رفتن به محتوای اصلی
· 6 دقیقه مطالعه· در خانه و زندگی

افتتاح دوسالانه طراحی دوحه ۲۰۲۶؛ پیوند دانش اجدادی با معماری پایدار

دومین دوره دوسالانه طراحی دوحه با تمرکز بر استفاده از صنایع دستی و دانش بومی خاورمیانه برای مقابله با چالش‌های اقلیمی مدرن آغاز به کار کرد.

به قلم کاوه امامی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

دومین دوره دوسالانه طراحی دوحه (Design Doha Biennial 2026) روز پنجشنبه، پنجم نوامبر ۲۰۲۶، با حضور گسترده طراحان، معماران، صنعتگران و هنرمندانی از سراسر خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا (منطقه مناسا) رسماً افتتاح شد. این رویداد بزرگ فرهنگی که تا ۳۱ ژانویه ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت، پایتخت قطر را به یک مرکز بین‌المللی برای تبادل ایده‌های نوآورانه در زمینه معماری و دکوراسیون تبدیل کرده است.[1][2]

این رویداد با تمرکز بر شعار مفهومی «صورت‌بندی آینده‌های ممکن»، تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه دانش اجدادی و صنایع دستی بومی می‌توانند به عنوان ابزارهایی کارآمد برای حل بحران‌های مدرن به کار گرفته شوند. تمرکز ویژه این دوره بر روی چالش‌های حیاتی نظیر گرمایش شدید شهری، مدیریت منابع آب و استفاده از مصالح پایدار در طراحی داخلی و خارجی است.[2][3]

شیخه المیاسه بنت حمد آل ثانی، رئیس موزه‌های قطر، در مراسم افتتاحیه تاکید کرد که این دوسالانه بستری برای گردهمایی صداهای منطقه‌ای و بین‌المللی در شرایطی کاملاً برابر است. هدف اصلی این پلتفرم، فراتر از نمایش آثار هنری، تبدیل تخصص‌های خلاقانه به ارزش‌های پایدار فرهنگی و اقتصادی برای کل منطقه خاورمیانه و تقویت زیرساخت‌های طراحی است.[1][3]

بازگشت به ریشه‌ها برای حل بحران‌های مدرن

یکی از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین بخش‌های این دوسالانه، نمایش پروژه‌هایی است که از سیستم‌های سنتی برای مقابله با گرمای طاقت‌فرسای شهری بهره می‌برند. طراحان با مطالعه دقیق روش‌های باستانی خنک‌سازی، تهویه طبیعی و سایه‌اندازی، راهکارهایی را ارائه داده‌اند که نیازی به مصرف بالای انرژی ندارند و با اقلیم خشک و گرم منطقه کاملاً سازگارند.[2]

در میان آثار برجسته این بخش، پروژه نوآورانه «گلدان‌های خنک‌کننده» (Cooling Pots) اثر هیثم الدویدی و اسکار کروز توجه بسیاری از منتقدان را به خود جلب کرده است. این اثر با الهام مستقیم از کوزه‌های سفالی سنتی که در گذشته برای خنک نگه داشتن آب استفاده می‌شدند، یک سیستم خنک‌کننده تبخیری، طبیعی و کاملاً بدون کربن را برای فضاهای عمومی پیشنهاد می‌دهد.[1]

همچنین پروژه «سازه نخل» (Palm Construct) اثر عبدالله الملا، معمار شناخته‌شده اماراتی، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از ضایعات درخت نخل به عنوان یک مصالح ساختمانی پایدار، ارزان و مقاوم استفاده کرد. این رویکرد خلاقانه، علاوه بر کاهش چشمگیر پسماندهای کشاورزی، به خلق فضاهای سایه‌دار و خنک در محیط‌های شهری و طراحی لنداسکیپ کمک شایانی می‌کند.[1]

استفاده از مصالح بومی نظیر چوب و ضایعات نخل برای خلق فضاهای سایه‌دار در پروژه‌های دوسالانه دوحه.

اثر شاخص دیگری با عنوان «خط ساحلی» (Shoreline) توسط استودیوی معماری پلاتو (platau) طراحی و اجرا شده است. این پاویون چوبی عظیم که با الهام از میراث غنی دریانوردی و کشتی‌سازی قطر ساخته شده، فضایی تعاملی و سایه‌دار را در کنار آب فراهم می‌کند و نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگ بومی با محیط زیست دریایی خلیج فارس است.[1][2]

نمایشگاه طراحی عربی اکنون در قلب دوحه

هسته مرکزی و مهم‌ترین بخش این دوسالانه، نمایشگاه بزرگ «طراحی عربی اکنون ۲۰۲۶» (Arab Design Now) است که در منطقه مدرن مشیرب (Msheireb Downtown Doha) و در مرکز نوآوری M7 برگزار می‌شود. این نمایشگاه جامع توسط نورا السایح، معمار و کیوریتور برجسته فلسطینی مستقر در بحرین، با دقت و ظرافت گردآوری و مدیریت شده است.[2][3]

در این نمایشگاه بی‌نظیر، آثار ۸۱ طراح، صنعتگر و سازنده از سراسر جهان عرب به نمایش درآمده است تا تنوع و غنای طراحی منطقه را به رخ بکشد. نکته قابل توجه این است که ۷۸ مورد از این آثار، کمیسیون‌های کاملاً جدیدی هستند که به طور اختصاصی برای این دوره از دوسالانه طراحی، سرمایه‌گذاری و تولید شده‌اند.[2][3]

نورا السایح در توضیح ایده اصلی این نمایشگاه می‌گوید: «دومین دوره نمایشگاه طراحی عربی اکنون، بستر و زمینه را در پیش‌زمینه قرار می‌دهد. این نمایشگاه، طراحی را در کنار خود طراحان و همچنین محیط‌های مرتبط، فرآیندها، صنعتگران و سازندگان به نمایش می‌گذارد.» این رویکرد باعث می‌شود مخاطب درک عمیق‌تری از ریشه‌های هر اثر پیدا کند.[2]

احیای بافت‌های تاریخی و پیوند با جامعه

برخلاف بسیاری از رویدادهای مشابه جهانی که تنها در گالری‌های مدرن و فضاهای بسته برگزار می‌شوند، دوسالانه دوحه فضاهای شهری و تاریخی را به عنوان بستر اصلی خود انتخاب کرده است. محله تاریخی «فریج الاصمخ» (Fereej Al Asmakh) با خانه‌های سنتی، کوچه‌های باریک و حیاط‌های قدیمی‌اش، به عنوان قطب اصلی و تپنده این رویداد فعال شده است.[2][3]

این رویکرد هوشمندانه، خانه‌های متروکه و میراثی را به فضاهایی زنده و پویا برای برگزاری نمایشگاه‌ها، کارگاه‌های تعاملی و برنامه‌های عمومی تبدیل کرده است. بازدیدکنندگان می‌توانند در کوچه‌های این محله قدم بزنند و تلفیق هنرمندانه معماری معاصر و چیدمان‌های مدرن را با بافت خشتی و سنتی خانه‌های اصیل قطری از نزدیک و به صورت ملموس تجربه کنند.[1][3]

نمایشگاه «طراحی عربی اکنون» آثار ۸۱ طراح برجسته منطقه را در مرکز نوآوری M7 به نمایش گذاشته است.

علاوه بر این، برنامه‌ای جامع برای احیای مرکز تاریخی شهر «الخور» (Al Khor) نیز در حاشیه این رویداد معرفی شده است. این پروژه که پس از دو سال مشورت مستمر با جامعه محلی شکل گرفته، شامل یک سایبان عظیم طراحی شده توسط استودیوی معماری کِره (Kere Architecture) است که بازدیدکنندگان را به مشارکت در توسعه آینده این منطقه دعوت می‌کند.[1]

سرمایه‌گذاری روی استعدادهای نوظهور منطقه

یکی از ارکان مهم و تاثیرگذار این رویداد، اهدای «جایزه طراحی دوحه» (Design Doha Prize) است که با هدف شناسایی، تشویق و حمایت مالی از استعدادهای برتر منطقه خاورمیانه پایه‌گذاری شده است. امسال ۲۰ فینالیست در چهار دسته اصلی شامل صنایع دستی، طراحی محصول، طراحی مبلمان و استعدادهای نوظهور با یکدیگر به رقابت می‌پردازند.[1][3]

برندگان نهایی این جایزه معتبر در تاریخ ۷ نوامبر طی مراسمی ویژه در موزه هنرهای اسلامی دوحه معرفی می‌شوند. آن‌ها علاوه بر دریافت یک بسته حمایتی ارزشمند به مبلغ ۸۰۰ هزار ریال قطر، از فرصت‌های بی‌نظیری برای شرکت در دوره‌های منتورشیپ، اقامت‌های هنری طولانی‌مدت و توسعه تجاری محصولات خود در بازارهای جهانی بهره‌مند خواهند شد.[1]

هیئت داوران این جایزه متشکل از ۲۴ چهره شناخته‌شده و متخصص بین‌المللی است که ریاست آن را ایندیا مهدوی (India Mahdavi)، طراح داخلی و معمار نامدار ایرانی-فرانسوی، بر عهده دارد. حضور چهره‌های برجسته و سخت‌گیر در ترکیب داوران، اعتبار جهانی این جایزه را به میزان قابل توجهی افزایش داده و رقابت را برای شرکت‌کنندگان جدی‌تر کرده است.[1]

چشم‌انداز جهانی با هویت بومی

مدیریت هنری این دوره از دوسالانه بر عهده گلن آدامسون (Glenn Adamson)، کیوریتور و مورخ برجسته آمریکایی است که سابقه فعالیت طولانی در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن را دارد. حضور او نشان‌دهنده تغییر نگاه استراتژیک به صنایع دستی منطقه است؛ هنری که دیگر تنها یک کنجکاوی بومی نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از بازار جهانی طراحی لوکس محسوب می‌شود.[3]

هویت بصری جذاب این دوسالانه نیز توسط سمر مکارون (Samar Maakaroun) در استودیوی مشهور پنتاگرام (Pentagram) طراحی شده است. این هویت بصری بر پایه یک ساختار دوزبانه هوشمندانه بنا شده که به خطوط عربی و انگلیسی وزن و حضور کاملاً برابری می‌بخشد و نمادی از ارتباط، برابری و گفتگوی سازنده میان فرهنگ‌های مختلف در بستر طراحی است.[4]

هویت بصری جذاب این دوسالانه نیز توسط سمر مکارون (Samar Maakaroun) در استودیوی مشهور پنتاگرام (Pentagram) طراحی شده است.

در نهایت، دومین دوره دوسالانه طراحی دوحه ۲۰۲۶ به روشنی ثابت می‌کند که طراحی تنها یک فرآیند زیبایی‌شناسانه برای خلق اشیاء لوکس نیست، بلکه ابزاری قدرتمند برای جهت‌یابی در دوران تغییرات سریع اقلیمی و اجتماعی است. این رویداد نشان می‌دهد که چگونه حافظه مادی و دانش گذشتگان می‌تواند مسیرهای جدیدی را برای آینده معماری پایدار روشن کند.[3]

نکات کلیدی

  • دومین دوسالانه طراحی دوحه با تمرکز بر پیوند دانش اجدادی و معماری پایدار از ۵ نوامبر ۲۰۲۶ آغاز به کار کرد.
  • نمایشگاه «طراحی عربی اکنون» آثار ۸۱ طراح از سراسر جهان عرب را با ۷۸ کمیسیون جدید به نمایش گذاشته است.
  • پروژه‌های برجسته این رویداد، راهکارهایی بدون کربن برای خنک‌سازی شهری و استفاده از مصالح بومی نظیر ضایعات نخل ارائه می‌دهند.
  • جایزه طراحی دوحه با هیئت داورانی به ریاست ایندیا مهدوی، از استعدادهای نوظهور منطقه با جوایز مالی و منتورشیپ حمایت می‌کند.

آنچه نمی‌دانیم

  • میزان تاثیرگذاری بلندمدت این رویداد بر تغییر قوانین ساخت‌وساز در کشورهای حاشیه خلیج فارس مشخص نیست.
  • هنوز مشخص نیست که آیا پروژه‌های مفهومی ارائه‌شده قابلیت تولید انبوه و تجاری‌سازی در مقیاس بزرگ را دارند یا خیر.
کیوریتورها و مدیران هنری 40%معماران و طراحان محیطی 35%سیاست‌گذاران فرهنگی قطر 25%
کیوریتورها و مدیران هنری
نگاه به صنایع دستی خاورمیانه به عنوان بخشی از طراحی لوکس جهانی.
معماران و طراحان محیطی
تمرکز بر استفاده از دانش اجدادی برای حل بحران‌های اقلیمی.
سیاست‌گذاران فرهنگی قطر
تمرکز بر ارزش اقتصادی، ایجاد قطب‌های فرهنگی و تبادل جهانی.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • جوامع محلی و ساکنان بافت‌های تاریخی

منابع

پوشش منابع

5 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

کیوریتورها و مدیران هنری 40%معماران و طراحان محیطی 35%سیاست‌گذاران فرهنگی قطر 25%
  1. [1]Qatar News Agencyسیاست‌گذاران فرهنگی قطر

    Sheikha Al Mayassa inaugurates Design Doha Biennial 2026

    مطالعه در Qatar News Agency →
  2. [2]Dezeenمعماران و طراحان محیطی

    Design Doha Biennial 2026 set to explore how traditional crafts can shape the future of design

    مطالعه در Dezeen →
  3. [3]Design Dohaکیوریتورها و مدیران هنری

    The 2026 Curatorial Proposition

    مطالعه در Design Doha →
  4. [4]Pentagramکیوریتورها و مدیران هنری

    Design Doha Biennial 2026 Identity

    مطالعه در Pentagram →
  5. [5]تیم سردبیری کوهستانمعماران و طراحان محیطی

    تحلیل تیم سردبیری کوهستان

    مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار خانه و زندگی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.