی را در ظرفیت نهادی برای مقابله با این تهدید خاص برجسته می‌کند. شرکت‌کنندگان، میزان آمادگی سیستم چندجانبه‌گرایی برای شناسایی و کاهش خطر جنگ تمام‌عیار را در رتبه ۲۳ از میان ۲۸ ریسک قرار دادند که نشان‌دهنده تردید گسترده نسبت به توانایی ساختارهای دیپلماتیک کنونی برای جذب یا خنثی‌سازی تنش‌های فزاینده است.[6]
سازمان ملل این تهدید نظامی را عمیقاً در هم‌تنیده با سایر آسیب‌پذیری‌های سیستمیک چارچوب‌بندی می‌کند. بحران‌های مالی جهانی و فروپاشی زنجیره تامین، هر دو در شاخص سال ۲۰۲۶ به میزان ۱۲ پله صعود کردند، در حالی که فروپاشی امنیت سایبری هفت پله بالا رفت. پاسخ‌دهندگان نظرسنجی، پیوند میان تنش‌های ژئوپلیتیک و جنگ را قوی‌ترین ارتباط در میان ۷۰۵ پیوند ریسکِ ترسیم‌شده در این گزارش ارزیابی کردند.[5][7]
پراکندگی جغرافیایی این نگرانی‌ها در سراسر جهان یکنواخت است. جنگ تمام‌عیار و تنش‌های ژئوپلیتیک اکنون در هر هفت منطقه تحت پوشش این نظرسنجی در میان ۱۰ تهدید برتر قرار دارند و در شش منطقه، جزو پنج تهدید اول هستند. در سال ۲۰۲۴، این ریسک‌ها تنها در یک منطقه به جمع پنج تهدید برتر راه یافته بودند.[6][7]
در حالی که بی‌عملی در برابر تغییرات اقلیمی همچنان بالاترین ریسک بلندمدت در سطح کلان ارزیابی می‌شود، خطرات زیست‌محیطی به عنوان یک دسته گسترده‌تر، با کاهش جزئی در میزان فوریت درک‌شده مواجه شدند. در مقابل، نگرانی‌ها در مورد هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشگام افزایش یافته است، به طوری که ریسک‌های مرتبط با هوش مصنوعی در اروپا و آمریکای شمالی وارد فهرست ۱۰ تهدید برتر شده‌اند.[2][7]
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیشگفتار این گزارش خاطرنشان کرد که ریسک‌های سیاسی به مرکز توجهات منتقل شده‌اند و چشم‌انداز جنگ را «بسیار مهم‌تر و بسیار فوری‌تر» از دو سال پیش توصیف کرد. وی هشدار داد نهادهایی که انتظار می‌رود به این شرایط واکنش نشان دهند، همزمان از توانایی کمتری برای اقدام برخوردار ارزیابی می‌شوند.[7]
داده‌ها نشان می‌دهد که اراده و سرمایه سیاسی احتمالاً از این تغییر در درک تهدیدات پیروی خواهند کرد. با چرخش توجه جهانی به سمت آمادگی نظامی و رویارویی ژئواکونومیک، این یافته‌ها فشار فوری را بر نهادهای بین‌المللی وارد می‌کند تا پیش از وقوع درگیری‌های پیش‌بینی‌شده، حفاظ‌های دیپلماتیک را تقویت کنند.[1][7]
بررسی عمیق دیدگاه‌ها
نهادهای چندجانبه
بر نیاز به اقدام مشترک دولت‌ها و تقویت ساختارهای بین‌المللی برای جلوگیری از درگیری تاکید می‌کند.
برای سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی وابسته به آن، نتایج این نظرسنجی به عنوان هشداری جدی درباره فرسایش اهرم‌های دیپلماتیک عمل می‌کند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و سایر مقامات این سازمان استدلال می‌کنند از آنجا که خطراتی مانند کمبود منابع، چندپارگی اقتصادی و اطلاعات نادرست مستقیماً به تنش‌های ژئوپلیتیک دامن می‌زنند، تنها واکنش عملی، اقدام هماهنگ و مشترک دولت‌هاست. آن‌ها کاهش اعتماد به نهادهای چندجانبه را نه دلیلی برای کنار گذاشتن آن‌ها، بلکه به عنوان یک دستورالعمل فوری برای اصلاح و توانمندسازی این نهادها پیش از تبدیل شدن اختلافات محلی به جنگ جهانی می‌دانند.
ناظران امنیت ملی
بر فوریت قریب‌الوقوع تهدید، تغییر چشم‌انداز ژئوپلیتیک و فقدان آمادگی نهادی تمرکز دارد.
تحلیلگران امنیتی و استراتژیست‌های ژئوپلیتیک به پراکندگی جغرافیایی یکنواخت این تهدیدِ درک‌شده به عنوان شواهدی از فروپاشی سیستمیک در بازدارندگی جهانی اشاره می‌کنند. با قرار گرفتن جنگ تمام‌عیار در میان پنج ریسک برتر در شش منطقه از هفت منطقه جهان، ناظران خاطرنشان می‌کنند که این تهدید دیگر به نقاط بحران‌خیز خاص محدود نمی‌شود. این گروه تاکید می‌کند که فقدان آمادگی جامعه بین‌المللی - که در رتبه ۲۳ از ۲۸ ریسک قرار گرفته است - بازتاب یک واقعیت ساختاری است: نهادهای بازمانده از گذشته که برای ثبات پس از جنگ سرد طراحی شده‌اند، در حال حاضر برای مدیریت دورانی که با رقابت قدرت‌های بزرگ و نوسازی سریع نظامی تعریف می‌شود، تجهیزات و توانایی لازم را ندارند.
تحلیلگران اقتصادی و بازار
خطرات اقتصادی در هم‌تنیده جنگ، از جمله فروپاشی زنجیره تامین، بحران‌های مالی و تهدیدات امنیت سایبری را برجسته می‌کند.
بخش‌های مالی و تجاری، سایه فزاینده جنگ را از دریچه شوک‌های سیستمیک در هم‌تنیده بررسی می‌کنند. تحلیلگران بازار تاکید می‌کنند که صعود ۱۲ پله‌ای بحران‌های مالی جهانی و فروپاشی زنجیره تامین در شاخص سال ۲۰۲۶، پیامدهای مستقیم ترس از درگیری نظامی است. برای این گروه، نگرانی اصلی این است که چگونه تنش‌های ژئوپلیتیک به چندپارگی اقتصادی سرعت می‌بخشد و کشورها را ترغیب می‌کند تا از تجارت به عنوان سلاح استفاده کنند، منابع حیاتی را احتکار کنند و حملات سایبری علیه زیرساخت‌های غیرنظامی انجام دهند؛ اقداماتی که مدت‌ها پیش از استقرار سلاح‌های متعارف، بازارهای جهانی را بی‌ثبات می‌کنند.
نکات کلیدی
- ۳۶ درصد از ذی‌نفعان جهانی شرکت‌کننده در نظرسنجی، انتظار وقوع یک جنگ تمام‌عیار را در ۱۲ ماه آینده دارند.
- ۷۶ درصد از پاسخ‌دهندگان پیش‌بینی می‌کنند که یک درگیری بزرگ بین‌المللی ظرف هفت سال آینده رخ خواهد داد.
- خطر جنگ تمام‌عیار از سال ۲۰۲۴ تاکنون ۱۶ پله در رتبه‌بندی ریسک‌ها صعود کرده است که تندترین شیب افزایش ثبت‌شده به شمار می‌رود.
- آمادگی سیستم چندجانبه‌گرایی برای کاهش خطر جنگ، در میان ۲۸ ریسک ارزیابی‌شده در رتبه ۲۳ قرار گرفت.
- نهادهای چندجانبه
- بر نیاز به اقدام مشترک دولت‌ها و تقویت ساختارهای بین‌المللی برای جلوگیری از درگیری تاکید می‌کند.
- ناظران امنیت ملی
- بر فوریت قریب‌الوقوع تهدید، تغییر چشم‌انداز ژئوپلیتیک و فقدان آمادگی نهادی تمرکز دارد.
- تحلیلگران اقتصادی و بازار
- خطرات اقتصادی در هم‌تنیده جنگ، از جمله فروپاشی زنجیره تامین، بحران‌های مالی و تهدیدات امنیت سایبری را برجسته می‌کند.
دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده
- مدیران اجرایی صنایع دفاعی
- جمعیت غیرنظامی در مناطق درگیری
منابع
پوشش منابع
7 منبع
3 دیدگاه شناسایی‌شده
- [1]The United Nationsنهادهای چندجانبه
GLOBAL RISK REPORT
مطالعه در The United Nations → - [2]Phemexتحلیلگران اقتصادی و بازار
UN Report Flags Large-Scale War as Top Rising Global Risk for 2026
مطالعه در Phemex → - [3]Gate USتحلیلگران اقتصادی و بازار
Large-Scale Warfare Surges 16 Positions in UN Global Risk Rankings, 76% Expect Within 7 Years
مطالعه در Gate US → - [4]PreventionWeb.netنهادهای چندجانبه
UN Global risk report 2026
مطالعه در PreventionWeb.net → - [5]Xinhuaناظران امنیت ملی
Fear for major war grows sharply as imminent global risk: UN survey
مطالعه در Xinhua → - [6]Chosun Ilboناظران امنیت ملی
Survey of 1,300 global leaders shows large-scale war jumped 16 places in timeline
مطالعه در Chosun Ilbo → - [7]The European Stingناظران امنیت ملی
World fears major war more than any other global risk, UN survey finds
مطالعه در The European Sting →
بیشتر در جهان
مشاهده همه →نبرد دریایی
آزمایش موشک‌های کروز راهبردی زیردریایی‌پایه کره شمالی در سواحل شرقی
6 منبع
دیپلماسی شمالگان
پیمان سوالبارد ۱۹۲۰ چگونه دسترسی برابر و خلع سلاح را در قطب شمال مدیریت می‌کند؟
6 منبع
اعتراضات دانشجویی
اعتراضات خشونت‌آمیز دانشجویان در آلبانی؛ ادی راما استعفا نمی‌دهد
3 منبع
افتتاح رسمی سفارت کلمبیا در اورشلیم؛ چرخش دیپلماتیک بوگوتا در خاورمیانه
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار جهان با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.